Rrecka të vjetra plot sëmundje - I.Toto

mesdimr · 24.11.2007, 18:42

Citim:

Ismet Toto

Aty shpejt më thirri një "i vjetër" që dikur ka qënë dhe ministër dhe mbasi më pyeti për një punë të ditës, më bëri dhe këtë pyetje: "A ti je Borealis, që ke shkruar disa artikuj këto ditë në Arbërinë? Kur më thanë për ty, nuk e besova!"

"Unë jam" i thashë. "Po nuk trëmbesh se të pushojnë?" "Unë nuk trëmbem" i thashë, "po duhet të të falenderoj që u trëmbke zotrote për mua. Kur shfaqet një mendim për të mirë e përgjithshme, fati im nuk llogaritet. Unë jam një molekulë e vocër me ndjenjën e sakrificës dhe të përkushtimit, kur e kërkon ideali kombëtar. Unë nuk do ta quaja as guxim këtë, që zotnia e juaj quani kaq të rrezikshme për një njeri. Veç kësaj, unë kam folë për vleftësimin e elementeve të reja. Kjo është vija qendrore, pika kardinale e programit të shpëtimtarit të kombit; atëhere jam edhe më i fortë".

Përpara një çfaqjeje të tillë "i vjetri" s'pat ç'të thosh dhe përnjiherësh bëri një tentativë të dytë: "Ti ke thënë se Imperatoria Ottomane ka qenë e degjeneruar, e korruptuar dhe prandaj u shkatërrua; që të mund të flasë njeriu mbi këtë Imperatori, që niste nga Vjena e mbaronte rreth e përqark në Spanjë, duhet të paktën të ketë studiuar historinë politike të këtyre kohëve, e ti a e ke kënduar?"

"Të më falni, zotni, por s'kini të drejtë. S'kujtoj pse është nevojë të dijë njeriu "Historin Politike" të Imperatorisë Ottomane për të thënë se qe e korruptuar dhe e degjeneruar. Prova më e bukur, që kjo qeveri ka qënë e prishur dhe e demoralizuar, gjendet këtu. Shikoni mentalitetin dhe karakterin e nëpunësve, që përgjithësisht trashëgojmë nga Turqia: korrupsion, oportunizëm, hipokrizi, janë tre elementët që i sundojnë. Shikoni veprat e Turqisë imperiale në këto vende, që i mbajti 500 vjet nën sundim. A nuk mjaftojnë?..."

Pikërisht, sepse i përshtatej edhe vetë zotnia rastit, filloi të më bëjë fjalë për mungesën e eksperiencës së djalërisë në punët e shtetit, duke thënë, më në fund, se reformat që kërkojmë ne të rinjtë, bëhen me rehat e mengadalë.

"Keni të drejtë", i thashë, "por, si do qoftë, nuk duhet t'i lëmë fare mengadalë, se s'kemi për të arritur gjëkundi". Mbasandaj u ndamë, por pak të ftohtë me njëri-tjetrin.

Mendoja me vete se sa i tmerrshëm është kontrasti midis mëndjes së vjetër dhe asaj të resë. Nuk ka asnjë mundësi bashkëpunimi midis mëndejs së vjetër dhe asaj të resë. Nuk ka asnjë mundësi bashkëpunimi midis tyre. Njëra është negative, pesimiste, tjetra është pozitive, optimiste. S'mund të bëhet asnjë marrëveshje, asnjë kompromis.

Mendja e vjetër, e dhënë gjithë jetën mbas "bukës", mbas sigurimit të jetesës, nuk mund të transformohet sot. Është jashtë çdo llogjike një kërkesë e tillë. Ajo do të vazhdojë të jetë e tillë, ngjer në varr, na mos qoftë e mundur, dhe më tutje. Ajo i di të gjitha dinakëritë, të gjitha oportunizmat dhe hipokrizitë e jetës dhe s'e ka për turp t'i zbatojë, kur e kërkon e mira e saj, ose pasurimi i xhepit. Kur bisedon me të, të dridhet si gjarpëri, të mban pozën e një mendjethelli, s'e vë dot kurrë përpara alternativës të të thotë një frazë të qartë "po" ose "jo". Nuk është mësuar të jetë ballëhapët në jetë, të thotë të vërtetën dhe të qëndrojë për të. Për të thënë të drejtën, në më të shumtat e rasteve, duhet guxim, gjë që mëndja e ndryshkur s'e ka provuar asnjëherë në jetë. Guximi dhe sinqeriteti, dy cilësitë kardinale, që i duhen një burri në jetë, u mungojnë këtyre fantazmave të mbetur nga kohët që mundohen sot të bëhen burra për hatërin e xhepit dhe për të keqen tonë. Këta nuk mund të konceptojnë se ka njerëz midis nesh që për një qëllim të lartë, vënë në rrezik interesat individuale; thuaju ti sa të duash se ka njerëz që japin dhe jetën për një ideal. Të drejtë, të mirë, nuk ka për ta. Sigurimi i bukës është qëllimi i fundit.

Është e domosdoshme, që të hidhen mënjanë këto rrecka të vjetra plot sëmundje. E kërkon e mira e Atdheut e duhet ta kuptojnë dhe vetë, më përpara se t'i bëjnë të tjerët të kuptojnë.

Arbënia, 1930

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar