Hyjnitë ilire

Shqipe · 11.11.2006, 11:47

Citim:

Kemi mbërri me i njohtë emnat e nja tridhetë hyjnive ilire, disa prej të cilave madje mu në bazë të mbishkrimeve, kanë mujtë me u identifikue me hyjnitë romake.

Me sa duket, te Ilirët nuk ishte vetëm një panteon unik, por çdo perëndi adhurohej prej nji fisi të posaçëm ose prej nji treve të caktueme.Në Istër për shembull, e okupueme pothue krejtësisht prej Istërve, gjejmë altarë, dedikue Eiaut, Melesocusit, Boriaut, emnat e të cilëve nuk gjinden në viset tjera ilire.
E njajta gja mund të thuhet për hyjnitë liburne ( Anzotika, Lutosika, Latra, Sentona, Ika, Iria), japode (Bindus) etj.

Së pari po përmendim zotin Bindus, identifikue në mbishkrime me Neptunin romak.Altarët e shumtë kushtue këtij hyu ilir ( me dedikim BINDO NEPTUNO SACRUM), janë gjetë në territorin e japodëve të vjetër afër burimit të prroskës Privilica, në afërsi të Bihaqit në Bosnje.Padyshim, në këtë lokalitet të vetmuem gjindej nji faltore, ose me fjalë tjera, nji vend i shejtë kushtue Bindusit. Kjo hyjni mbronte ujnat, sidomos burimet, dhe si e tillë qe identifikue me zotin Neptun.Aty ku janë zbulue altarët janë gjetë sasi të mëdha brina dhish, flijue Bindusit.

Nji hyjni tjetër pajtore e burimeve, ishte Vidasusi, gjithëmonë i shoqnuem në monumente nga shoqja e tij Thana.Katër altarë kushtue këtij qifti janë gjetë në Topusko, në Kroaci, afër nji burim uji mineral. Në të njajtin lokalitet janë gjetë mbaturinat e nji faltorje kushtue Silvanos si dhe shumë altarë tjerë me emnin e kësaj hyjnie romake.Në bazë të këtij fakti, studiuesit kanë konkludue me të drejtë se Vidasusi në besimin ilir ishte i ngjashëm me atributet e tija me hyjninë pajtore të burimeve pyjevet, fushavet, me Silvanon dhe si rrjedhim në emnin Thana asht mshefë hyjnija ilire e gjuetisë, të cilën shkencëtarët e kanë identifikue me hyjninë romake Diana.Vidasusi e Thana (por ndoshta në vise tjera këto hyjni kishin emna tjerë), kishin nji randësi të dorës së parë në panteon në pjesën ma të madhe të popullatës ilire, sidomos ndër ato që mirreshin me blegtori, për shembull Dalmatët.

Në monumentet ilire të epokës romake, këto hyjni gjinden jo vetëm të vetmueme, por në shoqni me nymfe dhe hyjni tjera, në të cilat duhet padyshim të shohim hyjni tjera autoktone, emnat e të cilave nuk i njohim deri tash.Tue folë mbi ikonografinë e këtyne dy hyjnive, asht shumë interesant veqorija që në dy monumente të gjetuna në Bosnje, Diana nuk ka, sikur në ikonografinë greko-romake, harkun dhe kokurrën, por në nji dorë mban palmën, kurse në tjetrën hardhinë.Kjo dëshmon se Thana nuk ishte e njëjtë në të gjitha karakteristikat me Dianën e panteonit greko-romak.Në të njatin përfundim vijmë tue shqyrtue ikonografinë e Vidasusit,që nuk ishte krejtësisht i njajtë me Silvanon, por qe identifikue me këtë vetëm pse për disa atribute të veta ishte ma i ngjashmi me të.Mund të supozohet e për këtë ekzistojnë disa indikacione se bash Vidasusi ka qenë zoti suprem i Ilirëve.

Vidasusit u qenë kushtue disa vende të shejta ndër të cilat asht shpella te Moçiqi, në afërsi të Dubrovnikut të vjetër, shëndrrue mandej në nji shejtore të perëndisë Mitra.Nimfa Ika përmendet në nji altar të gjetun në afërsi të Fianones (Plominit, Flanona antike) në Istër, në trollin e Liburnëve.Ky altar asht zbulue mu afër burimit, i cili edhe sot mban emnin Ika !

Ndër perënditë që meriton nji kujdes të posaqëm asht Medauri, për të cilin kemi shënime prej Lambësisë së largët në Numidinë e Afrikës Veriore.Në nji faltore të këtij castrumi romak, nji ilir bujar i ka dedikue tempullit të Mark Aurelit dy mbishkrime për zotin Medaur.Në njanin prej tyne, i shkruem në vargje, Medauri asht kualifikue si pajtor i qytetit ilir Risnium (Risan në Bokën e Kotorrit, Rhizoni antik), kala e njohtun ku asht strehue Teuta mbas disfatës që pësoi prej romakëve.Prej mbishkrimit shohim se Medauri ishte i paraqitun me shtizë në dorë dhe në kalë.Disa shkencëtarë e identifikojnë me zotin ilir të mjekësisë, për arsye se besohej se faltorja ku janë gjetë dy mbshkrimet i ishte dedikue vetëm Eskulapit.Sipas përshkrimit që njani mbishkrim jep për figurën e Medaurit, do të duhej të ishte nji zot lufte, mbrojtës i Risniumit, qyteti i lindjes së dedikuesit.

Po përmendim në fund disa hyjni ilire emnat e të cilëve gjinden në monumentet e epokës romake: Armatus (zoti i luftës, emni origjinal nuk i dihet), Tadenus i identifikuem me Apollonin, Anzotika dhe Iria të identifikueme me Venerën, Partinus zoti suprem i Parthinëve, i identifikuem me Jupiterin.

Mbasi religjioni ilir i periudhës pararomake asht nji sektor ma pak i njohtun dhe pak i hulumtuem deri tash, simbolet e shumta diellore (kryqi gremç dhe rrathët koncentrikë), varëset e ndryshme në forma kuajsh të vegjël shpezësh të ujit si dhe antropomorfe, dokumentojnë nji mendim religjioz mjaft primitiv.Mbeturinat e këtij religjioni primitiv gjinden me shumicë edhe në epokën historike. P.sh. Maksimi i Tiritvërteton se Peonët e adhurojshin diellin, të paraqitun në formë rrethi.

Aleksandër Stipqeviç, "Ilirët"

Shqipe · 11.11.2006, 11:52

Shtrohet pyetja sa mund t'i besohet kësaj më poshtë:

Citim:

Illyrian gods were the objects of worship of the Illyrians, an Indo-European people in ancient history who maintained a polytheistic religion. Central to their beliefs was the concept that everything was "born" by Mother Earth, who was represented by the Goddess "Genusus." The name of the goddess is believed to have a relation of the Greek word of "Genesis" which is translated as "the beginning" of an object, or act. Although the Earth was central to the religion of these people, the main god was that of the Heavens or the sky, simply referred to as "Ou". The word has no meaning today in the Albanian language (Albanians are thought to be the most closely related people to the ancient Illyrians). However, up to the Ottoman conquest, it is believed that "Ou" was used in the first person and translated to "I". Everything around the world can be traced back to "Genusus" and "Ou", especially all other gods. It was believed that "Ou" took "Genusus" as his bride with the promise that his desire was so great that it would eternally pour into her. This legend is supported by the possibility that an ancient Illyrian looking at the sky would certainly think it was falling to the earth - due to the dome shape.

Bliss between "Ou" and "Genusus" gave rise to "Mikon" (God of Friendship), Zeau (God of the intelligence), "Rodon" (God of the oceans), "Korrotos" (the supposed God of War), Broket (Goddess of food and fortune), "Shkumbe" (Goddess of love and beauty), and strangely (another) "Genusus" (appears to be a replicant of her mother).

The mythology of Illyrians seems to depict "Mikon" and "Zeau" as being twin brothers originally born as snakes (Illyrians were very appreciative of the animal) - corresponding to the phrase "two minds are better than one". The two Gods seem to be very close to one another and were favorites of Illyrian "farmers/growers". Mythology suggests that the two married the child "Genusus".

"Korrotos" is a banished son of "Ou" and "Genusus". The reason of the banishment is mysterious. "Korrotos" serves as husband to "Broket" and was, apparently, allowed back into the family. This may indicate a belief that sufficient food brings good fortune.

"Rodon," or "Redon," is often depicted as living separately in a cave. A system of caves in western Albania are known as "Kepet i Rodonit" which translate into the "Caves of Rodon". "Rodon" takes "Shkumbe" for his bride, perhaps corresponding to the idea that beaches and the open waterfront elicit a sort of grandeous beauty.

Sipas kësaj perënditë ilire janë: Genusus dhe Ou, Mikon, Zeau, Rodon, Korrot, Broket, Shkumbe dhe një tjetër Genusus.

A keni ndonji mendim??

vlug · 11.11.2006, 13:24

Citim:

Thënë nga Boronir

Sipas kësaj perënditë ilire janë: Genusus dhe Ou, Mikon, Zeau, Rodon, Korrot, Broket, Shkumbe dhe një tjetër Genusus.
A keni ndonji mendim??

Boroniro vër nyjen ku e more këtë sipër që ta shikojmë si është puna.

Shqipe · 11.11.2006, 15:05

Ka disa nyje për këtë:

http://legioxfretensis.blogspot.com/...861451225.html
http://www.mauspfeil.net/Illyria.html
http://en.wikipedophilia.org/wiki/Illyrian_gods
http://illyriangods.quickseek.com/

Dy të parat janë më burimore si duket.

Art · 21.6.2007, 01:40

Grymus a mund të ma tregosh burrimin e këtij informacioni ?
E kam fjalën për thënien e Herodotit.

darwin · 21.6.2007, 02:02

Driton, nuk është e dëmshme të lexosh me kujdes.

Citim:

Thënë nga Gryms

37 - Herodoti, lib IIf.50-53

http://vargmal.org/3209-2-sh nr.2

Ndërsa Apollodori thotë se Homeri e quan Zeusin pellazg, sepse ai nuk është larg nga asnjë nga ne.

I Zgjedhuri · 12.10.2007, 15:13

Kete e kane marre nga libri i nje studiusi anglez,liber i fundviteve '60.Korrot duke qene i luftes mund te shpjegohet me fjalen Korit,Genus me Gji-ni,Mikon me mik,Shkumbe,me shkum,ajka e ujit si ti themi,Zeau me Ze oe Za,Rodon apo Redon me fjalen re,kurse Broket me shpeton,mbase me fjalen bar(ka,bar mban)....

Shqipe · 12.10.2007, 15:30

Citim:

Korrot duke qene i luftes mund te shpjegohet me fjalen Korit,Genus me Gji-ni

Korrot më shumë më duket se ka të bëjë me Korrje krenash, gjë që ndodh vetëm në luftë.
Kurse Ge-Nusus, mund të jetë GE NUSE dmth nuse e dheut, ashtu siç kemi dhe nusen e ujrave të malit etj. Se shkronja G nga evoluar në DH në disa fjalë shqipe si psh Gender ==> Dhëndërr.

I Zgjedhuri · 12.10.2007, 15:53

Edhe mua atje me vajti mendja ne fillim tek korrje krenash,po pastaj mu kujtua fjala korit e sa fjale e rende ehte ajo ne popull,prandaj kete respekt ndaj kuptimit te korit mu duk se mund ta kishte ndoshta nga nje perendi me kete emer pra, korrot..
Sa per Genus mund te jete ajo qe thua thua ti sepse ka me shume kuptim,po e lidha pak me fjalet latinisht gens ,greqisht genesis apo gineka ,pra meqe te gjitha kane te bejne me fillesen me grupin me femren e meqe femra jep jeten pra fillesen e cdo gjeje,fjala shqip Gji-ni mu duk e pershtatshme...gjithsesi genuse dmth dhe-nuse ka kuptim ne kete konceptimin e mesiperm,me kujton Div-nusos te mikenasve...Ge -nusus dhe Div-nusos ,ku nuse i jep gjinine fjales e hyjnise...

Shqipe · 13.10.2007, 08:48

Citim:

Sa per Genus mund te jete ajo qe thua thua ti sepse ka me shume kuptim,po e lidha pak me fjalet latinisht gens

Të gjitha këto duhet ta kenë bazën tek Genuse. Nga kjo sigurisht duhet të rrjedh edhe Genesis, Gens, Genti, Gender, Gjini, Gjinia, etj
Vetëm mendim i im.

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar

11.11.2006, 15:05	#4
Shqipe dykrenshe Anëtarësuar: 8.2006 Vendndodhja: Në breshta, mes bredhave,	Ka disa nyje për këtë: http://legioxfretensis.blogspot.com/...861451225.html http://www.mauspfeil.net/Illyria.html http://en.wikipedophilia.org/wiki/Illyrian_gods http://illyriangods.quickseek.com/ Dy të parat janë më burimore si duket.

21.6.2007, 01:40	#5
Art nëntokë Anëtarësuar: 6.2007	Grymus a mund të ma tregosh burrimin e këtij informacioni ? E kam fjalën për thënien e Herodotit.

12.10.2007, 15:13	#7
I Zgjedhuri gjallar Anëtarësuar: 9.2007	Kete e kane marre nga libri i nje studiusi anglez,liber i fundviteve '60.Korrot duke qene i luftes mund te shpjegohet me fjalen Korit,Genus me Gji-ni,Mikon me mik,Shkumbe,me shkum,ajka e ujit si ti themi,Zeau me Ze oe Za,Rodon apo Redon me fjalen re,kurse Broket me shpeton,mbase me fjalen bar(ka,bar mban)....

12.10.2007, 15:53	#9
I Zgjedhuri gjallar Anëtarësuar: 9.2007	Edhe mua atje me vajti mendja ne fillim tek korrje krenash,po pastaj mu kujtua fjala korit e sa fjale e rende ehte ajo ne popull,prandaj kete respekt ndaj kuptimit te korit mu duk se mund ta kishte ndoshta nga nje perendi me kete emer pra, korrot.. Sa per Genus mund te jete ajo qe thua thua ti sepse ka me shume kuptim,po e lidha pak me fjalet latinisht gens ,greqisht genesis apo gineka ,pra meqe te gjitha kane te bejne me fillesen me grupin me femren e meqe femra jep jeten pra fillesen e cdo gjeje,fjala shqip Gji-ni mu duk e pershtatshme...gjithsesi genuse dmth dhe-nuse ka kuptim ne kete konceptimin e mesiperm,me kujton Div-nusos te mikenasve...Ge -nusus dhe Div-nusos ,ku nuse i jep gjinine fjales e hyjnise...