1913: Trojet shqiptare në ngjyra

6.6.2009, 03:06

Citim:

Robert Elsie, sërish thesare për kulturën shqiptare

Është prezantuar për herë të parë në Panairin e Librit, “Prishtina 2009”, një katalog i veçantë me dhjetëra fotografi me ngjyra të shqiptarëve në vitin 1913, ndërsa mban si autor një nga kontribuuesit më të mëdhenj të historisë dhe kulturës shqiptare, albanologu Robert Elsie.

Botimi i rrallë vjen nga shtëpia botuese “Skanderbeg Books” , e shkrimtares, përkthyeses dhe drejtueses Flutura Açka. Katalogu titullohet “Shqipëria dhe Kosova në ngjyra, 1913”, fotografi të arkivit të Planetit, në Francë, në vitin 1909, nga Alber Kan, me qëllim dokumentimin një herë e përgjithmonë të aspekteve, praktikave dhe zakoneve njerëzore, kështu që ai dërgoi fotografë në mbarë sipërfaqen e globit të populluar dhe transformuar prej njeriut, nga fillimi i shekullit të XX.

Kështu që Shqipëria, e vitit 1913 u bë pjesë e këtij projekti madhor. Ndërsa misioni i parë i planifikuar nga fotografi Zhan Bryn, ishte në Ballkan, edhe pse nuk dihet qartë, udhëtimi i tyre drejt Kosovës, u krye në maj të 1913, ku u bënë autokroma në Prishtinë, Graçanicë, Lipjan dhe Prizren. Ndërsa drejt Shqipërisë u nisën në vjeshtën e po atij viti, më 16 tetor, 1913, në Durrës, Tiranë, për të vazhduar në Shkodër. Misioni francez në Ballkan u zhvillua në një kohë shumë interesante dhe të trazuar të historisë shqiptare.

Sipas Elsies, arti i Ogyst Leonit dhe Bryn, është i pakrahasueshëm në një periudhë trazirash. Autokromat e mahnitshme të koleksionit Kan, me 97 fotografi të hershme me ngjyra të Shqipërisë dhe 94 fotografi të Kosovës, nga të cilat autori ka bërë një përzgjedhje, e cila paraqitet për herë të parë, janë unikale në historinë e fotografisë shqiptare dhe ballkanike. Ato shkëlqejnë si xhevahire të paçmueshëm në ëndrrën shumëngjyrëshe të Alber Kanit, në Arkivat e Planetit.

Disa fotografi e shprehin më së miri atë periudhë në të cilën po kalonin trojet shqiptare, si disa mure të shtëpive të shkatërruara në Shkodër nga malazezët, portret të femrave, burrave malësorë etj. Fotografët kanë shkruar mbresa të pashlyeshme nga ky udhëtim, ku lugëtarët shqiptarë që çliruan Shkupin, dhe që ishin zotër të vendit, ai i sheh me simpati dhe kundërshtonte ata që i cilësonin si “rebelë”.

Në këtë botim të rrallë për historiografinë e artit të fotografisë shqiptare, studiuesi i mirënjohur, Robert Elsie, shkruan se fotografitë më të hershme në Shqipëri, janë bërë dikuat nga vjeshta e vitit 1863, nga albanologu Johan Georg von Han. Koleksioni i të cilit përfshin rreth 50 fotografi të Shkodrës, Prizrenit, Ohri dhe Manastirit. Për të vazhduar me fototekën e të famshme Marubëve, rreth 150.000 fotografi.

Mijëra autokrome janë sot një pasuri e madh për njerëzimin, dhe në veçanti për kulturën tonë, pasi pas gati një shekulli ato ruajnë të gjalla imazhe që kurrë njerëzimi nuk do të mund t’i rikrijonte. Dhe imazhet për shqiptarët përbëjnë padyshim një thesar të rrallë për historinë tonë. Kështu që sot breza të tërë mund t’i shohin ato në këtë katalog pamje të paraardhëseve të tyre, copëza nga jeta dhe historia e tyre, vetë jetën e një populli.

http://www.botasot.info/?gjuha=0&category=15&id=18709

qiellikalter · 6.6.2009, 21:20

Unë nuk do shprehesha me kaq lavdërime për Robert Elsie. Nuk më duket njohës i mirë i kulturës dhe historisë sonë. Me sasinë e informacionit që gjendet vërdallë, padituria e tij është e pajustifikueshme.
Lexoni vetë 2 paragrafë të shkëputur nga website i tij kushtuar studimeve shqiptare:

Citoj: "The Albanian people were originally a small herding community in the mountainous terrain of the southwestern Balkans. They were nomadic tribes in the interior of the country who seem only rarely to have ventured down onto the marshy and mosquito-infected coastline of the Adriatic. As such, they long went unnoticed, and their early history is thus shrouded in mist. Much has been written and speculated about their origins, in particular by the Albanians themselves who are passionately interested in tracing their roots and in establishing their autochthony in the Balkans. Unfortunately, we possess no substantial documents from the first millennium AD which could help us trace the Albanians further back into history. Although the situation improves dramatically in the course of the second millennium, one might nonetheless assert that there is a dearth of information on the Albanians which lasts all the way up to the late nineteenth century."

Ndërsa për gjuhën shqipe citoj: "Despite Albania’s geographical proximity to Greece, linguistic contacts with ancient Greek seem to have been sporadic. Roman trading settlements on the Illyrian coast and Albania’s absorption into the Roman Empire, however, left noticeable traces in the language. Borrowings from Latin, which took place over a period of several centuries, were so massive as to threaten the very structure of the language. Cultural contacts with the Slavs (Bulgarians and Serbs), Turks and Italians have also left substantial strata of vocabulary in Albanian."

Përkatësisht lidhjet janë:
http://www.albanianhistory.net/
http://www.albanianlanguage.net/

Kandhaon · 6.6.2009, 21:26

Robert Elsie në përgjithësi, e ka meritën që ka bër mbledhje të fakteve, mirëpo e ka i t'keqe, se ban pjesë në atë kategorinë që kur i thua shqiptarët janë ilirë rrudhin krahët, kurse po t'u thuash Atlantida ishte perandori e lavdishme u xixëllojnë sytë e hapen bythësh, duke filozofu me orë të tëra.

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar

6.6.2009, 21:20	#2
qiellikalter	Unë nuk do shprehesha me kaq lavdërime për Robert Elsie. Nuk më duket njohës i mirë i kulturës dhe historisë sonë. Me sasinë e informacionit që gjendet vërdallë, padituria e tij është e pajustifikueshme. Lexoni vetë 2 paragrafë të shkëputur nga website i tij kushtuar studimeve shqiptare: Citoj: "The Albanian people were originally a small herding community in the mountainous terrain of the southwestern Balkans. They were nomadic tribes in the interior of the country who seem only rarely to have ventured down onto the marshy and mosquito-infected coastline of the Adriatic. As such, they long went unnoticed, and their early history is thus shrouded in mist. Much has been written and speculated about their origins, in particular by the Albanians themselves who are passionately interested in tracing their roots and in establishing their autochthony in the Balkans. Unfortunately, we possess no substantial documents from the first millennium AD which could help us trace the Albanians further back into history. Although the situation improves dramatically in the course of the second millennium, one might nonetheless assert that there is a dearth of information on the Albanians which lasts all the way up to the late nineteenth century." Ndërsa për gjuhën shqipe citoj: "Despite Albania’s geographical proximity to Greece, linguistic contacts with ancient Greek seem to have been sporadic. Roman trading settlements on the Illyrian coast and Albania’s absorption into the Roman Empire, however, left noticeable traces in the language. Borrowings from Latin, which took place over a period of several centuries, were so massive as to threaten the very structure of the language. Cultural contacts with the Slavs (Bulgarians and Serbs), Turks and Italians have also left substantial strata of vocabulary in Albanian." Përkatësisht lidhjet janë: http://www.albanianhistory.net/ http://www.albanianlanguage.net/

6.6.2009, 21:26	#3
Kandhaon Bisha Anëtarësuar: 8.2006 Vendndodhja: Në breshta, mes bredhave,	Robert Elsie në përgjithësi, e ka meritën që ka bër mbledhje të fakteve, mirëpo e ka i t'keqe, se ban pjesë në atë kategorinë që kur i thua shqiptarët janë ilirë rrudhin krahët, kurse po t'u thuash Atlantida ishte perandori e lavdishme u xixëllojnë sytë e hapen bythësh, duke filozofu me orë të tëra.