1948: Pleniumi 8 i PKSh-së - Agresioni komunist

vlug · 13.9.2008, 12:45

Pleniumi i 8-të i Partisë Komuniste shqiptare u mbajt nga data 26 shkurt – 8 mars 1948. Pleniumi u mbajt me qëllim dënimin e shkaktarëve që zvarritën marrëveshjen me Jugosllavinë, por edhe për të treguar se sa të gatshëm ishin komunistët shqiptarë për t'iu dhënë çdo gjë serbo-komunistëve.

Tema nuk ka për qëllim shfajësimin e personave që u akuzuan për zvarritjen e marëdhënieve me jugosllavët, por vetëm për të treguar se sa larg mund të shkonin komunisët shqiptarë në nënshtrimin e tyre ndaj serbo-komunistëve.

Më poshtë do të vijnë me radhë diskutimet e të gjithë anëtarëve të Byrosë politike, por edhe të Komitetit Qendror, që nga Enver Hoxha e deri tek anëtari më i fundit i Komitetit.

Materialet janë marrë nga botimi “Marrëdhëniet shqiptaro–jugosllave, 1945-1948, Dokumente”, përgatitur nga Ndreçi Plasari dhe Luan Malltezi, botuar nën kujdesin e Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave në vitin 1996.

I gjithë materiali gjendet në origjinal në: AQSH. Fondi 14/AP, dosja 42, viti 1948.

Pleniumi do të diskutonte disa çështje ku vetëm e para dhe e dyta do të sillen më poshtë.

1. Propozime të Byrosë Politike mbi disa çështje në lidhje me mbledhjen.
2. Analizë mbi zhvillimin e situatës së brendshme të Partisë, mbi marrëdhëniet me Jugosllavinë dhe mbi gabimet në vijën ekonomike të Partisë.
3. Situata e jashtme dhe e brendshme dhe plani i shtetit për vitin 1948.
4. Çështje organizative.
5. Propozime të Byrosë për zgjerimin dhe forcimin e KC dhe të Byrosë së Partisë.

Citim:

Propozime të Byrosë Politike mbi disa çështje në lidhje me mbledhjen

Koçi Xoxe¹: Për të gjetur shkaqet e thella, konditat reale që favorizuan dhe i dhanë mundësi armikut të Partisë Nako Spirut që të bëjë fraksion dhe të dëmtojë Partinë si edhe për të nxjerrë mirë detyrat dhe mësimet që dotë armatosin Partinë për të luftuar me sukses kundër armikut më të rezikshëm, frymës mikroborgjeze në Parti, Byrosë Politike dhe Komitetit Central i është dashur që të bëjë një analize të gjatë dhe të' thellë, duke u nisur që nga ditët e para të formimit të Partisë dhe bile që nga koha e grupeve.

Pa një analizë të tillë, e cila është e vetmja analizë e plotë që ka bërë Partia jonë, nuk mund të kuptohet mirë puna armiqësore e Nako Spirut dhe e klikës së tij, sepse ajo nuk mund të shkëputet nga puna e yjetër e fraksionistëve dhe deviatorëve të Partisë, Luloja, Xhepi², Liri Gega, Ymer Dishnica, Sejfulla Malëshova. Përkundrazi, fraksioni i Nako Spirut është vazhdimi i tyre, vetëm dallohet nga të tjerët se ka qënë më i rrezikshëm në të gjitha pikpamjet per Partinë tonë; është lufta e vazhdueshme e Partisë sonë kundër elementit mikroborgjez, armikut të klasës, që ka për qëllim të futet e ta marrë në dorë Partinë për t'ia dorëzuar armikut ose për ta shkatërruar nga brenda.

Partia ka pasur një vijë të drejtë.

I. Partia u formua në bazë të grupeve komuniste që ekzistonin. Ishte një moment që popuili ishte i disponuar për luftën për liri. Nga grupet, nga elementët më të mirë e më të pastër të lëvizjes punëtore, ishte ngjallur dhe shtrohej detyra për bashkim, për formimin e një partie të vetme, që të vihej në krye të popullit dhe t'u përgjigjej aspiratave të masave për luftë.

Hyrja e Bashkimit Sovjetik në luftë dhe ardhja e delegatëve të Partisë Jugosllave Miladin⁴ e Dushan⁴ e shpejtoj dhe e vuri në rrugë të drejtë formimin e Partisë. Kjo u bë me përpjekje dhe me luftë, sepse ekzistonin tendenca të forta tarafi dhe kishte elementë të huaj që nuk shkriheshin për Partinë. Por nga ana tjetër, në bazë kishte edhe ndjenja të forta, kishte kërkime dhe insistime që të formohej Partia. Nga grupet, Grupi i Korçës kishte pasur vijën më të drejtë, ishte lidhur më shumë me masat dhe kishte një përbërje predominante elementi punëtor.

Partia Jugosllave lojti një rol me rëndësi dhe ushtroi një influencë të madhe në formimin e Partisë sonë. Grupet komuniste kishin ndier dhe kërkonin tek ajo t'u theshte fjalën e saj dhe t'u tregonte rrugën se si duhej vepruar, sepse ajo ishte një parti e fortë me eksperiencë dhe që po korrte suksese me luftën e saj.

Kështu u formua Partia. U krijua Komiteti Qendror provizor. Ky u krijua në baza grupi, sepse në atë kohë në fillim nuk mund të bëhej ndryshe dhe u mendua për elementët që ishin më pak të lidhur me frymën e grupeve, që ishin më tepër për bashkim, që ishin për ndërtimin e një partie të unifikuar.
Partia doli me një vijë të drejtë në vijën e Lëvizjes NÇ. U vunë principet themeltare dhe rregulla të Partisë. Në bazë të kësaj vije të drejtë të këtyre principeve dhe rregullave u ndërtua Partia, u hodh në luftë dhe u lidh me masat. Bashkimi i masave të Partisë u bë në luftë të ashpër kundër elementit të sëmurë mikroborgjez ambicioz dhe egoist me frymë tarafi e grupi. Që ne formimin e Partisë elementi i sëmurë grupazh, i udhëhequr nga Sadik Premtja dhe Anastas Lula⁵, u përpoq duke përdorur tërë dinakërinë e tij për të shkatërruar themelet e Partisë sonë të re.

Këta vunë në lëvizje çdo mjet për të mbjellë në shokët mosbesim ndaj Partisë, mosbesim ndaj forumeve që drejtonin punën, mosbesim në organizimin e lëvizjes dhe të luftës dhe këshillonin moszbatimin e direktivave të lëshuara nga Komiteti Qendror, veçanërisht në lidhje me punën në fshat, mbi vijën e rinisë, mbi aksionet, mbi konspiracionin dhe moralin proletar Në momentet më kritike që kalonte Partia, kur reaksioni godiste pa mëshirë e shokët tanë më të mirë binin në fushën e nderit për naltësimin e Partisë sonë, për çhrimin e popullit nga zgjedha e huaj, armiqtë e Partisë Anastas Lula dhe Sadik Premtja luftonin kundër vijës së Partisë, përpiqeshin të realizonin ambicjet e tyre, për të marrë Partinë në dorë dhe për ta shkatërruar nga brenda.

Ata perfunduan në fraksion, në tradhëti dhe kaluan në anën e armikut. Po Partia ruajti vijën e saj, i goditi rëndë dhe i dërmoi këta armiq. Spastrimi i tyre dhe i frymës se tyre të sëmurë nga radhët e Partisë e forcoi më tepër Partinë; në fakt pas spastrimit të fraksionit të tyre e pas goditjes të frymës së tyre në radhët e organizatave të Partisë, Partia forcohet më shumë, lëvizja e masave zgjerohet dhe lufta merr një hov më të madh.

"Por nuk u punua kështu që në fillim për përgatitjen e një udhëheqjeje të shëndoshë të Partisë, për krijimin e një bërthame punëtore në Parti, e cila të bëhej shtylla e Partisë".

Miladini aplikoi një vijë jo të drejtë në krijimin e udhëheqjes, favorizonte shumë intelektualët dhe nuk ndiqte si duhej një politikë për përkrahjen e ngritjen e elementit punëtor. "Që në krye, Koço Tashkos, Qemalit⁶, Lulës iu dha gjithë politika me masat dhe bashkimit me popullin"

_____________________
1. Koçi Xoxe, anëtar i Byrosë Politike dhe sekretar organizativ i KQ të PKSH, në kohën e mbajtjes së Plenumit të 8-të.
2. Anastas Lula, Sadik Premte
3. Miladin Popoviç
4. Dushan Mugosha
5. Anastas Lula e Sadik Premtja, ish-krerë të Grupit Komunist të të Rinjve, nuk ishin e nuk punuan për shkatërimin e PKSH. Ata ishin vetëm kundër udhëheqjes së Partisë nga Miladin Popoviçi dhe Dushan Mugosha. Ata kërkonin zhvillimin e një politike kombëtare në përputhje me kushtet e pushtimit dhe të kërkesave të ngutshme të masave popullore, donin një pashkëpunim të shëndoshë me atdhetarët nacionalistë, midis të tjerave kritikonin dhe mungesën e demokracisë së brendshme në Parti.
Për këto pikëpamje ata u cilësuan elementë fraksionistë antiparti dhe u përjashtuan nga Partia në qershor 1942. Më vonë, u shpallën armiq dhe u dënuan me vdekje. Në bazë të këtij vendimi të udhëheqjes të Partisë (të Miladin Popoviçit, Dushan Mugoshës dhe Enver Hoxhës), Anastas Lula u vra me të pabesë në pranverë 1943, në zonën e Skraparit, ku qe dërguar si partizan në çetën e Skraparit
Për Sadik Premten ekzekutimi i vendimit dështoi për shkak se ai gëzonte mbështetjen e pjesës dërrmuese të komunistëve dhe të popullit të zonës së Vlorës. Ai mundi të shpëtonte dhe të emigronte pas lufte në Evropën Perëndimore.
6. Qemal Stafa.

vijon...

vlug · 13.9.2008, 12:57

Citim:

Pandi Kristo⁷: "Në Konsultën e Partisë që u bë në Tiranë⁸, ku u dënua puna e Lulës dhe e Xhepit, Ymer Dishnica, që erdhi me mua, qëndroi në Tiranë. Kush doli në udhëheqje? Ymer Dishnica dhe Liri Gega. Unë mendoja se si doli Ymer Dishnica në udhëheqje, mbasi, kur u organizua Partia në Korçë unë nuk e rekomandova, por Dushani na kërkoi që të takohej dhe që atëherë ai u mor dhe u fut në Qarkor si sekretar politik. Baza e udhëheqjes ishte elementi intelektual, porse shumica e shokëve punëtorë ishte e shpërndarë në qarqe dhe Koçi ishte në burg".

Në Konferencën e Vendit⁹ kush doli? Ymeri mbajti referatin politik, kurse Tuku dhe Shulja nga një referat mbi fshatarësinë dhe ushtrinë dhe për këtë nuk iu dha asnjë ndihmë, as kohë, as material, por një gjë e shpejtë; në vend që këtyre t'u jepej ndihma, u jepej Lirisë¹⁰ dhe Ymer Dishnicës. Kujt i dëgjohej zëri më tepër, për kë krijohej opinion, për kë flitej më shumë? Për Lirinë dhe Ymer Dishnicën. Në Komitetin Qendror u futën Liria, Ymer Dishnica, Kadri Hoxha, Daliu¹¹, Baca¹²... Ç'kishte bërë Daliu dhe Kadri Hoxha? Për Dalinë thuhej se ishte me influencë, ishte oficer dhe duhej të "kishim baza".

Enver Hoxha: Udhëheqja e Partisë shikohej në bazë krahine dhe kjo nuk kish si të mos sillte konsekuenca. Në Konferencën e Vendit shoku Enver u zgjodh si sekretar politik dhe shoku Koçi sekretar organizativ (në atë kohë shoku Koçi ishte akoma në burg).

Nga ana tjetër në udhëheqje nuk u bë një punë kolektive, një punë e organizuar, e cila do ta bënte Komitetin Central një shtab të vërtetë udhëheqës. Shumica e anëtarëve të Komitetit Central, pothuaj se gjatë gjithë kohës së luftës kanë qenë të shpërndarë nëpër qarqe. Puna drejtohej nga sekretari politik dhe Miladini dhe afer tyre më shumë qëndruan njerëz si Liria, Dishnica, Baca dhe Nakoja. Në gjithë kohën e luftës u bë vetëm një Plenum në Helmës¹³. "Nuk u punua që të krijohej një Komitet Central, që të funksiononte. Nga kush do të punohej? Natyrisht nga Miladini dhe unë. Kjo nuk është bërë dhe nuk është bërë një plan që të formohej një udhëheqje e shëndoshë dhe unike e Partisë. Këtu është e keqja, se nuk u punua dhe nuk u bë një shtab i tillë... Po të ishte punuar në këtë drejtim. do të njiheshin mirë shokët udhëheqës, pozita e tyre, meritat, kapaciteti".

Dalja në krye e ketyre elementëve, elementë mikroborgjezë përgjithësisht, të sëmurë nga megallomania dhe avanguardizmi, patjetër do të kishte konsekuencat e saj. Ata do të përpiqeshin ta shtrembëronin vijën e Partisë dhe të bënin një politikë personale në Parti, me qëllim që të marrin frenat në dorë e t'ia dorëzojnë Partinë borgjezisë.

Mungesa e punës kolektive në udhëheqje u ka lënë shteg këtyre elementëve, që të mund të manovrojnë, për të arritur qëllimet e tyre. Gjithë historia e Partisë sonë përshkohet nga lufta kundër këtij elementi deviator e fraksionist, që ka dashur ta shkatërrojë Partinë nga brenda. Ymer Dishnica kishte doza të forta oportunizmi, të cilat i kishte manifestuar që në krye ne Korçë, kur ishte sekretar politik në lidhje me qëndrimin kundrejt elementit nacionalist.(Pra, elementi nacionalist është negativ - vlug)

Në kontaktet e para që bëri në Korçë me elemente si Azis Çami¹⁴, Dhimitër Fallo¹⁵, Faslli Frashëri¹⁶ etj, që në prill 1942, ra menjëherë dakord për të bashkëpunuar me ta dhe nxori traktin e përbashkët me firmën "Balli Kombëtar". shumë muaj përpara se të krijohej Balli. Ai ishte përkrahës i elementit intelektual, agallar, bejler dhe influenconte që këta të merrnin vende në Parti. Kur hyri në Komitetiin Qendror, ai u bë njeriu që i jepte tonin shtypit dhe bënte politikën me nacionalistët. Tendenca e tij ka qenë vazhdimisht një tendencë pajtimi e afrimi me organizatën tradhtare të Ballit, derisa ra në oportunizëm të hapët në Mukje¹⁷. Puna e Ymer Deshnicës në Mukje mohonte rolin drejtonjës dhe udhëheqës të Partisë sonë gjatë Luftës sonë NÇ dhe ndante pushtetin me organizatat tradhtare, d.m.th. me borgjezinë dhe me bejlerët e bajraktarët.

___________________

7. Pandi Kristo, anëtar i Byrosë Politike të KQ të PKSH.
8. Konsulta I e Aktivit të PKSH u zhvillua në prill 1942. Këtu u dënua e ashtu quajtura veprimtari antiparti e Anastas Lules dhe Sadik Premtes, kurse përjashtimin e tyre e bëri Konferenca e Jashtëzakonshme e PKSH, mbajtur në qershor 1942.
9. Konferenca I e Vendit e PKSH u mbajt në mars 1943.
10. Liri Gega.
11. Dali Ndreu.
12. Ramadan Çitaku.
13. Plenumi i KQ të PKSH në Helmës të Skraparit u mblodh në maj 1944.
14. Azis Çami, eksponent i Ballit Kombetar, u vra me atentat nga një njesit gueril në dhjetor 1943 nëTiranë.
15. Dhimiter Fallo, eksponent i BK. U vra me atentat nga një njësit gueril në gusht 1944, në Korçë.
16. Fazlli Frashëri, udhëheqës i BK në Korçë.
17. Në Mbledhjen e Mukjes, që u zhvillua më 1-2 gusht 1943, me pjesëmarrjen e delegacioneve të FNÇ dhe të BK, Ymer Dishnica drejtonte delegacionin e FNÇ. Marrëveshja me rendësi historike, e arritur në Mbledhje, u hodh poshë nga E. Hoxha dhe M. Popoviçi, kurse Ymer Dishnica u cilësua oportunist dhe si njeri që "tradhëtoi" interesat e PK e të FNÇ.

vijon...

vlug · 14.9.2008, 09:25

Citim:

Koçi Xoxe: Pak më vonë në kohën e kapitullimit të Italisë, një qëndrim i tillë oportunist u mbajt dhe nga Gjin Marku në Berat me ardhjen e okupatorit gjerman¹⁸.

Partia i dënoi rëndë këto deviacione dhe ruajti vijën e saj; kjo i dha një hov të ri luftës dhe rritjes së influencës së Partisë. Eshtë karakteristike të shënohet se si elementët e tjerë të sëmurë kanë mbajtur qëndrime ekuivoke në këtë rast. Sejfulla Malëshova, nga një anë, e dënonte Mukjen dhe hiqej sikur ai e kishte parë me kohë këtë rrezik, nga ana tjetër, godiste gjithë vijën e Partisë dhe nxirrte se gabimi nuk qe vetëm i Ymer Dishnices, por i gjithë Komitetit Central, sepse ishte vija e tillë. Këto ishin me qëllim që ai të dilte mbi të gjithë si njeriu i vetëm që shikonte drejt. Edhe Nako Spiu në Berat¹⁹ ka qenë që të futej përsëri Ymer Dishnica në Byro.

Por goditja e këtyre gabimeve e deviacioneve nuk shoqërohej me një punë të shëndoshë në udhëheqje, për të bërë një analizë të thellë dhe për të nxjerrë mësime d.m.th. për ta forcuar udhëheqjen me elementin e shëndoshë të Partisë. Në Konferencën e Vendit është zgjedhur shoku Koçi si sekretar organizativ. Kur doli nga burgu atij nuk iu dha vendi i tij, megjithëse qëndrimi dhe puna e tij në burg ishte e mirë. Ai as u vu në korrent si duhet për punimet e Konferencës dhe për çështje të tjera me rëndësi dhe të merrte punën në dorë dhe të ndihmohej në këtë drejtim. Por opinioni kishte ndryshuar. Kështu ishte puna e Liri Gegës, e cila kishte punuar me qëllim në këtë drejtim dhe puna e saj për të marrë arbitrarisht vendin e sekretarit organizativ gjeti terren të favorshëm, sepse ekzistonte orientimi që përmendëm prointelektual. Koçi mbetej në emër sekretar organizativ, por në fakt u bë Liri Gega.

Ardhja e Liri Gegës, element i kalbur, i korruptuar nga të gjitha pikëpamjet, nuk mund të mos i sillte dëme Partisë. Liri Gega, pikësëpari, ndoqi një politikë kuadri sektare kundër elementit punëtor, megjithëse mbante në gojë fjalën proletar. Ajo bënte një politikë personale për të vënë në pozita me rëndësi njerëz që mund të vepronin simbas vendimeve të saj. Ajo filloi të shtrembërojë vijën e Partisë, në një politikë të ngushtë, sektare që arrinte deri në terrorizëm. Liri Gega shkoi në Veri si e plotfuqishme, me kartë të bardhë dhe bëri një punë indipendente. Doli me parullën "O me ne o kundër nesh". Ajo frymëzoi që të goditeshin dhe të viheshin në plumb edhe katundarë të thjeshtë (në Lumë). Kjo nuk mbajti qëndrim të drejtë kundrejt Muharrem Bajraktarit dhe Gani Kryeziut. Ajo dha një frymë të tillë që të vritej çdo njeri që s'ishte me ne dhe nuk mendonte si ne. Kjo ishte një politikë sektare që mund të futte Partinë në rrugë të rrezikshme. Me punën e saj jo vetëm që s'e ngriti dhe s'e udhëzoi si duhej organizatën e Partisë, por e shtynte në pozita të gabuara. Ajo e nxirrte veten si zëri më i autorizuar i Partisë dhe çdo gjë që theshte duhej të zbatohej patjetër²⁰.

Kjo gjëndje bëhej serioze në kohën kur ne po i afroheshim çlirimit dhe po u afroheshim detyrave të reja dhe shumë të mëdha. Na duheshin prespektiva të reja.

Kështu erdhëm në Berat²¹. Në Berat Partia arrinte në fundin e një etape. Partia në luftë kundër gjithë deviacioneve kishte ecur përpara dhe kishte realizuar suksese. Por gjëndja që ishte krijuar nga Liri Gega mund të bëhej një rrezik. Tashti fillonte një etapë e re: Dilte çështja e Frontit, e pushtetit, zgjerimit të Partisë dhe e krijimit të një udhëhqjeje të shëndoshë. Ne kishim dalë fitimtarë, por s'dinim se ç'duhej të bënim. Liri Gega, kur shkoi Nesti²² në Jugosllavi, porosia kryesore që i dha ishte që të pyeste për yjet a t'i vënë me draper e çekan dhe a të quheshin disa brigada proletare. Në këtë situatë erdhi Partia në Berat.

Ardhja e shokëve jugosllavë, Veloja e Dizdari²³, që siilnin direktiva nga Komiteti Central i Partisë Jugosllave, ka qenë një ndihmë shumë e madhe.

Duhej bërë një kthesë në të gjithë punën. Po për këtë duhej të qërohej nga njerëz si Liri Gega, që kishte fituar një infiuencë shumë të madhe ne udhëheqje të Partisë dhe vazhdonte punën e saj shkatërrimtare. Ajo, edhe kur erdhi në Berat, i tregoi haptazi preokupacionet e saj fraksioniste, shikonte gjithnjë se kush do të bëhej kryeministër, nënkryeministër, ministër, etj. Fliste për Bacën për nënkryeministër dhe vetë kërkonte të merrte Drejtorinë e Mbrojtjes së Popullit dhe Drejtorinë e Personelit të ushtrisë.

"Në Berat u bë një kthesë e vërtetë. Ne dolëm me qeverinë, me Frontin, e sqaruam Partinë, dolën gabimet, fitimet, doli që duhej t'i mbajmë fitimet, doli ç'detyra kishim, u ngrit çështja e sektarizmit".

Enver Hoxha: U vu në vijë të drejtë çështja e zgjerimit të Partisë, e evidencave të Partisë dhe e kuadrit. Aty u përjashtua nga Byroja e Komitetit Central Liri Gega dhe Baca. Puna e Liri Gegës dihet, por edhe Baca ishte gjithashtu një nga elementët që kish bashkëpunuar ngushtësisht me qëllimet e Lirisë. Nga ana tjetër, Baca nuk ka pasur asnjë cilësi të dalluar si drejtonjës dhe organizator. Ai lca qenë njeri i avashëm dhe i ngurtë që përgj ithcsisht jepte shumë pak, kudo që ka qenë.

Por në Berat u bënë dhe gabime, të cilat kanë infiuencuar për t'u lënë shteg elementëve si Nako Spiru e Sejfulla Malëshova²⁴ që të zhvillojnë veprimtarinë" e tyre armike, për të penguar forcimin e unitetit në udhëheqjen e Partisë dhe për të shtrembëruar vijën e drejtë të Partisë. Që në Berat Nako Spiru ka treguar shenjat e qëllimeve të tij fraksioniste dhe ka punuar me intrigat e tij djallëzore në dëm të forcimit të unitetit në udhëheqje. Thëniet e tij në Berat kundrejt Komandantit tregojnë qëllimet e tij të vërteta që në atë kohë.

Si Nako Spiru, ashtu dhe Sejfulla Malëshova vepronin në Berat me qëllime të caktuara. Ata nuk ishin për forcimin e unitetit të udhëheqjes së Partisë.

___________________
18) Gjin Marku ka qenë anëtar i Byrosë Politike të KQ të PKSH (që nga marsi 1943) dhe komisari i Shtabit të Qarkut të Beratit. Në kohen e kapitullimit te Italise fashiste, në shtator 1943, ai me Komitetin Qarkor të PK të Beratit lejoi për një kohë që ushtarët gjermanë të hynin e të dilnin lirisht nga Berati i çliruar, me shkasin per të fituar kohë që të tërhiqnin nga kazermat e ushtrisë italiane në qytet sa më shumë armatime. Shtabi i Përgjiithshëm i UNÇSH e denoi këtë qëndrim si nji kompromis të palejueshëm e të dënueshëm dhe i dha urdhër Shtabit të Qarkut të Beratit të fillonte menjëherë luftën me pushtuest gjermanë.
19) Është fjala për Plenumin e 2-të të Beratit, që u mbajt në nëntor 1944.
20) Shfaqjet e sektarizmit e të terrorizmit në politikën e në veprimtarinë e PKSH e të UNÇSH i vishen këtu vetSm Liri Gegës. Ndërkaq, Plenumi i 2-të i Beratit fajtorë kryesor për ti tilla shfaqje bëri M.Popoviçin, D.Mugoshën dhe Enver Hoxhen.
21) Në Plenumin e Beratit.
22) Nesti Kërenxhi, anetar i KQ ti PKSH.
23) Velimir Stojniçi dhe Njaz Dizdareviçi, emisarët jugosllavë, që erdhën pranë KQ të PKSH në gusht 1944, pas Miladin Popoviçit dhe Dushan Mugoshes.
24) Në Plenumin e 2-të të Beratit Sejfulla Maleshova dhe Nako Spiru u treguan teper aktivë në zbulimin e gabimeve të mëdha në politikën e veprimtarinë e udhëheqjes së PK, sidomos të M.Popoviçit, D.Mugoshes dhe E.Hoxhës. Veprimtaria e tyre në Plenum u cilësua si shumë frytdhënese. Mirëpo, tani në Plenumin e 8-të, ndërsa Plenumi i Beratit vazhdonte të vlerësohej në përgjithësi si një kthesë shpëtimtare për PK, u cilësuan të gabuara dhe negative qëndrimet e S.Malëshoves e ti Nako Spirut, pasi ata qenë vënë në shënjestër si armiq të Partisë. Sejfulla Malëshova qe dënuar si i tillë në shkurt 1946 nga Plenumi i 5-te i KQK PK dhe qe përjashtuar nga KQ, kurse tani, në Plenumi i 8-U, u përjashtua edhe nga Partia. Nako Spiru, nëi Plenumin e 8-të. ishte objektivi kryesor i goditjes si armik.

vlug · 17.9.2008, 21:14

Citim:

"Sejfulla Malëshova në Berat doli përmbi të gjithë, dënoi gjithë vijën e Partisë, e nxori sikur Partia nuk kish pasur vijë e, nga ana tjetër, ngriti çështjen e shefit në Parti. Gjithë kjo ishte me qëllim që të dilte ai si njeriu që shtronte vijën e Partisë dhe meqë, përveç sekretarit politik dhe organizativ, duhej të kishte një shef, natyrisht, shefi duhej të ishte Sejfulla Malëshova.

Vepra e tyre tregon se përse përpiqeshin Nakuja e Sejfullai në Berat. Unë mendoj se midis të dyve ka pajtim pikëpamjesh; që të dy ishin kundër udhëheqjes monolite të Partisë. Që të dy synonin në udhëheqjen e Partisë. Ishin kundër vijës organizative dhe politike të Partisë; që të dy puqeshin në vijën e brendshme, në vijën e kuadrit të Partisë, që të dy ishin kundër politikës së jashtme të Partisë, që të dy përdorën me forma të ndryshme "faktorin sovjetik"²⁵

Pas Beratit, kur Partia hoqi qafe Liri Gegën e shtroi një punë të gjerë, kemi një hov të ri të punës së Partisë. Po puna e bërë prej tyre që në Berat, me qëllim që të mos forcohej uniteti i udhëheqjes, rezistenca e tyre në Byro do të kishte përsëri konsekuencat e saj. Ata përfaqësonin frymën mikroborgjeze në Parti. Ata do të ndiqnin qëllimet e tyre per të shtrembëruar vijën e Partisë dhe për të marrë në dorë drejtimin e Partisë.

Puna e Sejfulla Maleshovës njihet nga Partia. Ai u perpoq që ta shtrembërojë vijën e Partisë, sipas pikëpamjeve të tij thellësisht oportuniste. Në politikën e jashtme Sejfulla Malëshova mbronte një politikë të gjerë dhe liberale kryesisht oportuniste në lidhje me marredhëniet që duhej të kishte shteti i ynë me shtetet imperialiste anglo-amerikane. Këto marrëdhënie ai i vinte në një plan me marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik dhe Jugosllavinë. Ai insistonte që t'u bëheshin vendeve imperialiste koçensione dhe që të pranoheshin konditat e imperializmit konçesione dhe që të pranoheshin konditat e imperializmit amerikan për njohjen e qeverisë.

Kjo politikë shpinte në futjen e imperializmit amerikan në vendin tonë dhe në humbjen e indipendencës. Po këto pikëpamje kishte edhe në politikën e brendshme. Ishte për një Front shumë të gjerë, ku lehtësisht mund të maskoheshin dhe të vepronin të organizuar armiqtë e popullit tonë dhe ku diferencimi dhe lufta kundër këtyre elementëve armiq të bëhej shumë e vështirë. Ai ka qenë mbrojtësi i pikëpamjes që në Asamble²⁶ të vinin një numur i konsiderueshëm "nacionalistësh", shumica e të cilëve sot ndodhen në burg për veprimtari kundër pushtetit të popullit. Me politikën ekonomike ai ndiqte një vijë që kishte për qëllim të dobësonte sektorin e shtetit dhe që donte të thoshte tërheqjen nga pozitat e shëndosha që kishte fituar Partia jonë.

Pikëpamjet armiqësore dhe antimarksiste të Sejfulla Maleshoves në politikën e brendshme dhe në politikën ekonomike e shpinin vendin tonë dhe popullin nën thundrën e kapitalistëve të huaj. Partia i dha një dënim të rëndë dhe të merituar atij dhe p ikëpamjevc të tij. Në këtë rrugë, rruga e gjithë fraksionistëve, deviatorëve e armiqve të Partisë, veproi Nako Spiru.

Puna e Nako Spirut është një punë prej armiku, një punë antiparti, një fraksion brenda në Parti për të marrë Partinë në dorë dhe për t'ia dorëzuar armikut. Kjo punë e tij armiqësore drejtohej kundër interesave të popullit, për të shkatërruar pozitat e fituara gjatë luftës, për të futur vendin në një qorrsokak, duke i përgatitur këtu terrenin armikut.

Tiparet kryesore të punës armiqësore të fraksionit të Nako Spirut:

Gogo Nushi²⁷:
I - Shkulja e vijës së Partisë përsa u përket marrdhënieve me Jugosllavinë.
Marrëdhëniet tona me Jugosllavinë, marrëdhënie vëllazërore midis popujve tanë, lindën dhe u forcuan gjatë Luftës NÇ, duke ndjekur rrugën e përbashkët. Këto mardhënie u konkretizuan me aleancën tonë me Konventën dhe me marrëdhëniet e tjera midis dy vendeve.

Pa lidhjet e ngushta, bashkëpunimin dhe ndihmën e vlefshme që popujt e Jugosllavisë i kanë dhënë vendit tonë, nuk do të ishin të mundshme fitoret tona, sigurimi dhe zhvillimi i tyre; indipendenca jonë²⁸ do të vihej në rrezik nga imperialistët. Në këtë vijë Partia jonë udhëheq popullin në ndërtimin e socializmit. Këtë vijë luftoi Nako Spiru, duke shkelur vijën e caktuar nga Komiteti Central dhe duke zbatuar një vijë në praktikë, një vijë që shpinte në përçarje dhe shkëputje midis dy vendeve tona. Ai punoi për këtë qëUim me sa mundi dhe në të gjithë sektorët ku pati mundësi.

Kur doli çështja e Sejfulla Malëshovës, u godit vija e tij oportuniste si dhe shkëputja nga Jugosllavia, Nako Spiru doli me qëllim, me plan të përgatitur si flamurtari i lidhjeve sa më të ngushta me Jugosllavinë, për të dalë si njeriu që kish parë drejt, që i jepte vijën e drejtë Partisë, "si shpëtimtar", ashtu si e përhapi ai vetë. Po kjo qe mjet për atë, për të arritur qëilimet e tij, sepse ai në fakt, në këtë çështje ishte në njf vijë me Sejfullain, sepse ai kishte qëllime akoma më ambicioze, qëllime prej armiku.

Ai e dinte mirë se marrëdhëniet sa më të ngushta me Jugosllavinë nuk do të bënin një klimë të përshtatshme për qëllimet e tij prej armiku, por kjo i duhej në fillim për të forcuar pozitë, për ti dalë si njeriu i parë që ishte për të marrë vendin. Po ai, në të njëjten kohë dhe bile që më përpara, kishte filluar t'u vinte kazmën këtyre marrëdhënieve.

Nako Spiru si armik i Partisë, që ka qenë, ka përdorur çdo mjet dhe çdo mënyrë për të arritur qëllimet e tij. Në Berat u afrua me Velon dhe me Dizdarin, por për të përfituar në qëllimet e tij. Dhe porsa filloi të ndjente se shokët jugosllavë interesoheshin më thelli për punët e Rinisë ai duke pasur frikën se mos humbiste influencën dhe se mund të zbulohej puna e tij në esencë fraksionare që në atë kohë, filloi ta prishë me ta dhe t'i kundërshtojë.

Ai bëri ç'mos që të mos vinin shokët e Rinisë Jugosllave të merrnin kontakt me qarkorët e Rinisë dhe ia arriti qëllimit. Po kështu bëri edhe me Brana Peroviçin²⁹. Nako Spiru ka thënë haptazi se "ajo është budallaqe dhe s'mund të na japë neve direktiva". Brana Peroviçi në mbledhjen e Komitetit Qendror të Rinisë i bëri një kritikë për punët që nuk kishin shkuar mirë dhe në ekspozenë e tij nuk i preku të gjitha problemet. Nako Spirut nuk i pëlqente të zbuloheshin punët e tij dhe, nga një anë, përjashta lëvdonte Branën, nga ana tjetër, në mbledhjen e Komitetit Qendror të Rinisë u përpoq t'ia hedhë fajin Partisë, duke thënë: "Komiteti Qendror i Rinisë ka pasur ndryshime të shpeshta, disa nga anëtarët e Komitetit Qendror u ngarkuan me punë të tjera, shumë herë janë propozuar elementë të rinj për në Komitetin Qendror të Rinisë, por Komitetii Qendror i Partisë ka pasur frikë për këta elementë".

Që në maj të 1946-ës, kur shkoi me një delegacion në Beograd, u hëngër me shokët jugosllavë për disa punime të ushtrisë dhe hapte fialë se po na i zënë shtrenjt. Që bisedimeve të para ai u përpoq t'u jepte një frymë sikur bëheshin bisedime me një vend imperialist dhe jo si midis dy vendeve, ku janë në krye partitë komuniste, kur qëllimet janë të njëjta e çdo gjë shikohet në prizmin e interesave të popullit.

Pak më vonë, ai u shpreh me shokët me këto fjalë: Më duket padyshim frangu ynë do të jetë patjetër nën influencën e vleftës së dinarit, sikurse më parë nën influencën e liretës, por në një formë tjetër; atëherë nuk ishin në barazim monedhat. Eshtë thënë që një shtet i vogël, si ne, nuk mund të jetë kurrë indipendent ekonomikisht. Po kështu ka thënë edhe një herë tjetër pas nënshkrimit të Konventës: "Çfarë thotë reaksioni? E shita Shqipërinë". Gjithashtu për çështjen e çmimeve: "Këto janë gjëra të pakapshme dhe që s'janë sqaruar mirë, bile mua, kur kam vajtur, ma kanë paraqitur të azërt për të firmuar dhe unë e kam firmuar pa bërë diskutime". Kjo tregon pikëpamjet e tij borgjeze, shoviniste dhe antimarksiste për "mbrojtjen e interesave të Shqipërisë", për "ruajtjen e indipendencës", se qëndrimi i tij në fillim për forcimin e marrëdhënieve me Jugosllavinë nuk ishte veçse një maskë.

Kur erdhi Krajgeri³⁰, në fillim të 1947-ës, për kordinimin e planeve tona, i cili ishte një shok shumë i mirë dhe me eksperiencë, që kish qenë kryetar i Komisionit të Planit të Sllovenisë, ai filloj ta luftojë atë. Që në ditët e para nuk e kuptoj si ka thënë Kidriçi për këtë, ka ardhur si këshilltar afër meje apo që të jetë zot këtu, ky s'merr vesh gjë dhe kërkon të imponohet. "Shikoni, - u thosh shokëve, - se ky kërkon t'ju bëjë me vete, që t'u bindeni jugosllavëve, mos u kundërshtoni dhe të bëni si të thonë ata. Krajgeri ka ngritur një qeveri më vete në hotel "Dajti" me teknikët e tij dhe kërkon të drejtojë ai dhe jo unë".

Këtë frymë, që të shikoheshin këshilltarët dhe teknikët jugosllavë si armiq, si njerëz që deshin "të na i hidhnin" e të na "cënonin indipendencën". Nako Spiru bëri të gjitha përpjekjet që ta futë në të gjithë sektorët ekonomikë dhe ta thellojë më tepër atje ku kish njerëzit e tij besnikë, në Rini, në Hekurudhë me Liri Beiishovën dhe në sektorin ku punonte Fadil Paçrami dhe Mehmet Shehu.

Ai ka përdorur të gjitha mënyrat, duke hedhur në planin politik të gjitha mungesat e të metat që dilnin gjatë punës së përbashkët me jugosllavët, duke diskredituar kuadrot jugosllavë, duke i akuzuar teknikët jugosllavë si të pazot e sabotatorë e duke i bërë përgjegjës jugosllavët për mosrealizimin e planit tonë.

Në të gjithë sektorët, kur dilnin pengesa, Nako Spiru kish futur frymën që të thuhej se fajet i kanë jugosllavët, se kjo ose ajo punë nuk po realizohet, pse s'po na dërgojnë materialin nga Jugosllavia, pse ata kanë material po nuk duaii të na i japin, etj. Njëkohësisht ai, bashkëpunëtorët dhe njerëzit e influencuar prej tij i nxisnin sa më shumë mosmarrëveshjet, si ata që i frynë zjarrit; ku do hidhnin parullën që jugosllavët s'janë të zot, e s'bëjnë gjë, por duan të na imponohen dhe, për t'u mbuluar, ngrinin sovjetikët. Tipike është fjala që i ka thënë Koço Titkës Nako Spiru: "Molotovi di më shumë se Zllatiçi³¹ dhe shokët e tij".

Në çdo çështje ai është munduar të krijojë mosmarrëveshje dhe përpjekje, duke ngjallur frymën e mosbesimit e duke mos vënë në zbatim akordet, duke kërkuar gjithmonë sa më shumë nga Jugosllavia për të thënë pastaj: "Ja, S'duan të na japin" dhe duke influencuar që ne të shkëputeshim nga JugosIIavia, të bënim marrëveshje me Bashkimin Sovjetik.

"Për leshin që u kishim dhënë jugosllavëve, kërkonim që ata të na paguanin në dollarë, kurse për likujdimin e gardelicës nga ana jonë kërkonim që të bëhej më shumë në dinarë. Të gjitha bisedimet në Beograd nuk i kemi bërë sipas frymës që ekziston midis dy vendeve, por në frymë tregtarçe, duke pasur vëmendjen më të madhe se mos na i hedhin jugosllavët. Edhe për bimët industriale, për leshin e lëkurët jemi ngrënë me ta për çështjen e çmimeve, me qëllim që të përfitohej sa më tepër nga ata. Për çështjen e bitumit janë bërë kaq kundërshtime meqë ata na thanë se "ju preferoni të shtrohen rrugët e Parisit dhe të Romës me bitumin e Selenicës sesa të shtrohen rrugët e Beogradit".

___________________________
^{25. D m.th. e quanin vijën jugosllave të PKSH edhe vetë politiken e PJ në kundërshtim me vijën sovjetike.

26. Në Asamblenë Kushtetuese, që u zgjodh më 2 dhjetor 1943.

27. Gogo Nushi, anëtar i Byrosë Politike të KQ të PK.

28. Si mund të ishte në rrezik "indipendenca" nga "imperialistët", kur indipendencë, pavarësi kombëtare të vërtetë nuk kishte, sepse, siç del këtu, Shqipëria paraqitet e varur nga Jugosllavia.

29. E deleguar dhe këshilltare e Riniseë Jugosllave pranë Rinisë Shqiptare.

30. Kryetari i Komisionit të Koordinimit të Planeve, që drejtonte gjithë zhvillimin e ekonomisë shqiptare në përshtatje me orientimet jugoallave të bashkimit të afërt të Shqiperisë me Jugosllavinë.

31. Savo Zllatiç, kryeemisari i PKJ pranë PKSH më 1947-1948.}

vijon

vlug · 21.9.2008, 21:09

Citim:

"Grindje të mëdha janë bërë për import-eksportin. Në çdo gjë Nako Spiru sabotonte. Ai ka bërë çmos për të mos u plotësuar angazhimet tona. Në gjithë sasitë e caktuara për të dorëzuar në fund të 1947-ës, dorëzimi arrinte deri në 50 %. Veçanërisht për petrolin e bitumin. "Për petrolin Nako Spiru tha se të gjithë duhet t'u japin Sovjetëve, që të plotësojmë kontigjentin. Unë insistova se duhet t'u japim edhe jugosllavëve, por ai nuk pranoi dhe tha se i tëri duhet t'u jepet Sovjetëve"

Koçi Xoxe: Nako Spiru ka sabotuar me çdo mjet organizimin e shpejtë dhe në rrugë të drejtë, në rrugën vëllazërore të dy popujve tanë, të shoqërive shqiptaro-jugosllave. Ai ka sabotuar vënien në zbatim të bashkimit doganor, të këputjes së divizioneve kufitare. Ndërsa në Byro ai i kurdiste punët dhe arrinte të bënte mendimet e tij, ai jashtë me njerëz që kishte konfidencë e nxirrte të gjithë vrerin e tij kundër jugosllavëve.

Kur Zllatiçi në qershor³² ngriti çështjen se reflektoheshin dy vija, njëra e Komitetit Central dhe tjetra që zbatohej në praktikë dhe po në fakt ishte kundër saj, ai ka thënë: "Me këtë duan të thonë se Partia e ka drejt vijën, por unë e zbatoj shtrëmbër. Të shohim se gjer ku do ta shpien, se shoh se flasin mirë për tregtinë, që tregtia u organizua, që vete mirë e drejt. Por, në ka sektor që s'vete mirë, është tregtia; por të gjitha këto janë me qëllim.

Ata kanë qëllim që të bëjnë presion, që të bëjnë koncensione, se shihen që dy miliardët nuk realizohen. Kur Jugosllavët ngritën çështjen e shoqërisë Imposo, që nuk funksiononte mirë dhe që kishte penguar ardhjen e materialit, Nako Spiru thoshte: Shikoni se çfarë duan të trillojnë edhe për mosreaiizimin e dy miliardëve, duam të na i hedhim neve fajin". Dhe organizonte njëqind intriga për t'i luftuar.

Për gjithë mosmarrëveshjet dhe incidentet që ndodhnin, ai jo vetëm që sabotonte çdo përpjekje për t'i zgjidhur, por thoshte: "Këto nuk janë punë të teknikeve, këto i bëjnë kuadrot e Partisë jugosllave dhe bëhen me qëllim që të mos e mbarojnë Hekurudhën më 7 nëntor". Këtu, thosh, është gishti i Intelixhens Servisit.

Eshtë karakteristike se të vetmin njeri nga teknikët jugosllavë që e lavdëronte ishte një që s'qëndronte mirë politikisht dhe që në fakt për këtë arsye jugosllavët e hoqën.

Në Beograd para Naxhijes i ka sharë në një mënyrë shumë të poshtër shokët jugosllavë dhe veçanërisht Kidriçin³³, duke i bërë njerëz mëndjemëdhenj e kapadainj, duke thënë se ata s'duan që ne të ecim përpara, se ata s'janë të sinqertë me ne se na i kanë me hile etj.
Gjithë këtë punë armiku e mbulonte me një politikë prosovjetike.

Ai ka bërë te gjithë tentativat që të shkëputemi nga Jugosllavia. Ai ka influencuar dhe ka bërë që të pranohet pikëpamja e tij në Byro, si në shumë probleme të tjera, që të ndërhyhej për të" bërë marrëveshje me Bashkimin Sovjetik, pa biseduar fare me jugosllavët. Ai ka dashur qe të vejë vetë në Moskë e të mos vejë Koçi³⁴, se kishte frike se mos i dilte gje në shesh. Por nga ana tjetër, nuk mungonte të porosiste Kiçon³⁵ më një anë: "Ti duhet t'i nxjerrësh mirë çështjet tona me jugosllavët si kanë vajtur dhe si janë. Duhet t'u thuhet Sovjetëve se mundësitë për të na ndihmuar jugosllavët janë të vogla dhe se ne duhet te forcojmë marrëdhëniet me ta, të na japin një kredi prej 50-60 milionë dollarë. Edhe, në mos paç takime me të mëdhenjtë, ua thuaj atyre t6 vegjelve se u vete ne vesh atyre".

Por gjithe kjo punë ishte antisovjetike në esencë, kundër Bashkimit Sovjetik, sepse kjo rrugë e çonte Partinë tonë dhe vendin tonë drejt armikut. Nako Spiru është armik dhe këtë donte, por kjo i duhej si taktike për të realizuar qëllimet e tij. Në disa raste ai këtë mezi ka mundur ta fshehë.

Kur s'kishin filluar marrëdhëniet tona të rregullta me Jugosllavinë pas Sejfullait, kur ai u bë ministër i Ekonomisë, ai fliste kundër akordeve që ishin bërë me Bashkimin Sovjetik dhe thosh po ato fjalë që thosh më vonë për jugosllavët: "Çmimet, me të cilat na i marrin naftën dhe bitumin Sovjetët, janë shumë të vogla, plaçkat që na shesin na i japin shumë shtrenjtë etj."

Kur ishte në Moskë bashkë me një delegacion të Lidhjes Kulturale, ai ka nxjerrë fytyrën e tij prej mikroborgjezi, pse ai e desh Bashkimin Sovjetik për qëllimet e tij.
__________________
^{32. Qershor 1947.

33. Boris Kidriç, kryetar i Komisionit të Planit të Jugosllivisë.

34. Koçi Xoxe.

35. Kiço Ngjelen.}

vlug · 28.9.2008, 13:05

Citim:

Në një kolkoz, ku i priti kryetari i kolkozit dhe shoqëroheshin nga sekretari i komitetit, ky i fundit bëhej interpret, sepse kryetari s'dinte rusisht. Nako Spiru tha: "E bëjnë kastile për të evituar të marrim informata, se s'kanë besim". Në Kolkoz u tha se kish shkollë, klub, kinema etj. Por atje u shtrua për nder të tyre një bufe dhe, pasi pinë mjaft, nuk mundën të vizitonin kolkozin. Nako Spiru tha: "Na dehën kastile, pse s'ka, as kinema as klub". Këto fjalë i thonë zakonisht gazetarët agjentë të imperializmit që duan të shpifin dhe të luftojnë Bashkimin Sovjetik. “Ne jemi të fortë, thoshte, kemi kuadro më të mirë e më të zot se jugosllavët, por meqënëse jemi të vegjël s'na e var njeri".

Në Jugosllavi, Rumani, Çekosllovaki, etj. Bashkimi Sovjetik ka interesa ekonomike thoshte, kjo është arsyeja që ne s'peshojmë". Ja si del fytyra e vërtetë e armikut Nako Spiru dhe përse ai delte me flamurin e marrëdhënieve sa më të ngushta me Bashkimin Sovjetik. Vija e Bashkimit Sovjetik, ashtu si e kanë thënë edhe vetë Stalini, Molotovi dhe Titoja ka qenë dhe është që ne të forcojmë lidhjet më shumë me Jugosllavinë. Çdo veprim në kundërshtim me këtë, jo vetëm që është në kundërshtim të interesave të Partisë dhe të popullit tonë, me interesat e popujve të Jugosllavisë e të Ballkanit, por është edhe kundër Bashkimit Sovjetik dhe kauzës së proletariatit.

II - Në politikën ekonomike Nako Spiru luftoi dhe shtrembëroi vijën e Partisë.

Në lidhje me zgjidhjen e problemit tonë ekonomik, me zhvillimin e ekonomisë sonë popullore, Partia kishte caktuar qartë vijën e saj, ekonomia jonë do të zhvillohej dhe do të përparonte vetëm me mbështetje të ekonomisë së RPFJ-së duke ndjekur rrugën e kordinimit të pianit. Përgjegjësinë që Partia i kishte caktuar Nako Spirut për drejtimin e ekonomisë së shtetit ai e shfrytëzoi në dëm të Partisë dhe të popullit. Nako Spiru përgatiti një plan pesëvjeçar krejt në kundërshtim me kordinimin e planeve me Jugosllavinë. Ai bëri një projektplan ireal dhe autarkik, në frymën e "indipendencës", që synonte të merrte sa më shumë nga Jugosllavia dhe të mos jepte, po të ishte e mundur, asgjë. Bëri një plan të fryrë, që i premtonte hënëzën popullit (ngritja e nivelit të masave në maksimum) dhe që kishte për qëllim të shkaktonte demoralizim dhe demobilizim në masa dhe në Parti vetë dhe të shpinte në shkëputje me Jugosllavinë.

Projektin me Jugosllavinë e pesëvjeçarit, që ishte bazuar në realitetin dhe në mundësitë tona, në frymën e ndihmës reciproke, për të ngritur ekonominë tonë, në frymën e kordinimit dhe forcimit të lidhjeve tona në gjithë sektorët e ekonomisë, Nako Spiru e fsheu gjer në ditët e fundit, gjer kur erdhi koha të jepte hesap përpara Partisë dhe bëri një plan sipas qëllimeve të tij.

Vijat e përgjithshme të këtij plani:

Në Bujqësi: Plani është shtruar në bazë të parimit autarkik "të sigurojmë bukën", ndërsa vendi i ynë, klima jonë janë të përshtatshme në shumë pjesë për kultura industriale, si luledielli, pambuk, panxhar, duhan etj, të cilat jo vetëm janë më në interes të popullit, jo vetëm se e lidhin më ngushtë fshatin me qytetin, por bëjnë një plotësim në ekonominë e dy vendeve tona. Ndërsa në shumë vende të Jugosllavisë si klima ashtu edhe faktorë të tjerë nuk janë të përshtatshëm për kulturat industriale, por për cereale. Kështu sipërfaqja e caktuar si për bimët cereale edhe për bimët industriale ka qenë në kundërshtim me projektin jugosilav janë projektuar më pak bimë industriale dhe më shumë bimë cereale. Por, përveç kësaj, në planin e industrive të reja që ngriheshin, si tekstile ashtu edhe ato për vajra, pjesa më e madhe e këtyre prodhimeve do të plotësonin nevojat e industrisë së re dhe këtu nuk do të mbetej asgjë për eksportin.

Në planin pesëvjeçar të përgatitur nga Nako Spiru parashikohej pothuajse gjithë mekanizmi i bujqësisë: 54 % të sipërfaqes të punohej me traktor, 24% të mbjelljeve me makina, 56 % të shirjeve me makina. Nako Spiru e dinte fare mirë vështirësinë që kishte për të prokuruar makina, këtë ia kishin thënë edhe Sovjetët edhe jugosllavët. Ai e dinte se vitin e kaluar, kur u kërkuan 200 traktorë nga Jugosllavia, me shumë zor dhe me sakrifica ata mundën të na prokuronin 10, por ai me qëllim kërkonte 600 traktorë.

Në industri: Për industrinë e naftës plani ka qenë më i vogël se sa plani jugosllav dhe kjo me qëilim që të mos u jepej asgjë jugosllavëve, por të prodhohej vetëm sa për nevojat tona. Kjo natyrisht ishte gjithashtu kundër interesave të popullit. Në elektrifikim, Nako Spiru ishte për centrale të mëdha në Devoll e në Drin, të cilët jo vetëm nuk mund të realizoheshin, sepse s'ishin konditat, si në rastin e Devollit, por edhe prokurimi i makinerisë ishte një gjë e pamundur.

Ndërsa propozimet e jugosllavëve ishin, përveç Selitës, për një seri centralesh më të vogia dhe ndërtimin e një linje që të lidhej me një hidrocentral shumë të madh që do drejtë).

Në industrinë ushqimore parashikonte ngritjen e një numri të madh fabrikash (14 fabrika me 236 milionë, përveç 140 milionë për industrinë ekzistuese). Një pjesë e këtyre fabrikave nuk kishin asnjë bazë se nga do të vinin, por nga ana tjetër ato konsumonin gjithë lëndën e parë, pambuk, lëkurë etj., d.m.th kishte autarki të plotë dhe kundërshtim me planin jugosllav.

Për bitumin në plan parashikohej asfaltimi i gjithë rrugëve të Shqipërisë. Në lidhje me transportin e komunikacionin, parashikohej ndërtimi i një numri shumë të madh rrugësh automobilistike. Gjithë orientimi ishte për zhvillimin e transportit tokësor dhe zhvillimi i transportit detar, që është shumë i rëndësishëm për vendin tonë e që duhet të zgjerohet sa më shumë, sepse vendi ynë është një vend detar, ishte lënë në plan të fundit. Ai ka qenë kundër bonifikimeve që mund të bëheshin në Shkodër së bashku me jugosllavët dhe ka sabotuar këtë. Gjithashtu orientimi i tij në ndërtimin e hekurudhave nuk shkonte në një vijë me planin jugosllav dhe nuk ishte aq real.

Edhe në kulturë dhe arsim po kështu orientimi i planit ka qenë jo real dhe në vijë të kundërt me Jugosllavinë.

III - Nako Spiru luftoi politikën e kuadrit të Partisë. Në kundërshtim me vijën e Partisë zbatoi në praktikë një vijë tjetër, që konsistonte në luftën kundër elementit punëtor dhe elementit të shëndoshë të Partisë, në uljen e diskretitimit sistematik të tyre dhe, nga ana tjetër, në ngritjen e elementit të përgatitur borgjez dhe mikroborgjez, intelektual të kalbur, pa garanci, megalloman, bajraktar, avanguaridist, shovinist dhe me doza të forta egoizmi e karrierizmi. Me këto pikëpamje dhe me qëllimet e tij fraksioniste afroi të tillë njerëz dhe i vuri ku mundi në pozita-kyç të Partisë dhe të shtetit edhe duke shkelur rregullat e Partisë.

"Ai ka luftuar çështjen për të hedhur në Parti bazat për krijimin e emrit të kuadrove të sigurt në Parti e me stazh partie. Ai ka luftuar kundër kësaj, ai nuk ishte për këtë, e ironizonte. Ishte kundër kontrollin politik të Partisë mbi kuadrot dhe mbi personelin. Kjo nuk doli zyrtarisht, por e tërë puna e tij ishte të evitohej kontrolli i Partisë në punët e shtetit, mbi personelin. Këtu ishte orientimi kundër elementit të klasës, pro elementit jo të shëndoshë e me përbërje jo të mirë. Në Rini, sektor shumë i rëndësishëm dhe i dashur për Partinë, ai ka lojtur një lodër shumë të rrezikshme; po kështu edhe në edukimin e kuadrove kryesorë të saj, ai ka ndihmuar në edukatën e rritjen jo të shëndoshë, jo në frymën e Partisë. Rininë u përpoq ta nxirrte para Partisë, e mirrte si bazë dhe ta përdorë si rezervë të tij, në të dyja rastet, për qëllime të caktuara, të poshtra. Të gjitha kanë një qëllim, edhe fjalët e tij ose fjalët e tyre. Nako Spiru mund të marrë një emër nga Partia: ai ishte armik dhe shkatërrues i autoritetit të Partisë dhe të shtetit. Uljen e autoritetit e bënte haptazi para njerëzve që e mbështetnin. Me këtë taktikë ai rrëzonte autoritetin dhe inkurajonte dhe vinte në poziita avanguardiste të sëmura Rininë, e bënte për pozita arrivizmi e avanguarde të sëmurë. Ai ka qenë kundër elementit të klasës, ai nuk mbështetej në asnjë punëtor. Mbi shkatërrimin e autoritetit, ai mund të cilësohet si tarafçiu më i madh, zbatuesi i një politike tarafi, grupazhi dhe si një shkatërrues i disiplinës së Partisë. Ai asnjëherë nuk vepronte as kritikonte rrugën e Partisë. Këtë nuk e bënte, sepse kështu nuk mund të vinte dot në krye, në pushtet, prandaj përdorte rrugën e fraksionit".

vlug · 2.10.2008, 20:28

Citim:

"Politika e kuadrit, thoshte Nako Spiru, nuk bëhet nga njerëz që dinë ato gjëra që kanë mësuar sot e dy vjet (këtu bënte aluzion për shokët punëtorë që punonin me kuadrin). Mirë, thoshte, shtresa, i vendosur, etj., por mua punën ma bën Naum Stralla³⁶, e ç'më duhet mua se s'është i klasës, mjafton që më bën punën..."

Këtë vijë ai e ka zbatuar sa ka pasur mundësi dhe këto gjëra, nga ana tjetër, i thoshte me qëllim që të godiste shokët që punonin në kuadër, si Gogoja³⁷ dhe Bajrami³⁸, më vonë dhe në radhë të parë shokun Koçi. Këtë e bënte për të përgatitur terrenin që të fuste edhe në kuadër njerëzit e tij. Kur s'ia arriu dot këtij qëllimi, u përpoq dhe ngriti në Këshillin Ekonomik një aparat kuadri, ku ishte përgjegjëse Fiqiret Shehu dhe me anën e këtij aprati synonte që të fute nën kontrollin e tij gjithë politikën e kuadrit të shtetit.

Ai mori nën drejtimin e tij, përveç Rinisë edhe ekonomisë, edhe Sindikatat, Kryeministrinë, Drejtorinë e Punës dhe tentoi edhe organizatën e Gruas. Ai e quante veten nënkryeministër dhe, kur i vinte nga një herë ndonjë letër me këtë titull nga ndonjë këshilltar soyjetik, përpara shokëve të afërt të tij, me frymën e tarafçikut të vërtetë, e griste letrën e thoshte: "Ajde se atë duan njerëzia pastaj". Nako Spiru i edukonte kuadrot me frymën e avanguardizmit të sëmurë.

Kur u emërua Niko Opari sekretar i përgjithshëm në Kryerninistri, i tha tekstualisht keto fjalë: "Vendi që të jepet është me shumë rëndësi, ti je ministër i ndërlidhjes, që firmon për Kryeministrin, ne jemi të gjithë ndihmësministra, por ki mendjen mos përfundosh si Mihal Prifti, por mbaje mirë autoritetin". Më përpara, po këtij, kur e emëroi në Këshillin Ekonomik, i tha: "Ti je nënkryetar i Këshillit Ekonomik", gjë që s'mund të ndodhte, se Këshilli Ekonomik përbëhej nga ministra dhe nënkryetari i Komisionit të Kontrollit.

Disa shokëve të mirë u thosh me seriozitet: "Shiko, puno mirë se do të të bëj ministër të Botores, etj". Për Liri Belishovën, e cila ka qënë bashkëpunëtorja e tij më e ngushtë dhe koshiente në punën e tij fraksionare dhe armike, ai përpiqej të krijonte opinione se ajo kishte një zotësi tëjashtëzakonshme, se ishte "një fenomen që s'ka ardhur kurrë". Bashkë me Liri Belishovën ai edukonte kudarot në Rini dhe në sektorë të tjerë në frymën e arrogancës dhe të megalomanisë të sëmurë.

Ata e bënin zakon të diskreditonin haptazi në mbledhje edhe gjetkë shokë udhëheqës të Partisë, duke folur kundër këtyre dhe duke i cilësuar si njerëz të pazot, të plakur, "si fyell" dhe "kaqol", sipas ekspresioneve të preferuara të Nako Spirut e Liri Belishovës. Nga ana tjetër, kuadrot e shëndoshë të Partisë dhe të pushtetit, që nuk i gjente të përshtatshëm për punën e tij fraksioniste dhe armiqësore, ai jo vetëm i diskreditonte dhe i ulte, ku mundte, por edhe drejtpërdrejt, kur vinte rasti përpiqej t'i demoralizonte dhe t'i dekurajonte.

Shokut Gogo i ka thënë në mbledhje të ministrave: "Ti je gënjeshtar". Për Shulen, me qëllim që ta nxirrte të paaftë, thoshte se Drejtoria Politike i bie legenit, ndërsa ai tjetri (për Mehmetin) bën kurset e dynjasë, nxjerr kuadro ushtarakë dhe ka organizuar punën si duhet. Për Petro Papin thosh se është mirë të ruajë ndonjë depo, por jo për kuatVo. Haki Toskës i përsëriste gjithmonë: "Ty kot të kanë sjellë këtu, të të dergojnë nga Delvina në ndonjë qoshe, për atje bën ti". Për të luftuar shokun Pandi, sa herë që e sillte rasti të fiitej për Komisionin e Kontrollit, thoshte se atje s'bëhet gjë fare, se ne s'kemi Komision Kontrolli, etj.

Por ai diskreditonte haptazi edhe gjithë Byronë. kur bëheshin mbledhje të Byrosë për çështje ekonomike, ai u thoshte shokëve që kishte afër në Komisionin e Planit me ironi dhe me tallje: "Shumë vërejtje na janë berë, shumë ndihmë na kanë dhënë", ndërsa ai vetë punonte me të gjitha forcat dhe kurdiste të gjitha intrigat për të penguar punën e udhëheqjes së Partisë, për të luftuar punën kolektive dhe unitetin.

"Forcirnin e Partisë dhe çdo hap tjetër në këtë drejtim Nako Spiru e shihte me syrin më të keq. P.sh. më 1945 Partia jonë shtroi çështjen e revizionit³⁹ dhe me plot të drejtë mbas çlirimit duhej bërë. Por në biseda andej-këtej, ai e hidhte poshtë revizionin, duke thënë: "Ç'do na nxjerrë", ose fuste dyshime: "A do të hiqen ata që e meritojnë", fryma ishte që ta ulte. Në Byro nuk e kundërshtoi se nuk mundte".

___________________
^{36. Specialist i lartë, ekonomist dhe statistikolog, kish studiuar në Perëndim. S'ka qenë anëtar i PK.

37. Gogo Nushi.

38. Bajram Sinojmeri.

39. Revizioni, që kishte si qellim "spastrimin" e PK, u shtrua më 1945 dhe u zbatua më 1946. U përjashtuan nga Partia rreth 1250 anëtarë, që mendoheshin se nuk ishin komunistë të vendosur për rrugën e totalitarizmit.}

vlug · 2.10.2008, 20:52

Citim:

Enver Hoxha: Kur ishte shoku Koçi në Moskë, ndërsa Manushi⁴⁰ i thoshte se duheshin marrë masa kundër një kuadri në Shijak sepse dyshohej për punë armiqësore, ai⁴¹ e ngrinte çështjen e revizionit, duke thënë se revizioni s'qe bërë hiç mirë, se gjoja ai ia kish thënë Koçit që nuk qe bërë në rregull dhe se duhej parë, porse Koçi kishte insistuar.

Ai ka qenë kundër që të dërgohej letra⁴² mbi vigjilencën në organizatat e Partisë dhe thoshte se duhet më tepër punë politike. Po të kish mundësi që të mos dërgohej letra, ai do ta kish bërë me qef. Kur arrestoheshin elementë armiq nga organet e sigurimit dhe shokët gëzoheshin, sepse goditeshin armiqt, ai përgjigjej: "Po, por ç'kemi bërë për të mos i lënë këta njerëz të mos shkojnë tek armiku; po të vazhdojmë kështu do të mbetemi pa teknikë; ku do të vemë me këto arrestime? etj". Nako Spirua dilte si avokat mbrojtës i mbeturinave të reaksionit dhe i specialistëve borgjezë. Procesin e fundit u përpoq ta nxirrte si jo të vërtetë⁴³.

Për Buletinin Informativ të KC s'ka thënë asnjë fjalë të mirë, po përpiqej të vinte në dyshiim përmbajtjen e tij, "a është kështu apo jo?", etj, ndërsa ai ishte Buletini i KC. Ai ka qenë kundër dhe është përpjekur dhe te të sabotojë dërgimin e letrës së KC mbi çështjet organizative, e cila në fakt ka qenë një projektstatut i ynë mbi çështjet e brendshme të Partisë dhe ka bërë shumë efekt në mbarëvajtjen e punës së organizatës. Po kështu edhe për një direktiivë tjetër mbi situatën e brendshme që doli nga një material shumë i gjerë dhe i studiuar mirë. Përpjekjet e Nako Spirut në sektorin e Rinisë kanë qenë për ta pasur atë organizatë si një rezervë për qëllimet e tij. Për këtë qëllim ka punuar në udhëheqje të Rinisë duke dashur ta lidhë me një punë të tijën personale dhe ta shkëousë tërë Rininë nga drejtimi dhe kontrolli i Partisë.

Nga ana tjetër për të rritur influencën e tij, për të rritur pozitën e tij në dëm të Partisë dhe për të ulur autoritetin e Partisë dhe të udhëheqjes, përvetëson punën e madhe që bënte Rinia nën udhëheqjen e Partisë dhe e paraqiste si punë të tij personale dhe njëkohësisht deshi të krijojë një paralelizëm midis Partisë' dhe Rinisë, tendencë armike dhe shumë e rrezikshme për qënien e Partisë.

Në këtë punoi veçanërisht me Liri Belishovën, së cilës Partia i kishte besuar punën e Rinisë. Nako Spiru, që kur ishte në grupin e Korçës, bënte dashuri edhe me Grupin e të Rinjve edhe me Grupin e Zjarrit. Që në Konferehcën e Grupit të Korçës ai ka ngrënë dru dhe e kanë pasur si të dyshimtë. Që në atë kohë ai ndiqte atë politikë për influencë. Ka qenë i lidhur me Uan Filipin⁴⁴ dhe me nacionalistë të tjerë të këtij tipi. Nuk ishte i kënaqur që atëherë dhe ishte besnik i grupit. Kur u krijua Komiteti Central, Nako Spirua u ngarkua sekretar organizativ i Rinisë, ai nuk ishte i kënaqur për këtë. Të gjitha qëndrimet e tij nxirrnin se ai desh të ish i pari. Në këtë rrugë ai e ka bërë punën deri në fund. U bë sekretar i Rinisë⁴⁵, u përpoq që këtë [Rininë] ta largonte nga Partia".

"Nakoja, qysh në kohën e luftës punonte indipendent. Bënte punë të shkëputur në Rini. Këtë ia kam vënë në dukje në Shmil. Nakoja nuk ka qenë këshilluar dhe as ka dërguar kurrë raporte për Rininë"

Koçi Xoxe: "Gjatë luftës duken përpjekjet e Nakos për ta bërë Rininë sektor, ku të mos futej asnjë tjetër nga ana e Komitetit Central të Partisë, ta bënte monopol të tij, rezervë të tij. Ai jepte udhëzime pa u konsultuar me shokët e Partisë. Lëshonte qarkore në moment, qoftë për çështje politike ose organizative. Kjo punë vihet re sidomos në Odriçan⁴⁶, kur lëshonte udhëzime me shkrim, mbas bisedimeve që bënte me shokët jugosllavë. Në këto udhëzime nuk ngrinte vetëm çështje të Rinisë, por edhe probleme të tjera, si çështja e Frontit mbas çlirimit, çështja e pushtetit etj, që vetë Partia si kishte vendosur dhe që u ngritën në Berat...

Ai vepronte në këtë mënyrë vazhdimisht që t'ia kalonte Partisë dhe kjo bëhej me qëllim që të ngrinte veten e Rininë e të ulte Partinë.
Në kohën e operacionit të parë, i ka shkruar, si gjithmonë me inisiativën e tij, organizatës së Rinisë që të pezullonte veprimtarinë e të shpërndahej, derisa të përmirësohej gjendja. Në çdo veprim të tij duket tendenca për ta shkëputur Rininë dhe për të mos lënë që Partia të drejtonte punën e Rinisë, por ta drejtonte ai vetë, Nako Spiru.

"Këtë Nako Spirua e ngriti në teori se Rininë nuk e drejton Partia e nuk e ndihmonte, d.m.th. që Rininë e organizonte, e drejtonte, e edukonte Nako Spiru. Nakoja dilte në punën e Komitetit Central, ai si sekretar dhe të tjerët si shërbëtorë".

Nesti Kërenxhi: Kjo ka qenë metodë e punës së tij. Nga deklaratat e shokëve del se ai nuk ka përdorur që në krye një sistem pune të tillë në Komitetin Qendror të Rinisë që të kontribuonte për të ndërtuar një udhëheqje të shëndoshë dhe të vërtetë. "Kurrë nuk është shtruar me ne për të diskutuar mbi problemet e Rinisë, përveç pas ardhjes së Dizdarit⁴⁷ në Odriçan, Berat dhe Tiranë. nuk na ka kritikuar kurrë në punën tonë ose mbi gabimet tona që ne të nxirrnim mësime" .

Ai punonte më shumë veç e veç me njërin e me tjetrin. Kjo ishte metoda e tij, metodë që do ta grejë më vonë dhe do ta perfeksionojë' për qëllimet e tij armiqësore, për të mos lënë që edhe në Byro të punohet kolektivisht dhe të bëhet kritikë e shëndoshë e punës.

Nako Spiru vazhdoi të mbajë lidhje [me Rininë], edhe pasi u largua, me anën e Liri Belishovës. Kjo punoi që të bënte Rininë t'u shërbente qëllimeve të tyre fraksioniste. Punoi për ta shkëputur nga Partia si në qendër, ashtu edhe në rrethet. Ajo punoi edhe për shkëputjen e Rinisë nga Fronti edhe për ndarjen e saj nga Sindikata. Nako Spiru dhe Liri Belishova deshën të nxirrnin Rininë mbi Partinë dhe këtë e bënin me qëllim.
__________________________
^{40. Manush Myftiu.

41. Nako Spiru.

42. KQ të PK.

43. Është fjala për "gjyqin e deputetëve", kur deputetët demokratë, antikomunistë të Kuvendit Popullor u dënuan me vdekje.

44. Një ndër udhëheqesit e Grupit të "Zjarrit", më vonë eksponent i BK.

45. Pas vrasjes së Qemal Stafës u bë sekretar politik i Rinisë Komuniste.

46. Në Odriçan të Përmetit; për një kohë Odriçani ka qenë rezidenca e KQ të PK dhe e Komitetit Antifashist.

47. Niaz Dizdareviçit}

vlug · 10.11.2008, 21:31

Citim:

Koçi Xoxe: Ai thoshte se Rinia e kishte kuptuar më mirë vijën, se ajo i kuptonte më mirë punët, se kish ditur të përfitonte nga eksperienca e Bashkimit Sovjetik, etj. Mbas Plenumit të 5-të, ai tha haptazi në Konferencën e Tiranës, kur u pyet në se kish pasur njeri që e kish kuptuar më parë vijën oportuniste të Sejfullaut, se Rinija e kishte parë më përpara dhe ai vetë Nako Spiru, vetë tha gjithashtu, kur është pyetur: "një njeri kundër të gjithëve ç'do të bënte?"

Kjo punë e tyre shkatërrimtare ka lënë shenja, nga të cilat ato më të dukshmet që mund të paraqitin rrezik dhe që duhen luftuar janë megalomania dhe avanguardizmi, por me gjithë punën e tyre, qëndrimi politik i Rinisë sonë, pjesemarrja e saj në përgjithësi në jeten politike, aktivizimi i saj në vijën e Partisë është shumë i mirë. Me gjithë punën armiqësore të Nako Spirut dhe të Liri Belishovës influenca e Partisë në Rini është shumë e madhe; hovin që ka Rinia për punë e ka nga dashuria për Partinë, për gjendjen e re. Rinia Komuniste nuk u mobilizua nga Nako Spiru dhe nga Liri Belishova, po nga Partia dhe ajo, me përjashtim të disa elementëve të sëmurë nga Nakoja e nga Liria, elmentë me zemër të prishur, që ndoqën frymën dhe morën shembullin nga puna e tyre, sheh te Partia udhëheqjen e saj. Eshtë karakteristikë se kur iku Liria nga Qendrori i Rinisë u fol: "Iku Liria, u zhduk skllavëria".

Pothuajse gjithë karakteristikat e punës fraksionare dhe armiqësore të Nako Spirut dalin edhe në dy sektorët ku ka punuar Fadil Paçrami, në Agjitprop dhe në Arsim. Në të dy këta sektorë ka qenë e dukshme një punë "e fryrë", plot megalomani për t'u dukur e për t'ua kaluar jugosllavëve; shtrembërim, shkëputje me bazën, me organizatat, në Agjitprop dhe me shkollat e Ministrinë e Arsimit.

Në Agjitprop Fadil Paçrami nuk mbante lidhje me seksionet e tjera të KC, si Organo-instruktor dhe me atë të Kuadrit, dhe nuk nxirrte detyrat e Agjitpropit nga problemet që i dilnin Partisë dhe organizatave të masave në bazë, por shikonte të kopjonte, vinte vesh ç'bënte Zhdanovi48) ta bënte edhe ai. Në Agjitprop, përveç se ka shumë gabime, por Fadil Paçrami ka synuar më tepër të godasë Partinë se sa të shpjerë drejt vijën e Partisë në organizatat bazë. Gjithë puna ka qenë një punë për reklamë, për t'u dukur dhe e përciptë që kishte si rezultat t'i bënte njerëzit megalomanë, të palidhur me realitetin. Mumtazin⁴⁹ e kishin ngarkuar të shkruante "Historinë e Leteraturës Shqiptare" dhe i thosh se ishte rektor i universitetit të ardhshëm Edhe në Ministrinë e Arsimit Fadil Paçrami ka bërë një punë pothuaj se të njëllojtë simbas frymëzimit të Nako Spirut. Ai ka pasur mjaft kuides që të kërkojë dhe të vërë në drejtoritë⁵⁰ me rëndësi njerëz jo tanët, jo të shëndoshë; është e njëjta prirje e punës së tyre për elementin borgjez, të kalbur dhe për elementin jo të shëndoshë.

Nga ana tjetër shkëputje për t'i shpëtuar kontrollit të Partisë. Asnjëherë Fadil Paçrami nuk i ka shtruar punët e Arsimit në Komisionin e Agjitpropit. Ministria e Arsimit ka qenë e shkëputur nga shkollat. Edhe këtu duket gjithashtu puna e tyre reklamiste, për t'u dukur. Parulla e tyre ka qenë: "Të hapim sa më tepër shkolla" dhe veçanërisht shkolla shtatëjeçare. Fadil Paçrami mendonte që në vitin 1949-50 të bëhej i detyruarshëm arsimi 7-vjeçar. Kjo ishte për të bërë konkurencë me jugosllavët, mbasi kishin menduar ta realizonin këtë sa më shpejt. Por që të bëhej kjo në gjendjen tonë, praktikisht desh të thoshte që arsimi fillor të mbetej i tëri me mësues filloristë, d.m.th. praktikisht të likujdohej arsimi fare. Tendencat e tij kanë qenë për të ngritur sa më shumë gjimnaze, edhe atje ku kishte 13 nxënës, si në Peshkopi. Në Institutin Pedagogjik që është sot, çdo nxënës kushton 200.000 lekë; me kaq të holla mund të nxirren jashtë për studim 4 nxënës.

Orientimi i arsimit të mesëm ka qenë drejt gjimnazeve dhe në anën klasike, ndërsa ne na duhen më shumë shkolla teknike, për përgatitjen e kuadrove. Tekstet shkollore, një punë me rëndësi shumë të madhe, Fadil Paçrami i ka mbajtur jashtë kontrollit të Partisë dhe i ka lënë ne duar të elementit të huaj. Në të gjithë sektorin e Agjitpropit dhe të Arsimit Fadil Paçrami ka bërë të njëjtën luftë kundër vijës së Partisë, kundër forcimit të marrëdhënieve kulturale me Jugosllavinë. Konventa Kulturale nuk është zbatuar fare, gjithë propozimet kanë ardhur nga ana e jugosllavëve për forcimin e marrëdhënieve, por ato janë sabotuar, si në Ministrinë e Arsimit, ashtu edhe në sektorë të tjerë.

Në gjithë shtypin si dhe në radio, propoganda për Jugosllavinë ishte vënë në plan të tretë dhe bëhej vetëm kur s'mund të bëhej dot ndryshe, në raste të jashtëzakonshme. Kjo dukej edhe në "Bashkimi"⁵¹ dhe në "Agjitatori"⁵². Lidhja kulturale me Jugosllavinë u la krejt mbas dore dhe nuk bëhej asnjë përpjekje për ta ngritur. Po kështu edhe për revistën⁵³. "Fadil Paçrami bëri një përgatitje të organizuar deri sa erdhi në vendin ku ishte. Dhe ashtu si erdhi, me atë fasadë të jashtme reklamë, ashtu është edhe tërë puna e tij reklamë, fasadë dhe aspak punë e shëndoshë.

Ai mori pozitë të fortë aq sa dilte dhe përshëndeste në emër të Komandantit, siç ka bërë në Kongresin e Arsimtarëve dhe fliste me fjalë bombastike: "U bie përshëndetjet e mija", u bënte "elozhe". Në fjalimet e artikujt e tij dalin qartë deciacionet, goditjet e punës së Partisë; atje ku nuk duhet dhe atje ku është për t'u goditur, ai del për të marrë masa dhe kjo me qëllim. Fryma antijugosllave ka predominuar tek ai që më 1945. Në Kongresin e Rinisë Ballkanike del sikur ai kish qenë më i përgatitur se jugosllavët dhe i kish dhënë tonin Kongresit (ndërsa në fakt çdo gjë ai e kishte të kopjuar nga jugosllavët).

Kur u kthye nga Bashkimi Sovjetik ka shkruar një artikull, ku del se "plasëm sa u lidhën me Bashkimin "Sovjetik" dhe o burra të zgjerohemi këtej me këto lidhje d.m.th. të shkëputemi nga Jugosllavia. Kur vendosëm të thërresim 60 mësues nga Jugosllavia, ai me qëllim na bëri që t'i thërresim ata nga Kosova që kemi dërguar, se ata do të kenë mësuar. E tërë puna e tij ka qenë për shkëputje me Agjitpropin e Jugosllavisë".

Ai është oportunist, megaloman, arrivist dhe frikaman. Në kohën e luftës u thirr nga Partia të dilte jashtë, nuk doli. Kur ishte jashtë, bëri që ai të kthehej i pari në qytet. Në kohën e reaksionit u arrestua, por Seit Matja⁵⁴ e liroi duke thënë: "Nuk është e lig".

Në ushtri. Mehmet Shehu ishte njeriu i përshtatshëm që zgjodhi Nako Spiru për të bërë punën e tij fraksioniste në ushtri. Edhe kjo nuk është një gjë e rastit. Nako Spirut për punën e tij i duheshin njerëz ambiciozë, arrivistë, megalomanë, që duan të marrin pozita me çdo kusht. Mehmeti ishte njeriu tipik që i puqeshin ujrat me Nako Spirun. Gjithë jeta e tij në Parti e provon këtë. Çdo sëmundje që ka rënë në Parti atë e ka zënë të parin. Ashtu si Liri Belishova dhe Fadil Paçrami, Mehmet Shehu ka qënë plotësisht me koshiencë me qëllimet fraksioniste dhe armiqësore të Nako Spirut.

Ai ka zbatuar të njëjtën vijë pikë" për pikë. Gjithë tiparet e punës fraksioniste të Nako Spirut i gjen edhe në punën që ka bërë Mehmet Shehu në ushtri: luftë kundër vijës së Partisë dhe shtrembërim i vijës në lidhje me marrëdhëniet me Jugosllavinë. Edhe këtu në të gjithë sektorët, duke e maskuar punën me politikën prosovjetike. Konsiderimi i marrëdhënieve me Jugosllavinë si marrëdhënie imperialiste, "për të mbrojtur indipendencën", luftë kundër instruktorëve jugosllavë, luftë organeve të Partisë (Drejtorisë Politike), duke e përçmuar punën e saj, se nuk bënë gjë etj, luftë kundër kuadrit punëtor e të shëndoshë të Partisë, mbështetje në kuadrin e dobët pa garanci, në kuadrin që mund të punojë ashtu si deshte klika e tyre fraksioniste, përpjekje për të marrë drejtimin e politikës së kuadrit, shkatërrirni i sistemit të punës kolektive, duke i lënë mënjanë shokët e shëndoshë, duke bërë një punë për t'i demoralizuar e për t'i futur në dyshim.

Që kur erdhi në ushtri, Mehmet Shehu doli si njeriu që do të ngrinte ushtrinë. Në përfundim të vitit 1946 ai rrëzoi gjithë punën që ishte bërë më parë në ushtri dhe e katandisi në zero, ndërsa vitin 1947, kur erdhi Mehmet Shehu, e quajti në mënyrë bombastike, "vitin e kthesës së madhe në ushtri". Që kur erdhi, ai deshi të marrë në dorë Drejtorinë e Personelit, që të varej nga ai, pse kështu ai db të kish mundësi të informohf *nbi kuadrin dhe të influenconte. Dhe në fakt kësaj ia arriti dhe ka lnfluencuar. Eshtë tjetër punë se Partia ka qenë gjithmonë vigjilente se e njihte fytyrër e Mehmetit dhe vigjilenca e saj e ka penguar në qëllimet e tij.

Mehmet Shehu ka penguar me çdo mënyrë afrimin tonë me Ushtrinë Jugosllave. Ai është zënë me Koça Popoviçin⁵⁵ gjer sa çështja ka vajtur te Titoja. Ai u zu me Boshkon⁵⁶, sepse nuk i pranonte vërejtjet e tij, se organikat nuk qenë bërë mirë dhe se sistemi i punës në Shtatmadhori duhej përmirësuar. Këto qenë të vërteta si për organikat, ashtu edhe për sistemin e punës. Mehmeti i ka shtypur kuadrot e mirë.
Asnjëherë nuk ka bërë një mbledhje të rregullt me shefat e tjerë, që t'i shtronte gjerë problemet me ta. Këtë s'e bënte sepse, nga një anë, nuk i pëlqente që të ngriheshin dhe të shkonin përpara këta njerëz që atij nuk i vinin pas ujërave dhe, nga ana tjetër, sepse vetë sistemi i punës kolektive nuk është shumë i shëndetshëm për punën fraksioniste.

Ai nuk desh që vendimet dhe instruksionet kryesore të Shtatmadhorisë të shkonin nën kontrollin e Partisë. Gjithë instruksionet që erdhën nga Jugosllavia, ai i mbante, nuk i përdorte dhe nuk ua a tregonte as shefave të tjerë. Në bisedim me shokë të Drejtorisë Politike, kur u shtrua se Shtatmadhoria duhet të mendojë që në zhvillimin e ushtrisë sonë ne duhet të shkojmë së bashku me Ushtrinë Jugosllave; si në organizim, në stërvitje, në punën politike dhe në çështjet operative, sepse kjo ishte rruga jonë, vija e Partisë dhe kështu kërkonin konditat tona, ai u përgjigj se "kjo s'mund të bëhej, se kjo desh të thoshte që të shndërroheshim menjëherë në një armatë jugosllave", "që të viheshim nën urdhërat e Koça Popoviçit", "t'i vinim kryq Komandantit" dhe "t'u vinim drunë instruktorëve sovjetikë".

Kjo tregon qartazi pikëpamjet e tij të njëllojta me ato të Nako Spirut, vënien e marrëdhënieve me Jugosllavinë në planin e marrëdhënieve imperialiste. Këtë vijë Mehmet Shehu e zbatoi gjer në fund.
Sa herë që ka gjetur rast, ai është përpjekur të shtyjë shokët kundër Shules⁵⁷. Dy herë goditi Beqirin⁵⁸ për punën e divizionit dhe ngrinte të tjerët. Kuadrin punëtor të shëndoshë ai përpiqej ta godiste, nuk linte rast që të mos godiste komisarët.

Përveç punës së Mehmetit, Liri Belishova është përpjekur të futë hundët në punët e organizatës së Rinisë në ushtri, me qëllim që të influenconte. Po kështu edhe Fadil Paçrami ka berë perpjekje me anën e Agjitpropit.

Proçesverbal i mbledhjes së Plenumit të 8-të të Komitetit Qendror të Partisë Komuniste Shqiptare (26/2/1948)

Komandanti (Enver Hoxha). - Gjithë shokët e Komitetit Central janë prezent, me përjashtim të shokut Hysni Kapo, i cili është dërguar nga Komiteti Central në Kongresin e Partisë Punëtore Rumune.
Mbasi propozon rendin e ditës të paralajmëruar, vendoset që mbledhja të ketë këtë rend dite:
1) Propozime të Byrosë mbi disa çështje në lidhje me mbledhjen.
2) Analizë mbi zhvillimin e situatës së brendshme të Partisë; mbi marrëdhëniet me Jugosllavinë dhe mbi gabimet në vijën ekonomike të Partisë.
3) Situata e jashtme dhe e brendshme dhe plani i shtetit për vitin 1948.
4) Çështje organizative.
5) Propozime të Byrosë per zgjerimin dhe forcimin e KC dhe te' Byrosë së Partisë.
Shoku Enver pyet në se ka ndonjë propozim në lidhje me rendin e ditës dhe mbasi ky pranohet nga Plenumi, hyet në pikën e parë të rendit të ditës.

Enver Hoxha, në emër të Byrosë bën këto propozime:
1) Që kandidatët e Plenumit të Partisë Mehmet Shehu e Liri Belishova të mos marrin pjesë në këtë Plenum. Të gjithë dinë mbi rolin dhe punën e këtyre dy kandidatëve, prandaj Plenumi është dakord me propozimin e Byrosë.
2) Shoku Enver propozon që, përveç anëtarëve dhe kandidatëve të KC, të marrin pjesë në këtë Plenum edhe disa shokë nga më të mirët e Partisë, të cilët janë thirrur dhe këta janë: Teki Koloneci, Pëllumb Dishnica, Tahir Kadareja, Koço Titka, Sotir Kamberi, Adil Çarçani, Petro Papi, Haki Toska dhe Bajram Sinoimeri, të cilët kanë të drejtë të marrin pjesë në diskutimet, por pa të drejtë vote.
Mbasi Plenumi është dakord edhe me këtë pikë, kalohet në pikën e dytë të rendit të ditës.

Enver Hoxha. - Në hartimin e rendittë ditës Byroja ka çmuar rendësinë e çdo pike, çdo pikë ka rëndësinë e saj të madhe. Duhet të bëhet analiza e situatës së brendshme e Partisë dhe, pas kësaj të caktohet mirë vija e Partisë në politikën e saj të jashtme dhe të brendshme, por që KC të jetë në gjendje të udhëheqë Partinë në rrugën e drejtë vjen çështja organizative, që ka të bëjë me forcimin e KC. Kalojmë në pikën e dytë. Byroja e gjeti të arsyeshme që të mos dilte me një referat përmbledhës, për arsye se Byroja ka vënë ne duart e të gjithë shokëve të KC, si të anëtarëve si të kandidatëve, të gjithë analizën e Byrosë me gjithë deklaratat e shokëve, kështu që shokët e kanë studiuar, kanë marrë dhe shënime.

Këtë e bëmë që KC ta dijë mirë këtë çështje, ta analizojë mirë dhe të dalë me përfundime të qarta. Shokët e tjerë që u thirrën këtu nuk janë në korrent, por gjatë seancave 'do të vihen krejtësisht në korrent dhe do të mund të diskutojnë. Gjithashtu ata do të mund të studiojnë edhe dokumentet. Këta shokë dinë pak a shumë mbi situatën qe eshtë krijuar, por këtu do ta mësojnë në hollësi. Në fund të mbledhjes KC do të dalë me konkluzione.

Të gjithë ne e dimë që Partia jonë, që nga fillimi i saj e gjer tani, ka bërë një rrugë të lavdishme, ka korrur suksese: çlirimi i vendit, vendosja e demokracisë, marrja e pushtetit dhe qenia e Partisë në udhëheqje. Këto fitore të mbëdha të Partisë u arritën pse vija e KC të Partisë sonë ka qenë e drejtë. Po të mos ish e drejtë vija e Partisë nuk do të kishim këto fitore. Por gjatë rrugës ka pasur gabime organizative, taktike dhe politike, të cilat e kanë dëmtuar Partinë dhe nuk kanë lejuar që suksesi i Partisë të ish i plotë, të ish më i madh. Por megjithatë, këto gabime, në fazat e ndryshme puna e Partisë forca e saj, ndërgjegjaja dhe vendosmëria e a.p., mobilizimi i masave bënë që ne të arrijmë sukseset që u përmendën më lart.

Janë bërë plenume të KC, ku janë shikuar këto gabime. Por, megjithëkëtë, janë bërë prapë gabime të rrezikshme dhe më pak të rrezikshme, të karakterit të ndryshëm, sipas njerëzve, sipas gjerësisë, sipas ifluencës së tyre dhe sipas rasteve dhe rrethanave. Këto kritika e analiza që ka bërë Partia kanë prurë rezultate, është shtuar emulacioni, forca e Partisë, por kjo nuk do të thotë se u spastruan armiqtë e Partisë dhe nuk u ndalua që njerëz armiq të Partisë të fshihnin punën e tyre karshi Partisë, qëllimet e tyre armiqësore. Këto gabime që kanë rënduar për një kohë mbi Partinë dhe popullin tonë nuk ish e mundur që të ndaloheshin me një analizë, me një' kritikë; lufta kundër këtyre elementëve, që janë armiq të Partisë, do të vazhdojë.

Këto analiza janë bërë, por ne mendojmë që kjo analizë e fundit ka qenë një analizë mjaft e thellë. Kjo analizë mbi punën armike clhe tradhtare të Nako Spirut e të shokëve të tij nuk mund të bëhej shpejt, nuk mund të limitohej për një periudhë, prandaj Partisë sonë iu ' desh të ngjitej deri në formimin e Partisë, deri në lëvizjet e para dhe të vinte në dukje të gjitha gabimet që kanë bërë shokct, qofte individualisht, që nga sekretari politik, deri ke Byroja, si kolektivitet.

Nako Spiru kish arritur me punën e tij të shkatërronte bazën e Partisë, të godiste hapët Partinë tonë, vijën ekonomike e politike të Partisë sonë. Byroja nuk mund të shkonte më tej. Kjo situatë e vështirë ka qenë e nderë, por akoma nuk po goditej problemi në kokë. Ne u vumë përpara një kritike të drejtë dhe të fortë nga KC i PKJ për mar rëdhëniet tona ekonomike e politike, për të gjitha marrëdhëniet tona me Jugosllavinë⁵⁹. Ky hap shpëtimtar bëri që shokët e Byrosë ta marrin këtë çështje me seriozitetin më të math dhe që në Byro të hapeshin barqet. Këtu u duk se Partia po ecte në një rrugë të gabuar dhe të rrezikshme dhe shokët e partisë, që deri në ato momente nuk ndjenin unitetin në Parti, filluan ta zbulojnë çështjen dhe ta goditin problemin në kokë. Kritika që na bënte KC i PKJ ishte për marrëdhëniet me J. Ajo na thoshte për kundërshtimin e vijës në politikën ekonomike dhe për rolin e çuditshëm që luante Nako Spiru në këtë çështje. Byroja për këtë çështje e pa st i duhej zbuluar peta gjithë veprimtarisë, mënyrës së punës, aktivitetit të KC, të Byrosë veçanërisht dhe, mbi të gjitha, të Nako Spirut.

Byroja vendosi të bënte analizën e kësaj gjëje, të merrte në shqyrtim kritikën e KC të PKJ. U lajmëruan shokët të vinin në mbledhje. Para mbledhjes unë me shokun Koçi kishim vënë në dijeni mbi kritikën e KC të PKJ të gjithë shokët. Nako Spiru nuk e ndjente në rregull veten, pse shihte që kishte ardhur dita për të dhënë hesap para Partisë. Kështu gjithë shokët kanë pasur kohë të përgatiteshin.

Çështjet që na ngrinte KC i PJ diheshin nga të gjithë shokët e Byrosë dhe Nako Spiru, veçanërisht, kish kohë t'i studionte. Në mbledhjen e parë Nako Spiru tha se nuk ishte i përgatitur për të folur dhe kërkoi 24 orë kohë. Mbas pak diskutimesh nga Shulja e Tuku, iu la koha. Të nesërmen prapë Nako Spiro tha se nuk ishte përgatitur, se i duheshin 5 ditë. Byroja nuk e pranoi. Mendimi i gjithë anëtarëve të Byrosë ish që menjëherë të filloheshin diskutimet. U bënë diskutime të ashpra, Nako Spiru tha: "Unë nuk flas". Të gjithë anëtarët e tjerë të Byrosë, me përjashtim të Nako Spirut, ishin që mbledhja të fillonte të nesërmen.

Të nesërmen erdhi tek unë dhe kërkoi afat. Unë ia refuzova. Mbasandaj ai, pak minuta para orës tetë, në të cilën ishte caktuar mbledhja, vrau veten si një armik, si një tradhtar i Partisë që nuk mundte t'i jepte llogari Partisë. Qëndrimin që morëm në vrasjen e tij na e diktonte situata; mund të diskutohet në qe i drejtë ose jo. Byroja vazhdoi punën dhe analizoi gjithë veprimtarinë e KC dhe të Nako Spirut e të shokëve të tij, që nga fillimi e deri në fund.

Vepra e Nakos Spirut ishte konsekuente, një sëmundje e vjetër; çështja duhej shtruar që nga fillimi, pse që atje duhej punuar per udhëheqjes së Partisë me njerëz të shëndoshë e më vonë të punohej për një udhëheqje të shëndoshë e të përgatitur. Ky qe një gabim që në fillim, por kjo nuk qe e rastit. Duke mos e pasur këtë udhëheqje, duke mos punuar në këtë mënyrë, patjetër gjatë luftës do të ngjisnini gabime organizative e taktike. Këtu ka pasur prirje e gabime, tendenca me dashje e pa dashje, këtu do t'i shikojmë. Të gjitha këto janë të lidhura me udhëheqjen. Nga një analizë e tillë do të dalin të qarta dhe do të na shërbejnë. Mbasandaj vjen një periudhë tjetër, kur Partia ka bërë disa rishikime.

Në pragun e çlirimit të Shqipërisë, në Berat u bë një mbledhje e KC për të rishikuar të gjithë punën, për të goditur të metat, për të krijuar një udhëheqje më të shëndoshë.më të fortë dhe për të caktuar detyrat që na viheshin përpara në këtë etapë të re. Por prapë çështjen e Beratit Byroja e ka shtruar dhe prapë do ta bisedoje këtu, pse nga Berati dolëm me rezerva, në radhë të parë unë. Në Berat hynë edhe faktorë të tjerë, që më vonë u luftuan nga Partia. Berati nxori Liri Gegën, Ramadan Çitakun, por aty hyri Sejfulla Malëshova dhe qëndroi Nako Spiru. Në Berat Nako Spiru diti të përfitojë nga dobësitë e njerëzve, nga dobësitë e gjendjes që krijoi situata.

Ai diti të manovrojë e të përkrahet në punën e tij shkatërrimtare. Kjo u bë në etapa, në momente dhe mënyra të ndryshme. Në këtë periudhë u dukën tendencat dhe qëllimet armiqësore të Nako Spirut: të shkatërronte unitetin e Byrosë,të godiste KC, elementin e shëndoshë të Partisë. Disa shokë e nuhatën se Nako Spiru nuk po ecte, disa nuk e panë, në radhë të parë unë. Ai u mbështet tek unë.në Rininë dhe arriti në shumë rezultate të rrezikshme për Partinë tonë; të mos ekzistonte një besim dhe unitet midis dy sekretarëve të Byrosë, te krijonte në Byro tre kampe: nga njëra anë Koçi e Pandi, nga ana tjetër ai e unë dhe në një anë disa anëtarë të Byrose indiferentë. E dyta, të vinte në vendet - kyç njerëz të ifluencës së tij, jo të klasës, borgjeze, jo të sigurt dhe të godiste Partinë. Puna e Nakos ishte një intrigë, kurdisej për një shkatërrim.

Çështja e Rinisë, që ta ngrinte ate në kundërshtim me Partinë, ish për të goditur Partinë. Duke bërë këto, ai godiste vijën e Partisë, godiste dhe vijën ekonomike të Partisë. Nako Spiru kishte krijuar një situatë që të konsiderohej një njeri që i dinte të gjitha, që ish i zoti të dhe dinte çdo gjë dhe njerëzit e tij e përhapnin këtë. Ai qe si njeriu më i flaktë i vijës së Partisë, kurse ai e shkatërronte atë. Të gjitha këto do t'i shohim këtu.

Aleanca me Jugosllavinë ishte nga fitoret më të mëdha(shkruan E.Hoxha, vlug) , Nako Spiru nuk e pranonte këtë. Kjo pati konsekuenca shumë të mëdha për Partinë tonë. Ne do të shohim taktikën që ka përdorur Nako Spiru për të luftuar vijën e KC, që ishte e drejtë (këtu u duk qartë dhe e zhveshur puna e Nako Spirut), gjithashtu të zbuloheshin gabimet e mëdha të KC dhe të Byrosë, të Sekretariatit, që për një kohë nuk i shikonim.

Në marrëdhëniet me Jugosllavinë ishin bërë gabime të mëdha, kurse këto merreshin si gabime teknike. Erdhi çështja e kordinimit të planeve; kjo do të bënte që komisioni ynë të ecte paralelisht me atë të Jugosllavisë. Por kjo donte formë organizative. Nako Spiru bënte që teknikët jugosllavë të likuidoheshin. Kudo që punonim me jugosllavët qe krijuar në aktivistët tanë një frymë: "Kush? Jugosllavët?". Nako Spiru punonte që të sillte që punët i bëjmë ne dhe jugosllavët nuk na ndihmonin, që qeveria jonë të bëhej indipendente. Kjo ishte puna e armikut. Nakoja e shtronte që ekonomia jonë duhej të përparonte dhe jugosllavët të na ndihmonin. Kjo ishte izolimi i ekonomisë sonë. Këtu u gabuan shokët, kur me dashje, kur pa dashje. Ai u mbështet në shokët e tij, meqë i kishte ngritur me qëllim. Kur erdhi puna e planit pesëvjeçar, ai ka arritur ta fshehë projektin e Jugosllavisë nga ne; i shkoi dhe më tutje, sa deklaroi në Kuvend që ne mundet të bëjmë dhe pa ndihmën e Jugosllavisë dhe asaj kohe ka folur direkt kundër vijës së KC.

_____________________
^{48. Andej Zhdanovi, njtri ndër udhëheqësit kryesorë ii PK(b) të BS, përgjegjës për ideologjinë e propagandën e kësaj partie.

49. Mumtaz Shehun.

50. e KQ të PK.

51. Organ i Frontit Demokratik, gazetë e përdrtshme

52. Organ i KQ të PKSH, revistë mujore.

53. Të Lidhjes Kulturale me Jugosllavinë

54. Agjent i administratës shqiptare në vitet 1943-44.

55. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Jugosllave.

56. Kryekëshilltar jugosllav pranë Shtabit të Përgjithshem tëUshtrisë Kombëtare Shqiptare

57. Kristo Themelko, drejtor i Drejtorisë Politike të ushtrisë.

58. Beqir Balluku, komandant i Divizionit në Korçë.

59. Kjo kritikë e PKJ kundër PKSH u paraqit në mbledhjen e Byrosë Politike të KQ të PKSH nga Savo Zllatiçi, kryeemisari jugosllav pranë KQ të PKSH, në emër të KQ të PKJ, prej 8 deri m*ë 16 nëntor 1947.}

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar