Amfiteatri i Durrësit shtrohet në diskutim shkencor

mesdimr · 18.11.2007, 07:32

Citim:

17/11/2007 - 10:03 / Gsh

Amfiteatri i Durrësit dhe e ardhmja e tij në kontekstin urban të qytetit antik shtrohen në tryezë shkencore. Nën kujdesin e pedagogëve të Universitetit të Parmës në Itali, të cilët se bashku me arkeologë shqiptarë kanë marrë pjesë në ekspeditat e kryera në këtë monument, përgjatë 4 viteve të fundit, organizohen dy tryeza diskutimi. Aktivitetet kanë nisur dje pasdite me një debat shkencor në kryeqytet, ku pedagogë të universitetit të Parmës kanë paraqitur rezultatet e gërmimeve arkeologjike katërvjeçare, në monumentin më të madh antik të vendit tonë si dhe kanë prezantuar disa projekte për rivlerësimin dhe rifunksionalizimin e tij. Ndërsa sot në Durrës do të prezantohet një ekspozitë me sintezën e kërkimeve të kryera gjatë këtyre viteve në bashkëpunim me palën shqiptare.

Prof. Sara Santoro e universitetit të Parmës, e cila është bashkëdrejtuese e fushatës arkeologjike italo-shqiptare në Durrës, ka theksuar se "evidentimi i këtij monumenti madhështor është dëshmi e mundësive që ai "fsheh" për t'u kthyer në një stacion të rëndësishëm shkencor dhe didaktik, por mbi të gjitha synon të vlerësojë potencialet turistike dhe argëtuese të tij për qytetarët e Durrësit. Sipas saj, partnerë të ndryshëm të projektit të Ndërkombëtarizimit të Kërkimeve do të kenë mundësi të diskutojnë për të ardhmen e këtij monumenti.

Prof. Santoro tha se tashmë janë zbuluar gjurmët e një rrethi perimetrik më të madh muresh në amfiteatër, ndërsa është vërtetuar se galeria veriore e tij, që aktualisht paraqitet e mbuluar nga dherat dhe banesat ishte një portë hyrëse dhe dalëse për spektatorët e tij në shekullit I-IV e.s. "Amfiteatri ndodhet në qendër të qytetit dhe shanset për ta kthyer atë nga një qendër thjesht muzeale, në një pikë referimi kulturor janë të mëdha", thotë prof. Santoro e cila vë në dukje një projekt që synon krijimin e një salle të hapur me 1500 spektatorë për shfaqje artistike, që tashmë është paraqitur edhe në një panair ndërkomëtar në Tokio.

http://balkanweb.com/gazetav4/index.php?id=25013

mesdimr · 21.4.2008, 09:24

Citim:

Dita e Monumenteve; Dyrrahu, siç ka qenë
19/04/2008

Qendrat muzeale dhe arkeologjike të qytetit të Durrësit hapën dje dyert në kuadër të 18 prillit, Ditës Ndërkombëtare të Monumenteve të Kulturës, një ditë që kur vendet e planetit jo vetëm promovojnë trashëgiminë e tyre kulturore, por edhe që ndihmon për të rritur ndërgjegjësimin ndaj vlerave të saj.

Disa qindra nxënës të shkollave, qytetarë, por edhe turistë të huaj kanë vizituar pa pagesë monumentet më të njohura të qytetit antik, kur në kuadër të kësaj dite në galeritë e amfiteatrit 1900-vjeçar u çel edhe një ekspozitë njohëse mbi historikun e qytetit, që nga fillimet e tij 3-mijëvjeçare deri në ditët tona.

Durrësi është qyteti më i vjetër i bregut lindor të Adriatikut nga Vlora deri në Trieste, i cili me gjithë pushtimet e shumta dhe tërmetet shkatërruese vazhdon të mbijetojë falë punës së qytetarëve të tij.

Amfiteatri antik, më i madhi në Ballkan, termat (banjat) romake dhe forumi rrethor mesjetar në qendër të qytetit, muret e kalasë së periudhës bizantine dhe Torra Veneciane, janë disa nga pikat më joshëse të qytetit, të cilat bashkë me muzeun arkeologjik dhe muzeun etnografik plotësojnë mozaikun e monumenteve arkeologjike dhe pikave historike të vizitueshme.

Durrësi shfaqet në veri të gjirit me të njëjtin emër me ndërtesat shumëkatëshe, plazhin e pafund dhe portin detar. Legjenda thotë se një mbret vendas, i quajtur Epidamnos, kishte ndërtuar këtu një kështjelle. E bija e tij Melisa pati një fëmijë me perëndinë e detit, Poseidonin. Dhe djali me emrin Dyrrachios arriti të themelojë qytetin-port, të dy pjesët e të cilit vazhduan të jetojnë së bashku.

Qyteti antik mbijeton pas dhjetëra luftërave dhe tërmeteve shkatërruese. Paraardhësit e kanë rindërtuar atë në të njëjtin vend, pa e braktisur kurrë Durrësin, qytetin më të vjetër të Adriatikut lindor, nga Vlora deri në Trieste.

Kalaja është e lashtë sa vetë qyteti. Muret dhe kullat e saj janë prishur dhe rindërtuar disa herë. Kronistët mesjetarë shkruanin se qyteti ishte rrethuar me tri radhë muresh të fortë dhe se kalaja e Durrësit kishte për shok qiellin.

Amfiteatri, i ndërtuar në shek. II p.e.s., është një nga shembujt më të mirë të vitalitetit krijues të banorëve të qytetit të Durrësit. Historiani i parë që dëshmon për ekzistencën e tij është Marin Barleti në veprën madhore "Historia e Skënderbeut".

Amfiteatri është ndërtuar në të njëjtën kohë me ujësjellësin, termat dhe bibliotekën antike, në kohën e mbretërimit të perandorit Adrian. Brenda tij, në shek. IV p.e.s., u ndërtuan disa kishëza, të zbukuruara me afreske dhe mozaike.

Në qendër të qytetit bregdetar, në fillim të shekullit të kaluar është zbuluar mozaiku i famshëm i shek. IV-III para erës sonë, i njohur me emrin "Bukuroshja e Durrësit". Ndërsa nga ndërtimet e shumta janë zbuluar edhe disa mozaikë të tjerë, ku shquhen ai me "kalë deti", mozaiku me lule, apo ai me kryq.

Muzeu arkeologjik i Durrësit është më i madhi i këtij lloji në vendin tonë, ku ka mbërritur kohët e fundit një tjetër thesar. Në eksponatet e muzeut janë vendosur mbi 4 mijë objekte të ndryshme, dëshmi e historisë dhe kulturës së paraardhësve tanë ilirë dhe arbërorë.

Zbulimet arkeologjike në Durrës lidhen me emrin e arkeologut të pasionuar Vangjel Toçi dhe bashkëpunëtorëve të tij të shumtë, të cilët që në gjysmën e dytë të shekullit të kaluar nxorën në dritë një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë historike të qytetit-port. Në vitet 2000, ekspeditat arkeologjike janë përqendruar në amfiteatrin antik dhe në horën (periferinë) veriore të qytetit.

Befasitë kanë qenë të mëdha dhe materialet arkeologjike që përfshijnë periudha nga prehistoria deri në mesjetën e vonë po studiohen me kujdes nga arkeologët shqiptarë, italianë dhe amerikanë pjesëmarrës në këto hulumtime dhe gërmime.

Megjithatë, një pjesë e këtij thesari është mbuluar përfundimisht nga pallatet shumëkatëshe, të ndërtuara pa kriter në zonat me interes arkeologjik.

http://www.gazeta-standard.com/tekst.php?idt=5431

mesdimr · 22.7.2008, 23:25

Citim:

Tri javë gërmime në amfiteatrin e Durrësit

Amfiteatri i qytetit antik të Durrësit do të presë sot nisjen e një ekspedite trejavore, ku veç ekipit të kërkimeve dhe specialistëve të Departamentit të Historisë së Universitetit të Parmës dhe Departamentit të Arkeologjisë së Durrësit, do të marrin pjesë edhe 25 studentë të Universitetit të Parmës, Tiranës, Milanos, Barit, Sienës dhe Pavias.

Gërmimet trejavorë në amfiteatrin e Durrësit, i ndërtuar në shekullin e I-II të erës sonë, do të përmbyllin dhe kërkimet 5-vjeçare italo-shqiptare në këtë vepër të antikitetit shqiptar.

Ekspedita do të drejtohet nga Sara Santoro, pedagoge e Universitetit të Parmës, bashkëdrejtuese e projektit italo-shqiptar, dhe nga prof. Afrim Hoti, i Institutit Shqiptar të Arkeologjisë.

Kjo fushatë gërmimesh ka nisur në vitin 2004 dhe mbështetet financiarisht nga Ministria e Punëve të Jashtme italiane, Universiteti i Parmës dhe Instituti Shqiptar i Arkeologjisë. Në gërmimet e këtij viti do të kontribuojnë edhe bashkia e Durrësit, Instituti i Monumenteve të Kulturës dhe Ambasada Italiane në Tiranë.

Prof. Santoro tha se "kërkimet arkeologjike të këtij viti do të kenë një karakter të formimit të lartë shkencor". Veç gërmimeve, që do të përfundojnë në 9 gusht, do të organizohen dhe seminare mbi arkeologjinë, arkeometrinë dhe arkitekturën. Seminare të tilla do të zhvillohen dy herë në javë, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, dhe ato do të jenë të hapura për publikun.

Qeramika mesjetare në mbishkrimet bizantine, fortifikimet veneciane dhe arkeologjia nënujore do të jenë disa nga argumentet e këtyre seminareve, drejtues të të cilave do të jenë specialistë italianë dhe shqiptarë.

http://www.balkanweb.com/gazetav4/index.php?id=40405

14.10.2009, 08:41

Citim:

Amfiteatri i Durrësit, peng i një banese

Një banesë dykatëshe e amortizuar vazhdon të mbetet pengesë për zbulimin e mëtejshëm të arenës së amfiteatrit antik të Durrësit, i cili daton që në shekullin I të e.s. Transferimi i familjeve që banojnë në këtë ndërtesë private ka nisur të diskutohet që në vitin 2004, kur bashkia, me mbështetjen e qeverisë, deklaroi nismën për realizimin e projektit arkeologjik urban "Durrësi", pjesë e të cilit ishte edhe vënia në dispozicion të publikut e pjesës më të madhe të shkallareve, galerive, si dhe arenës së monumentit më të madh të lashtësisë në vendin tonë.

Qëndrimi i bashkisë në mbështetje të kësaj nisme nuk ka ndryshuar, por realiteti në qendër të lagjes "Kala" të qytetit ku ndodhen rrënojat madhështore të amfiteatrit, është i njëjtë me fillimin e viteve 2000.

Megjithëse familjarët që banojnë në këtë ndërtesë kanë pranuar shpronësimin dhe transferimin me kushte të njëjta në banesa të tjera, asgjë nuk ka ndryshuar.

Shkallaret në formë elipsi me lartësi mbi 20 metra janë "fshehur" pas ndërtesës 80-vjeçare, gjysmë të shkatërruar. Ekspeditat italo-shqiptare që vijojnë prej 6 vjetësh në pjesën juglindore të monumentit tashmë janë bllokuar thuajse në themelet e banesës që pengon hapjen e arenës së amfiteatrit, e cila, sipas përllogaritjeve, ndodhet afro 8 metra nën nivelin e rrugës. Specialistët e Institutit të Arkeologjisë në Tiranë, si edhe ata të universiteteve italiane "La Sapienza" të Romës dhe Parmës kanë konstatuar me ndihmën e aparaturave dhe teknologjive moderne se në arenën e pahapur ka ndërtime të tjera, të cilat mund të sjellin të dhëna të rëndësishme arkeologjike.

E mbi të gjitha, kështu do t‘i hapej rrugë realizimit të një projekti të paraqitur nga qeveria italiane në Tokio, në një seminar mbi arkeologjinë, tre vjet më parë, i cili synon që bashkë me rivitalizimin e monumentit dhe të vlerave muzeore të shfrytëzojë arenën si një sallë verore spektaklesh me kapacitet 1500 spektatorë.

http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=73045

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar