49572

KREU III

TRASHEGIMIA KULTURORE E PALUAJTSHME


Neni 24

1.Objekti i trashëgimisë kulturore kulturore ka këto shkallë mbrojtjeje:
a) në vrojtim;
b) në mbrojtje paraprake;
c) monument kulture të kategorisë II
ç) monument kulture të kategorisë I
2.Objektet në grup emërtohen sipas rastit : park arkeologjik, qytet-muze, zone-muze, qendër historike, qendër arkeologjike dhe ansambël-muze.
3.Heqja e plotë ose e pjesshme e mbrojtjes nga shteti e një objekti ose grupi objektesh të trashëgimisë kulturore është e drejtë ekskluzive e organit që e ka shpallur atë.


Neni 25

1.Objekte nën vrojtim janë të gjitha objektet në gjendje rrënoje, kështjella, objekte kulti, ndërtime inxhinierike, ndërtime publike ose të luksit, të ndërtuara përpara vitit 1900 dhe ato në shfrytëzim, të ndërtuara përpara vitit 1944. Ky status shpallet nga Instituti i Monumenteve të Kulturës dhe është i përhershëm.
2.Ndryshimi ose heqja e këtij statusi bëhet me kërkesë të pronarit të objektit drejtuar Institutit të Monumenteve të Kulturës.
3.Objekti me këtë status nuk mund të prishet ose t’i bëhen ndryshime, pa miratimin me shkrim të Institutit të Monumenteve të Kulturës.


Neni 26

1.Objekt në mbrojtje paraprake shpallet nga Instituti i Monumenteve të Kulturës çdo objekt me vlera të veçanta. Ky status është 6-mujor dhe brenda kësaj periudhe ky institucion duhet të kryejë proçedurat për përcaktimin e statusit të mëtejshëm të tij.
2.Gjatë kësaj periudhe ndalohet çdo lloj ndërhyrje në gjendjen fizike të objektit.


Neni 27

Monumente kulture të kategorisë II janë të gjitha ndërtimet në zonat-muze dhe në ato zona të mbrojtura të qyteteve-muze në qendrat historike, të pacilësuara monumente të kategorisë I. Ato ruhen në vëllime dhe përbërje arkitektonike të pamjeve të tyre të jashtme. Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sporteve i shpall ato monumente kulture të kategorisë II.


Neni 28

1.Monumente Kulture të kategorisë I janë ndërtimet me vlera të spikatura dhe me rëndësi të veçantë për trashëgiminë kulturore. Ato ruhen në tërësinë e përbërësve të tyre arkitektonikë dhe teknikë.
2.Kompozimi i vëllimeve, trajtimi arkitektonik i pamjeve të jashtme dhe të brendshme, si dhe zgjidhja planimetrike dhe funksionale e këtyre monumenteve nuk mund të ndryshohet.
3.Ndërtimet e reja pranë tyre duhet të respektojnë distancat e zonës së mbrojtur.
4.Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sporteve i shpall ato monumente kulture të kategorisë I.


Neni 29

1.Qytet-muze, zonat-muze, qendrat historike, ansamblet-muze, qendrat dhe parqet arkeologjike janë kategori objektesh në grup, që ruhen në tërësinë e tyre si komplekse historiko-arkeologjike, monumentale, arkitektoniko-urbanistike dhe mjedisore dhe për këtë ndalohen ndërtimet e reja që prekin objektet ekzistuese, me përjashtim të rrjetit inxhinierik nëntokësor.
2.Rregullorja e administrimit për kategoritë e objekteve të mësipërme miratohet nga Këshilli i Ministrave me propozimin e Ministrit të Kulturës, Rinisë dhe Sporteve.
3.Monumentet e kulturës të kategorisë I dhe II në qendrat historike, qytetet-muze dhe ansamblet-muze mund të shfrytëzohen edhe për funksione të tjera, që nuk cenojnë në asnjë mënyrë vlerat e tyre. Aty mund të vendosen institucione shtetërore ose private, si muze, biblioteka, atelie monumentesh, fototeka, galeri artesh dhe ekspozita të ndryshme.


Neni 30

Institucionet e specializuara të fushave të trashëgimisë kulturore, organet e qeverisjes vendore dhe pronarët ose poseduesit e objektit kanë të drejtën e propozimit për shpalljen e një objekti monument kulture. Propozimi i drejtohet Ministrit të Kulturës, Rinisë dhe Sporteve.


Neni 31

1.Qytet-muze, zonat-muze, zonat arkeologjike, qendrat historike, ansamblet-muze dhe parqet arkeologjike shpallen të tilla me vendim të Këshillit të Ministrave pas propozimit të Ministrit të Kulturës, Rinisë dhe Sporteve.
2.Heqja e plotë ose e pjesshme e shkallës së mbrojtjes në monumentet e kulturës bëhet me vendim të po atij organi, që e ka vendosur atë.


Neni 32

1.Për monumentet e kulturës përcaktohet një sipërfaqe toke ose trualli përreth, si zonë mbrojtëse, në përputhje me vlerat e tyre arkitektonike, me përshtatshmërinë e tyre urbanistiko-estetike, me rrethinën dhe me rrethanat ekologjike.
2.Përmasat e zones së mbrojtëse përcaktohen nga organi që shpall monumentin, sipas studimit të bërë nga Instituti i Monumenteve të Kulturës.


Neni 33

1.Gërmimi, restaurimi, përdorimi dhe çdo veprim tjetër në monumentet e kulturës, si dhe çdo ndryshim në truallin e vënë në mbrojtje rreth tyre, bëhet vetëm me autorizimin e Institutit të Arkeologjisë ose Institutit të Monumenteve të Kulturës.
2.Ndalohet gërmimi me karakter arkeologjik dhe përdorimi i aparaturave metalkërkuese nga njerëz ose subjekte të paautorizuara.