Epiri i lashtë - përbërja kombëtare

sub402853

Është e çuditshme se si të ashtu-quajturit "ekspertë" të huaj nuk i vënë vesh shkrimeve të historianve të lashtë mbi Epirin. Duke lexuar shkrimet e Strabonit... zbulova diçka shumë interesante që vërteton akoma më shumë identitetin ilir të fiseve epiriote.

"Ekspertët" modernë si Hammond etj... "zbuluan" ekzistencën e disa fiseve epirote si pelagonët, orestët dhe tripolitët. Duke u bazuar në emrat e këtyre fiseve, ata arritën në përfundimin se ishin fise "greke"... Emrat e fiseve ishin greke apo jo

E para që më ra në sy kur lexova këto pretendime të këtyre "historianve"... është fakti që emri Pelagoni... nuk është aspak me prejardhje greke. Sipas mitologjisë së Homerit, Pelegoni ishte mbret i peonve që ndodheshin kundër Trojës në Iliadë. Peonët... ashtu siç pohon Straboni dhe të gjithë historianët e lashtë... ishin një grup fisesh ilire... grupim pikërisht i fiseve të breukëve, andizetëve, ditionëve, peirustëve (mbase pirustët që përmenden më vonë nga romakët?), mazaeive dhe daestidëve (mbret i të cilëve, Straboni na njofton, ishte Batoja).

Pra... prejardhja e emrit Pelagoni... që përdoret akoma sot në Greqi... s'është aspak greke. Është emër ilir, i një mbreti ilir nga kohrat homerike. Kjo nuk vihet aspak në dyshim nga gjeografi i lashtë Straboni... kur ai pohon se Pelagonia ishte tokë peone.

Fiset e Pelagonisë dhe e ashtu-quajtura Tripoli... konsideroheshin si fise epirote në lashtësi... dhe disa herë si fise maqedone. Ç'është me rëndësi për ne... është që Straboni i konsideron gjithashtu si fise peone... pra ilire!

Straboni na informon:

Pra, në ktë fjali kemi disa rrëfime interesante. Së pari, Straboni lidh mitologjinë homerike të mbretit Pelegon dhe birit të tij Asteropaeus me peonët ilirë që gjendeshin midis fiseve dardane dhe atyre maqedone. Së dyti, ai na tregon për mitologjinë e kohës... që pretendonte se kta peonë ilirë kishin ardhur nga rrethinat e Trojës (pra Frygia). Së treti, dhe më me rëndësi, përmend Pelagoninë dhe Orestinë... dy prej fiseve që njiheshin në atë kohë si epirote... dhe thot se të dyja ishin emra të të njëtit rajon... nje rajon peon dhe se vetë peonët nijheshin në të kaluarën me këto emra.

Ky është një rrëfim me shumë rëndësi... sepse orestët dhe pelagonët ishin fise me rëndësi të lartë midis epirotëve dhe që gjenden të përmendur si fise dhe si mbiemra njerzish kudo nëpër Epir. Orestët vetë pretendohen të jenë formuar nga Oresti... një njeri tjetër i mitologjisë homerike... gjë që ashtu si Pelegoni... mbahen nga "ekspertët" e huaj si provë që kemi të bëjm me fise greke.

Dhe ktu kemi Strabonin që i lidh orestët dhe pelagonët direkt me peonët ilirë... si një popull.

---

Më tej, në përshkrimin e Epirit... na njofton se:

Pra kemi një pohim tjetër për një fis epirot...Tripolitët. Ky është një emër i "zbuluar" nga "ekspertët" si Hammond që arritën në përfundimin se ky ishte emër i një fisi epirot, dhe që ky fis padyshim ishte fis grek... fjala Tripolis do të thotë "tre qytete" në greqisht.

Mirpo... ekzistenca e tripolitëve si fis epirot njiheshe nga shkrimet e Strabonit. Ky emër... pa dyshim... është emër i huaj për banorët e atij rajoni... është emër grek i vënë mbi rajon... që mbase përdoreshe dhe nga vetë banorët në të njëjtën mënyrë si dhe emri Epir u vu në përdorim nga epirotët me kalimin e kohës. Straboni ama pohon se Tripoliti është Pelagonia... që në kapitullin e mëparshëm ai thotë është tokë peone ashtu si Orestia.

---

Peonët ishin fis ilir...për ktë nuk ka dyshim nga historianët e sotëm. Disa thonë se mbase në fiset kufitare ishin të përzjerë me thrakë... dhe kjo është më se e mundur. Dihet gjithashtu se peonët shtriheshin nga kufiri me Dardaninë (rreth Shkupit të sotëm)... deri shumë poshtë në jug... matanë liqenit të Prespës e më tej. Atje ndodhet rajoni i sotëm i Greqisë i quajtur Pelagoni. Kjo ka qenë gjithashtu Pelagonia e lashtë... tokë peone (pra ilire)... dhe nga përshkrimet e Strabonit është gjithashtu vendndodhja e Orestisë, Tripolitit dhe Pelagonisë... tre fise që përmblidhen në të kaluarën dhe sot ndërmjet fiseve epirote.

Si ka mundësi atëherë që disa "ekspertë" si Hammond nuk e kan vënë re ktë përshkrim të Strabonit? Apo nuk e kan vënë re qëllimisht sepse nuk mbështet teoritë absurde të tyre... që pretendojnë se Pelagonia është greke sepse ka "emër grek" (megjithëse Straboni dhe Homeri e bëjnë të qartë që kemi të bëjm me emrin e një mbreti peon... pra ILIR!)

Kta janë peonët e mëdhenj!... që ishin gjithashtu aleatë të fortë të Aleksandrit të Maqedonise dhe përbënin një pjesë të madhe të ushtrise së tij!




Mburojat e ngjashme me ato ilire dhe maqedone

---

Diçka tjetër që bie menjëherë në sy në përshkrimet e Epirit nga Straboni... është fakti që gjithnjë ai i përshkruan në mënyrë shumë të qartë si jo-grekë. Nuk lë vend për moskuptim të përshkrimit... megjithse "ekspertët" modernë si Hammond kanë bërë ç'mos për t'i evituar këto përshrkrime ose për t'i ndryshuar kuptimin.

Straboni na thotë:

Ky është një përshkrim i drejtpërdrejtë nga Straboni. Thrakët, ilirët dhe epirotët janë fise barbare që sot jetojnë rreth grekëve... dhe që në të kaluarën para grekëve e tërë "Greqia" ka qenë populluar nga barbarët.

Si mund të kuptohet ndryshe ky përshkrim i Strabonit? Unë mendoj se nuk ka asnjë kuptim tjetër... dhe thot në mënyrë shumë të qartë që epirotet ishin fis jo-grek dhe "barbar"... në të njëjtën kategori si ilirët dhe thrakët (që vetë kanë qenë shumë të lidhur dhe padyshim flisnin një gjuhë shumë të ngjashme).

Straboni vazhdon:

Pra, ktu Straboni flet për përhapjen e territoreve nën kontrollin e "barbarve"... në atë kohë ilirët, thrakët dhe epirotët kishin nën kontroll toka greke... dhe ktu kuptohet shumë qartë që kemi të bëjmë me fise jo-greke dhe barbare. Pjesët e sipërme të Akarnanisë dhe Aetolisë u vunë nën pushtimin epirot që në kohën e Aleksandër Molosit, gati dy shekuj para kohës së Strabonit.

Gjithashtu vetë Straboni na informon se epirotët konsideroheshin në atë kohë si pasardhësit e pelasgëve... sepse Dodona ishte themeluar nga pelasgët dhe Zeusi quheshe "Zeusi i Dodonës pelasge"

---

Ç'mendoni për këto... janë "teoritë" e mia që i "zbulova" duke lexuar Strabonin dhe nuk i kam lexuar diku tjetër

---

Kisha gjithashtu një kërkesë. Në shkrimin e Hasan Cekës përmendet Stefani i Bizantit që i ka quajtur athamanët si fis ilir. Ky do ishte një përshkrim i ngjashëm me atë të Strabonit që i përshkruan orestët, pelagonët dhe tripolitët si fise peone (ilire)... dhe është me rëndësi të madhe.

Jam munduar të gjej shkrimet e Stefanit të Bizantit... po pa sukses. A ka mundësi dikush të gjejë paragrafin ku gjendet ky përshkrim i athamanve si fis ilir?

Falemnderit për ndihmën... dhe Gëzuar Vitin e Ri!

vlug

Atamantët, fis epirot. Polyb. IV 16,10; XX 10,5; XXI 25,1 e 6. Cicer. Pison. 40. Liv. XXVII 30,5; XXIX 12,12; XXXI 28,1; 20,7; XXXII 13,15; 14.4; XXXIII 3,10; 12,2; XXXVI 7,9; 14,2 e 3,5,7; XXXVIII 1,2; 9,4; XXXIX 24,17; Diod. XVIII 11,1. Strab. VII 321. 326; IX 427, 430, 434; X 449, 450. Dion. Hal. Exc. XX 1,3 e 4; 3,6. Ptolem. IV 13,9. Athen. III 80 p 114 B. Steph. s.v Atamania. Zonar. IX 15.*


*Ilirët dhe Iliria në autorët antikë. Akademia e Shkencave, Toena, Tiranë 2002.

Shqipe

Kjo ka të bëjë diçka me të vërtetën, në foton e parë është maska e artë që u quajt e Agamemnonit mbase ka qenë e tij ose e ndonjë anëtari tjetër të asaj familje ku përkiste dhe Oresti i bir i Agamemnonit, ndërsa në foton e dytë dhe të tretë janë gjetur maska të ngjashme nga Trebenishta afër Ohrit në afërsi të së cilës kanë jetuar dhe Orestët, dhe në përgjithësi i ashtuquajturi qytetnim i Trebenishtes shtrihej në zonën malore të Epirit. Maskat përdoreshin për t'iu vënë të vdekurve në fytyrë në të dyja rastet dhe pikërisht ashtu janë gjetur në varreza.







Hipoteza: Oresti ka ikur nga vendlindja dhe është vendosur në ato zona ku më vonë jetojnë pasardhësit e tij që quheshin Orestët dhe vazhdojnë ta ruajnë qytetnimin e lashtë Akeas.

Realiteti: Asnjë fakt nuk ekziston që t'i bëjë Akejt, me përkatësi greke.

sub402853

Vërtetësia e prejardhjes nga Oresti apo jo është me pak rëndësi. Ato janë legjenda për njerëz që mbase s'kanë ekzistuar fare... dhe të gjithë donin të kishin lidhje me figura mitologjike e heroike. Athamanët për shembull pretendonin të ishin themeluar nga Athamani, amfilokët nga Amfiloki, molosët nga familja e Akilit, omfalët nga Omfali, orestët nga Oresti, pelagonët nga Pelegoni... vetë ilirët gjithashtu pretendonin lidhje të tilla me figura mitologjike e heroike (figura që do të ishin quajtur "greke" nga historianët e sotëm po të mos ishin përdorur nga fiset ilire)... Dardanët për shembull nga Dardani (tjetër figurë homerike), ilirët nga vetë Hylli, taulantët nga Kadmi dhe Harmonia etj.

Po nga pikpamja etnografike kto legjenda janë pa asnjë kuptim... pavarsisht nga origjina helene, trojane apo barbare e heronjve (sepse është dhe diçka që nuk mund të përcaktohet).

Faktet që duhen përdorur janë ato historike... dhe kemi me bollëk rrëfimet historike për fiset epirote. Straboni... siç thash më parë...i lidh direkt si një popull fiset e Orestit, Pelagonisë dhe Tripolit... me peonët... një nga grupimet më të rëndsishme ilire. Ky për mendimin tim është vërtetim i mjaftushëm për identitetin ilir të këtyre fiseve!

---

Vlug... falemnderit për ndihmën. Por a ka mundësi një citim të materialit se unë s'kam ku e gjej librin.