Kalendari i sotėm pagan, ėshtė kalendari kombėtar qė praktikohet nga pothuaj tė gjithė shqiptarėt, por shumė prej nesh pa e ditur ende arsyen e vėrtetė pas festimeve qė pėrfshihen nė tė. Ēfarė kuptimi kanė veroret, plugimi, festivalet e luleve, rrėshajat, zjarret malore, buzmi, kėrshėndellat, ujqit, viti i ri e shumė tė tjera qė janė festa mbarėkombėtare?
Fshehur nėn veshje tė huaja me disa emra tė ndryshuara me dhunė, festat qė mbahen me kryeneēėsi prej tė gjithė nesh, pa dallim krahine apo ideje, janė festat e lashta ilire tė cilat aspak rastėsisht vazhdojnė tė ndjekin kėmba-kėmbės ciklin e diellit dhe luhatjet e kėtij. Hyllvegu ėshtė emri i ri vargmalas i kėtij kalendari tė lashtė e tė pavdekshėm e do tė thotė veg i Hyllit, punishte e Yllit, punishte e Diellit.
Duke u nisur nga tė dhėnat e mjafta rreth veprimtarive festive (shiko rrethin e blertė), drejtimet kryesore tė tij nė ciklin diellor janė si vijon:
