Murrik Bua

vlug

Murrik (Mërkur) Bua 1478 – 1542. Kont i Akuinos dhe Rokaseka

Veprimtaria ushtarake

Trasferohet në Venecia pas vdekjes së babait të tij, Pjetrit. Viti i trasferimit është i paqartë, ky është dhe momenti kur nga Muriq ai e ndryshon emrin në Mërkur. Në Venecia ai ka dhe eksperiencat e para si stratiot.

Në qershorin e vitit 1495, në moshën 17 vjeçare merr pjesë në betejën e madhe të Fornovos si stratiot në shërbim të Venedikut. Një vit më vonë vihet në shërbim të Françesk Gonzagës në mbretërinë e Napolit ku lufton për llogari të aragonezëve kundër francezëve.

Në vitin 1499, gjithmonë në shërbim të Venedikut lufton kundër fiorentinëve për ti ardhur në ndihmë qytetit të Pizës. Meqënëse i vonohet rroga largohet me 25 kalorës dhe shkon në qytetin e Lukës duke kaluar në shërbim të Ludovik Sforcës, dukë i Milanos i cili edhe pse me vonesë i paguan paratë e premtuara. Në gusht lufton për llogari të Sforcave kundër francezëve në krahinën e Piemontit dhe Austrisë i shoqëruar nga dy kapitenë të tjerë Xhovani Konti dhe Xhovani Bernardino Karaçiolo, gjithë e gjithë 200 stratiotë. Pas disfatës Mërkuri ndjek dukën e Milanos gjatë ikjes në Insbruk.

Përsëri në shërbim të Sforcave lufton kundër francezëve në krye të 300 stratiotëve në Mortara, Pavia dhe Vigevano, ishte marsi i 1500. Në prill vihet në krye të mbrojtjes së qytetit të Novarës në Piemont. Kur qyteti pushtohet nga Xhan Xhakomo nga Trivulzio, Mërkuri tenton që gjatë ikjes të rifitojë besimin e Sforcas duke i ofruar një kal që refuzohet nga duka. I braktisur, Mërkuri kapet nga mercenarët francezë.

Burgoset në Kastelar dhe ruhet nga fisniku Xhovani Andrea i Salucos së Kastelar në pritje të pagimit të parave për lirimin e tij. Trajtohet me korrektësi dhe lirohet pas 7 javësh.

Në vjeshtën e 1503 ndryshon krah duke i ofruar shërbimet e tij francezëve të cilët luftonin kundër spanjollëve në krahinën e Lacios. Me 100 stratiotë vihet nën komandën e frankut Tremoile dhe Françesk Gonzagës gjatë betejnës në Rokaseka, Akuino dhe Pontekorvo. Në betejnë detyron kundërshtarët të tërhiqen dhe bashkë me Sandrikort ka përgjegjësinë e shoqërimit të artilierisë, e cila duhet të transportohej përtej një ure në afërsi të Pontekorvos, me 25 burra të armatosur dhe 60 stratiotë. Vendoset në prapavija dhe bashkë me kapitenin frank kthen mbrapsh sulmin e kavalerisë spanjolle prej 300 kalorësish.
Nga fundi i vitit ndodhet duke ruajtur një urë në Gariliano. Bashkë me ushtarët e tij merr pjesë nëpër turbullirat që shkakton ushtria në rrethina. Turbullira që i kushtojnë tërheqje.

Në vitin 1504 mbreti frank i jep titullin formal të Kont i Akuinos dhe Rokasekas.

Për llogari të frankëve në vitin 1506, ndihmon shtetin papal në luftën kundër familjes bolonjeze Bentivolio. Papa Xhulio II i njeh një rrogë prej 1000 fiorinësh.

Në mars të 1507 është protagonist në një duel ku vret Façendinon përgjatë rrugës nga Malenjano në Shën Donato Milanezi. Ky i fundit e kishte thënë disa fjalë ofenduese për Gonzagat gjatë një tjetër dueli.

Në prill bashkë me ushtarët e tij dhe Ivo i Alegre, nën urdhrat frank i shkon në ndihmë monegaskëve. Zë pozicione në luginën e Polceverës dhe ndeshet në Samperdarena me 200 këmbësorë gjenovez. Në Busalë me pjesën tjetër të ushtrisë franke pushton malet që shohin mbi Gjenovë. Gjatë betejës, kur mbrojtësit e qytetit dalin për të sulmuar kampin frank në Sampierdarena, Mërkuri vepron zbuluar drejt Farit. Simulon një sulm me 100 stratiotë dhe milicitë e Gonzagës, dhe menjëherë tërhiqet para forcave më të mëdha duke i çuar ndjekësit drejt një kurthi ku priteshin nga 3000 këmbësorë gjermanë.

Në maj ai gjendet përkrah mbretit frank Luigji XII gjatë hyrjes solemne në Milano ku dhe merr pjesë në një turne të madh organizuar nga Shaumont.

Më 1508 ai braktis frankët për të shërbyer perandorin gjerman. Me 400 stratiotë ai lufton për llogari të tij në Flandër kundë frankëve. Gjatë kësaj kohe merr pjesë në ngatërresat që shkaktoi çështja e trashgimisë në Landshut të Bavarisë.



Përkthimi mbështetur këtu

vijon...

vlug

Gjithmonë në shërbim të Perandorisë në qershor të 1509 gjendet në rrethinat e Venedikut me 60 kalorës ku shkakton turbullira tek fshatarët e Basano të Grapës dhe Kastelfranko Veneto. Mundet dhe plagoset bashkë me Rinierin e Sasetës në betejën midis Çitadelës e Kastelfrankos Veneto, nga Domenik Busikio dhe Xhovani Snati. Pas dy muajsh rimerr veten dhe shkon me 300 stratiotë në rrethimin e Padovës për të kaluar pas pak muajsht në mbrojtje të Veronës me 100 stratiotë.

Qëndron në Verona për 3 muaj me 250 stratiotë ku dhe i kërkohet të frenojë forcat franke nga të krijuarit e një pozicioni të mirë. Kthen mbrapsh gjithashtu një sulm të stratiotëve venecianë të cilët ishin afruar në portat e Veronës. Pas ka arritur në Kaldero mundet dhe i kapen 20 kalorës burgundë.

Në qershor të 1510 ai ndodhet në kampin perandorak të Minerbe me 60 stratiotë. Në afrësi të tij ai ndeshet me disa kalorës të lehtë turq nga Vanisa të Polica. Shtatë stratiotë të tij vriten dhe u pritet koka nga turqit. Pas kësaj ai kalon në krahinën e Friulit për tu rrikthyer shpejt në krahinën e Venetos në kampin e Shën Kroçe Bigolina. Shkon në Monseliçe dhe gjatë kthimit në rrethinat e Veronës ndeshet me disa kalorës kroatë. I vë në arrati dhe u kap dhe komandantin, një kushuri i tij, armik personal i cili i ka marrë trashgiminë. Venecianët i ofrojnë 6000 dukate dhe 6 kuaj turq për të fituar lirinë e këtij të fundit.

Përpara se të shkojë në kampin e Olmos pranë Viçencës, rëmben një sasi të madhe kafshësh në Linigo me 300 stratiotët e tij. Nuk kalon shumë kohë në kamp sepse shoqëron disa tregtarë deri në Kiusa për tu rikthyer në Verona, por 15 burra nga kompania e tij dezertojnë në kampin venecian.

Gjatë largimit nga Kolonja Veneta më shkurt të 1511 ai i shpëton një kurthi që i kishin ngritur. Pas kësaj sulmon Soaven dhe kërkon dorzimin e tij. Të rrethuarit i përgjigjen me artilieri. Sulmohet nga Todor Klada dhe nga Xhanpaolo nga Shën Angelo të cilët kapin 7 nga burrat e Mërkurit dhe e detyrojnë të kthehet në Verona.

Rikthehet pranë kështjellës së Lonigos, ku më parë kishte bërë plaçkë të madhe me rëmbimin e kafshëve. Kështjella ndodhet në duart e frankëve të La Palise. Mërkuri hyn në qytet me stratitotët e tij dhe me këmbësorët perandorak. U sulet banorëve të cilët ishin mbledhur në shesh, dhe i masakron duke lënë 1500 të vdekur. Në ikje e sipër nuk harron të plaçkisë shtëpitë e tyre. Një muaj më vonë në rrethinat e Veronës, ai kap rob Xhakomo Mamalukon por e liron pas fjalës së dhënë. Kur ky kthehet në kampin e tij sepse nuk kishte mundësi të paguante gjobën, Mërkuri ja fal përfundimisht gjobën.. Hy në Çitadelë me 150 kalorës dhe i imponon qytetit një gjobë prej 5000 dukatësh, gjobë që kthehet në 1000 por të dhëna në dorë. Pas kësaj drejtohet në Trevizo, kapërcen Piaven dhe nën drejtimin e 200 kalorësve dhe 3000 këmbësorëve pushton Kastelnuovon ku dhe zë rob kështjellarin.

vlug

Një muaj më vonë gjendet pranë kampit frank në afërsi të Trevizos; del prej Montebeluna me 700 kuaj dhe plaçkit kodrat e Montelës: disa nga njerëzit e tij bien robër të fshatarëve. Ndërkohë që ka kaluar edhe një sëmundje të shpejtë shikon dhe padobishmërinë e sulmit mbi Trevizo që mbrohej mirë dhe nga Renzo nga Çeri. Prandaj dhe vërdalliset nëpër krahinë deri në kufi me Friulin

Deri në tetor ndodhet i zënë në rrethimin e Trevizos me 120 stratiotë. Por 60 burra të kompanisë së tij dezertojnë tek venecianët. Lëviz në Friuli dhe gjendet në kohë në pushtimin e Gradisha d’Isonxo. Pas dy muaj rikthehet në Veneto me 170 stratiotë dhe i afrohet Kadorës me Cinganeton. Me 50 kalorës të lehtë më të shumtët stratitotë të pushuar nga kundërshtarit, përballon 380 këmbësorë që dolën nga Feltre nën urdhrat e Grek Justinianit dhe të Sebastian i Manxinos; i detyron të dorëzohen dhe i zhvesh nga armët.

Në vitin 1513 gjendet në mbrojtje të Veronës. Del nga qyteti me 400 kalorës, 3000 këmbësorë dhe 8 pjesë artilierie. Qëllimi i eskpeditës është i panjohur, por rrugës forca e Mërkurit ndeshet në Albaredo d’Adixhe me trupat e proveditorit Sigismund Kavali: një pjesë e venecianëve detyrohen t’ia mbathin në Kolonja Veneta dhe pjesa tjetër në Montanjana e Viçenca.

Në qershor gjatë një përballjeje me 200 stratiotë venecianë, një prej njerëzve të tij kapet nga kundërshtari. Mërkuri e përdor njeriun e tij të kapur rob për të vendosur kontakte me Venedikun. Merr fjalën për paprekshmëri nga Bartolome d’Alviano dhe dezerton me 35 kalorës të tij. Takohet me proveditorin Xhovani Vituri dhe vetë d’Alviano. Niset nga Padova me synim Longaren me 80 stratiotë dhe 100 kalorës të lehtë; me ndihmën e fshatarëve kap në befasi në Frasine 100 kalorës spanjollë dhe kap Alfonso i Karvajal. Në përfundim të betejës, 6 nga njerëzit e Mërkurit në një ceremoni në Venecia gradohen kalorës dhe u dhurohet një fanellë floriri. Pas kësaj Mërkuri bën kërkesë për të pasur drejtimin e të gjithë stratiotëve në shërbim të Venedikut; kërkesa e tij kundërshtohet fortë, sidomos nga stratiotët me kombësi greke. Shkon në Venecia ku është mik i Omobono Griti. Në qytet pritet në takim nga doxha Leonardo Loredan; pasi i jepen 200 dukate shkon pranë Bartolome d’Alviano në Padova.

Gjendet në mbrojtje të qytetit por kur meson se forcat perandorake po tërhiqen, e braktis qytetin. Në këtë moment ka një përleshje me Rizanon; nuk mbështetet nga stratiotët e kompanive të tjera prandaj detyrohet të tërhiqet me dy plagë në trup: midis burrave të tij kapen 12 dhe të tjerë vdesin të mbytur. Rikthehet në Venecia me Alvianon dhe 8 ushtarakë të tjerë.

Në tetor merr pjesë në betejën e Kreacos dhe ndodhet mu në qendër të ushtrisë: thyhet nga 4000 këmbësorë spanjollë, shpëton bashkë me proveditorin Nikolo Vendramin. Për sjelljen e tij lavdërohet në publik nga Alviano. Kthehet përsëri në Venecia për të kërkuar gjobën e Karvajal, komandantin spanjoll që kishte kapur rob; kërkon gjithashtu që të gradohet zotëri venecian dhe një rrogë mujore prej 100 dukatësh, një shtëpi në Nauplia dhe drejtimin e 100 burrave dhe 200 kalorësve të lehtë.

Në fund të vitit shkon në Padova ku kompania e tij ishte mbledhur për të graduar disa nga kalorësit e saj. Pas kësaj sulmon spanjollët në Montanjana por që zbythet nga armiku.

Nga fund i vitit dhe fillimi i 1514 kalon një sëmundje, por sapo e merr veten shkon në Venecia me Alvianon; pritet nga këshilli i Savëve. Kërcënon para tyre se do largohej nëse nuk pranohen kërkesat e tij. Përgjigjia e këshillit vjen në gusht ku u vendos që Mërkuri të drejtojë 200 stratitotë, nga të cilët 150 të mblidhen në Lindje; i jepet gjithashtu një rrogë mujore prej 80 dukatesh për 8 paga viti. Pas kësaj kthehet në Padova.

vlug

Largohet nga kampi me 250 kalorës të lehtë dhe Kola Moron i cili udhëheq 1000 këmbësorë. Drejtohet kah Polisene, befason 300 kalorës spanollë dhe hyn në Rovigo, aty kap komisarin spanjon dhe 12 kalorësit e tij. Rikthehet në kampin e Bruseganës dhe i shoqëruar nga Malatesta Balioni, Xhulio Manfrone, Xhianpaolo i Shën’Anxhelos dhe Kola Moro, drejtohet kah Kamposampiero gjithë e gjithë 300 ushtarë profesionistë, shumë kuaj të lehtë dhe këmbësorë, për të përballuar një raprezalje të shkaktuar nga 100 ushtarë profesionistë, 300 kalorës të lehtë dhe 300 këmbësorë. Guada Brenta drejtohet kah Çitadelës e Kastelfranko Venetos; kthehet nga Kamisano Viçentino dhe aty kap në befasi armiqtë. Merr plaçkën; midis spanjollëve kapen rob 100 kalorës, dhe vriten, plagosen ose kapen rob të gjithë këmbësorët. Bua ndodhet më pas për kontroll midis Estes, Montanjana dhe Monseliçes; burgos disa kalorës gjermanë dhe të tjerët vriten. Mbështet edhe Xhovani Naldin në zbrapsjen e një sulmi të kundërshtarëve në Batalja Terme. Në fund të muajit (gusht 1514) bashkohet me Vendraminin, gjithë e gjithë 500 stratiotë dhe kalorës të lehtë.

Hy në Valsugana dhe shkatërron fshatrat deri në Trento duke djegur e plaçkitur shtëpitë që gjen rrugëve. Spostohet kah qendrës: autoritetet locale kundërshtojnë praninë e tij në këtë territory prej frikës së raprezaljeve dhe për mungesën e disiplinës tek burrat e tij. Gjithmonë në shoqëri të Verdaminit dhe Galeaco Rapetës, shtyhet drejt Konselves me 200 stratiotë, me 150 heshtarë të kompanisë së Alvianos dhe me 50 arkibuzierë. Ndeshet me Kostandin Bokalin (shqiptar) dhe 60 ushtarë profesionisët spanjollë: të gjithë të burgosurit çohen në Çitadelë.

Pas burgosjes së spanjollëve shoqëron Alvianon drejt Frasinës me 150 kalorës të lehtë: ku kontrollon zonat përreth Saletos dhe hyn në Esten e braktisur nga spanjollët.

Nuk qëndron shumë në Este sepse merr rrugën për Verona me Malatesa Balionin e Xhakomo nga Vikovaro, shkojnë përmes Adixhes dhe në Porçile (Belfiore), kapërcejnë një mur të ndërtuar përgjatë lumit nga spanjollët. Të tre kapitenët ndjekin nga një rrugë të veçantë (San Xhovani Lupitato, Santa Maria dhe Zevio) dhe dalin në befasi në fushimin armik, i vendosur midis të parit dhe të fundit vendbanim. Në fushim ndodhen 400 kalorës të lehtë dhe 100 ushtarë profesionistë: vriten midis tyre 100 kalorës dhe shumë këmbësorë, pjesa e mbetur e kalorësve kapet rob. Pa i shplodhur mirë burrat e tij, shoqëron Alvianon në pushtimin e Rovigos; bashkë me Troilo Pinjateli sulmon 300 këmbësorë në Lendinara. Këta të fundit e braktisin betejën duke rënë shumë veta rob: në duar veneciane bien rob 600 arkibuzë dhe shumë gjoksore. Mërkuri e vazhdon betejnë me disa aksione të tjera dhe gjatë përleshjeve kap rob 75 ushtarë profesionistë. Pas betejës proveditori i përgjithshëm Domeniko Kontarini lavdëron sjelljen e tij gjatë betejës së Rovigos.

Me Xhovani Naldin shoqëron të burgosurit spanjollë gjatë rrugës nga Zevio në Lenjano. Pasi lë të burgosurit shkon përsëri në Este; në Saleto kontrollon lëvizjet e ushtrisë armike: për këtë arsye kompania e tij përforcohet me stratiotë të ardhur nga Nauplia. Urdhërohet të shkojë në Lombardi dhe menjëherë tenton ti jape ndihmë qytetit të Bergamos. Gjatë një përleshjeje zë rob 300 kalorës që qëndronin jashtë mureve të qytetit. Rikthehet në Venecia me Balionin dhe në një manifestim të organizuar nga Andrea Griti dhe nga Vendramin, shikon paqëtimin midis Alvianos me Renco di Ceri.