Vargmal - Shkrim i veçuar

mesdimr · 24.7.2009, 17:50

Vazhdimi nga libri, për plotësimin e përshkrimit të gjendjes:

Citim:

Tanimë po bëhej gjithnjë më e qartë se kjo farsë e qeverisë nuk mund të vazhdonte përjetë. Për këtë kishte ndihmuar vetë Partia Demokratike. Po forcohej gjithnjë më shumë bindja e përgjithshme, se një regjim i tillë qesharak mund të rrezikojë ekzistencën e Shqipërisë dhe paqen me fqinjët.

Me gabimet e qeverisë në Tiranë dhe në krahina mund të shkruhej një libër i tërë. Të mos ishte rrethana që këta njerëz ishin të paditur, të papërvojë, të papjekur dhe lakmiqarë, që i shfajësonte për marrëzitë, ata duheshin mbyllur të gjithë në çmendinë.

Po të analizoje programin e qeverisë së Fan Nolit, të shpallur në qershor 1924, në vështrimin e parë mund të mendoje se ai përmbante kuintesencën e të gjitha parimeve të arsyeshme të një qeverie bashkëkohore, liberale. E kush mund të ishte kundër një programi të tillë në shekullin e 20? Me siguri asnjë evropianoperëndimor, por ama, çdo shqiptar!

Sepse të gjitha këto premtime të mëdha ishin praktikisht të pavlefshme. Ato e shkundnin kaq fort skeletin e kalbur të shoqërisë shqiptare dhe të mënyrës së saj të jetesës, saqë rreziku I shembjes ishte shumë më i madh sesa disa përfitime që gjithsesi, mund të priteshin nga vënia në jetë e këtij programi. Por për këtë shqetësoheshin shumë pak njerëz. Ata e dinin se në këtë vend gjysmëlindor gjellën nuk e hanin të nxehtë, sapo hiqej nga zjarri dhe shpresonin te koha dhe rrethanat.

(...)

Fillimisht nuk dukej aspak sikur organizata Bashkimi, e cila në Tiranë, Shkodër dhe qytete të tjera ecte në gjurmët e lëvizjes së të rinjve fashistë në Itali, do të lejonte tërheqje nga programi. Shumica e anëtarëve ishin nxënës të ndërsyer të shkollës së mesme, që nën drejtimin e disa aventurierëve të interesuar, shërbenin si vegla të verbra të trazirës dhe të anarkisë. Pa qenë të autorizuar nga askush, ata llomotisnin dhe me skajshmërinë e tyre kërcënonin madje, edhe qeverinë duke i bërë ultimatume. Nocioni i ligjshmërisë po zhytej e po fundosej gjithnjë e më shumë në vorbullën e anarkisë.

Anëtarët e Këshillit të Lartë të shtetit ishin tërhequr nga postet e tyre; I fundit sosh, Sotir Peci (nga Korça), që kishte mbetur ende në Tiranë, për arsye të ndalimeve kushtetutore, nuk mund të nënshkruante më asnjë dekret, kështu që edhe ai u tërhoq nga posti.

Më 2 korrik 1924 kryeministri Fan Noli mori përsipër edhe funksionet e Regjencës, të cilat më parë i kishte ushtruar një Këshill Shteti me katër anëtarë. Kush e zgjodhi apo kush e emëroi atë? Askush! Demokratët që për vite me radhë ishin ngjirur duke kërkuar ligjshmëri dhe liri parlamentare, vendosën tani vetë një diktaturë, e cila, për më tepër, kishte të keqen se nuk merrej seriozisht nga askush, përderisa ajo nuk zbatonte asnjë masë dhune.

Mbetej kështu vetëm shpallja e gjendjes së jashtëzakonshme, e cila e bënte akuzuesin edhe gjyqtar, ndërsa qeverinë organ të një pushteti të pakufizuar. Lista e akteve të vogla të paligjshme të të ashtuquajturit regjim demokratik mund të mbushte qindra faqe dhe ato provojnë se masat e tij terroriste nuk drejtoheshin vetëm kundër bejlerëve të urryer, por preknin të gjitha shtresat e shoqërisë shqiptare.

Tanimë nuk dyshonte askush se jo vetëm vendit i mungonte pjekuria për një regjim parlamentar, por edhe kësaj shtrese të re parvenysh i mungonin vetitë për të udhëhequr kombin.

Nuk është për t’u habitur pra, që në këto kushte shumica e popullsisë kujtonte me shpresë Ahmet Zogun, edhe pse të shumtë ishin ata që kishin vërejtje për personin dhe mjedisin e tij. E, megjithatë, ai ishte i vetmi burrë në Shqipëri që mund të rivendoste rendin dhe qetësinë dhe të cilin të gjitha shtresat e popullit, edhe në mos e donin, së paku e kuptonin.