Lidhja e Dytë e Prizrenit, një moment historik që meriton vëmendje

vlug · 30.4.2008, 10:38

Citim:

Ago Basha

Megjithëse mbi të ka rënë disi mjegulla harresës dhe deri diku edhe keqinformimi, Lidhja e Dytë e Prizrenit është një moment historik që meriton një vëmendje mjaft të madhe për vetë rëndësinë që ka. Lidhja e Dytë e Prizrenit është një moment që sqaron për ne shqiptarët por edhe për botën mbarë disa pika delikate që me të cilat është spekuluar shumë.

Në ditët e fundit të Italisë fashiste për nacionalistët e vërtetë shqiptarë erdhi momenti për të treguar se e donin Shqipërinë të pa ndarë dhe të bashkuar. Kalimi i qeverisjes lokale nga autoritetet italiane në ato vendase solli në Kosovë një autonomi që u shfrytëzua menjëherë nga ajka e nacionalizmit shqiptar.

Shkëndijën e parë e dha Kryeministri i Mbretërisë Shqiptare, Ekrem Libohova. Ai iu drejtua Kombit Shqiptar me një thirrje në datën 9 shtator të vitit 1943. Zoti Libohova theksoi se qeveritë shqiptare ishin përpjekur për të nxjerrë popullin shqiptar të parrënuar ekonomikisht dhe të padëmtuar nga një luftë civile, nga ky konflikt i përbotshëm. Ai tha gjithashtu se ishte përpjekur për të vendosur rregull dhe bashkim të brendshëm të shqiptarëve.

Pak ditë më vonë, në datën 11 shtator Nënkryeministri dhe Ministri Punëve Botore, zoti Iliaz Agushi shpalli "Pamvarsinë e Shqiperisë me kufinjtë që i cakton gjuha dhe gjaku". Në të njëjtën kohë në Prizren, juristi Asllan Boletini që ishte edhe Prefekti i Prizrenit fillon përgatitjet për të mbajtur në Prizren Lidhjen e Dytë.

Së bashku me Asllan Boletinin për përgatitjet e Lidhjes së Prizrenit punonin edhe Xhafer Deva, Musa Sheh Zade, Sheh Hasani, Tahir Zajmi, Lukë S. Mjeda e Pjetër Vuçaj. Me ta u bashkua edhe Qazim Bllaca i cili sapo kishte dalë nga burgjet fashiste së bashku me Rexhep Mitrovicën e Muhamet Frashërin.

Zhvillimet e ngjarjeve në Shqipëri dhe rajon bënë që përgatitjet për mbajtjen e Lidhjes të bëheshin me shpejtësi. Në Tiranë në datën 14 shtator u ngrit Qeveria e Përkohshme, e cila i vuri detyrë vetes të thërriste Kuvendin Kombëtar Shqiptar me pjesëmarrje nga të gjitha trevat shqiptare. Kështu grupi nismëtar i Lidhjes së Prizrenit në datën 16 shtator të vitit 1943 shpalli në Prizren Lidhjen e Dytë. Gazeta "Kombi" shkruante se “Patriotë të njohur kosovarë muerën inisiativën për të mbledhur nji (Kongres të) Kosovës, Dibrës e të Strugës ku të çfaqej vullneti i përgjithshëm i banorëve të këtyne krahinave për bashkimin e përhershëm me Nanën Shqipni, dhe për sigurimin e këtyre krahinave prej çdo sulmi armik". Në mëngjesin e 16 shtatorit nën një atmosfere festive, ku i gjithë populli kishte dalë në sheshe të përshëndeste këtë Kongres në shkollën e qytetit me emrin "Bajram Curri" filloi punimet Lidhja e Dytë e Prizrenit.

Disa nga qëllimet kryesore që kjo Lidhje i vuri vetes ishin bashkimi i trojeve shqiptare të Kosovës, Malit të Zi dhe Maqedonisë me kufijtë e Shqipërisë, mbrojtjen e këtyre tokave nga popullsitë sllave si dhe sigurimin në rrugë historike dhe diplomatike të qenies së shqiptarëve në këto toka.

Fjalën e hapjes e mbajti Sheh Musa Shehzade i cili foli për rëndësinë që kishte mbajtja e kësaj Lidhjeje në një kohë kur shovinizmi sllav dhe ai grek ishin rritur së shumti. Ai gjithashtu theksoi se: “Tash që kemi të gjitha mundësinat e njij organizimi të përgjithshëm të fuqinave kombëtare, duhet që ta fitojmë, mbrenda njij kohe të shkurtën, gjithë periudhën qi humbëm gjatë së shkuemes së afërt (…). Duhet të mendojmë, pra, masat dhe mënyrat e mprojës s’onë për çdo gjasë dhe për çdo rrethanë. Qëllimi që do të frymëzojë përpjekjen t’onë, nji përpjekje jete a vdekje, do të jetë nji i vetëm; Sigurimi i njisisë s’onë ethnike". Më vonë folën edhe Shefqet Shkupi, Tahir Zajmi dhe të tjerë të cilët theksuan se bashkimi kombëtar ishte e vetmja mënyrë për t'iu kundërvënë shovinizmit fqinj.

Në kohën që në Prizren mbaheshin punimet e Lidhjes, nga Tirana u nisën të deleguar nga Komiteti Ekzekutiv i Përgjithshëm. Ky delegacion përbëhej nga zotërinjtë Rexhep Mitrovica, Xhafer Deva, Rrok Maloku dhe Bedri Bej Pejani si dhe të tjerë. Gjithashtu edhe disa publicistë si Xhelal Mitrovica dhe Mah'zar Sopoti.

Rexhep Mitrovica në fjalën e tij foli qartë se edhe Gjermania nuk e kishte të largët fundin e saj, por shqiptarët duhet të përfitojnë nga gjithçka për të arritur Bashkimin Kombëtar. Ai tha se shqiptarët duhet të përgatiten për pasluftën, për të shtruar në tryezën e paqes të drejtat e veta themelore.

Lidhja zgjodhi edhe Komitetin Qendror të saj me vota të fshehta sipas të cilave:

Rexhep Mitrovica u zgjodh kryetar
Musa Shehu, Nënkryetar
Kolë Margjini, Nënkryetar
Sheh Hasani, Anëtar
Asllan Boletini, Anëtar
Tahir Zaimi, Anëtar
Qazim Bllaca, Anëtar

Numri i përfaqësuesve nga krahina të ndryshme arriti në 42 vetë.

Me t'i dhënë fund punimeve të tij, në datën 21 shtator 1943, delegatët e Kuvendit nënshkruan në selinë historike të Lidhjes së Parë të Prizrenit, përpara popullit, vendimet e Lidhjes së Dytë. Statuti i organizatës përbëhej prej 22 pikash dhe u njoh nga Këshilli i Larte i Shtetit Shqiptar që kryesohej nga Mehdi Frashëri.

Vendimet e Lidhjes së Prizrenit nuk mbetën të shkruara në letër, por ato gjetën zbatime në realitet. Kudo u organizuan çetat lokale, të cilat filluan operacionet ushtarake në mbrojtje të tërësisë territoriale. Kështu, në fund të nëntorit të 43-shit, çetnikët e Drazho Mihajlovocit shfarosen nga Ushtria e Lidhjes në një luftë që zgjati plot 22 ditë dhe pak me vonë edhe çetat e Pavlo Gjurrishtit dërrmohen nga forcat shqiptare.

Gjithashtu forcat e Lidhjes mbrojnë Pazarin e Ri nga sulmet serbo-malazeze dhe më vonë hidhen në sulm të komanduara nga kolonel Fuat Dibra. Radio londineze, BBC, në transmetimet e lajmeve, në datën 27 shtator 1944, lajmëronte se shqiptarët po luftojnë trimërisht në mbrojtjen e kufijve të tyre kundër forcave serbo-bullgare që janë më superiore në armatime e njerëz.

Operacionet ushtarake vazhduan deri në mbarim të vitit 1944, kur ushtritë ruse arritën në Ballkan. Gjithashtu brigadat shqiptare të komanduara prej Shefqet Peçit, filluan të godisnin pas shpine forcat ushtarake kosovare.

Pas vendosjes së autoritetit komunist, në Shqipëri dhe në Jugosllavi, u vranë nga partizanët jugosllavë rreth 50.000 shqiptarë, midis të cilëve mjaft nga drejtuesit e Lidhjes së Prizrenit si Aqif Blata, Musa Shehu, Asllan Boletini, Qerim Begolli etj.

Si përfundim duhet të themi se Lidhja e Dytë e Prizrenit është një monument i gjallë i aspiratës së popullit shqiptar që jeton në Kosovë për liri dhe bashkim me trungun amë.

http://www.edsh.org/histori/lidhjaedyteeprizrenit.htm

mesdimr · 30.4.2008, 18:16

Paska nevojë për studim gjithë rrjedha e ngjarjeve.

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar

30.4.2008, 18:16	#2
mesdimr Anëtarësuar: 8.2006	Paska nevojë për studim gjithë rrjedha e ngjarjeve.