Libër: "Fjalor i arkeologjisë"

18.8.2009, 13:43

Citim:

Arkeologjia ngjall mitet

Hera e parë që arkeologjia shqiptare pajiset me një fjalor që përkthen terma të panjohur të kësaj shkence.

“Fjalor i Arkeologjisë” është titulluar botimi me autor arkeologët Ardit Misti dhe Eglantina Serjani. Lidhur me këtë nismë autorët shprehen: “Mendojmë se fjalori do të jetë një instrument i vlefshëm si për studentët dhe profesionistët, të cilëve u jepet akses i shpejtë dhe referues (nëpërmjet bibliografisë) për terma të njohur apo të panjohur për ta, gjithashtu edhe për të interesuarit në fushën e arkeologjisë dhe trashëgimisë kulturore që do të kenë lehtësi në të kuptuarin dhe njohjen e terminologjisë”.

Sipas tyre, fjalori nuk ka vetëm një natyrë përshkrimore, por tenton të shkojë edhe më tej, duke sjellë një frymë interpretative e në mënyrë të veçantë për ata terma që lidhen me trashëgiminë arkeologjike dhe kulturore shqiptare.

Ndërkohë që arkeologu Miti bën me dije se ky fjalor përfshin 1983 terma dhe zëra, të cilët variojnë që nga periudhat historike dhe ato gjeologjike, faktet dhe ngjarjet, fiset dhe popujt, evolucioni njerëzor dhe besimet e ritet, biografitë për jetën e mbretërve, perandorëve, koleksionistëve, studiuesve etj.

Po ashtu, ai përmend edhe shtetet, institucionet, qendrat arkeologjike dhe kulturat, artin dhe arkitekturën, elemente, monumente dhe artifakte, teoritë dhe praktikat deri në shkencat dhe disiplinat ndihmëse, ku disa prej tyre i prezantohen për herë të parë lexuesit shqiptar.

“Ky libër është iniciativa e parë për publikimin e një fjalori të plotë të termave arkeologjikë në Shqipëri. Për këtë arsye, edhe pse jemi përpjekur për të sjellë formën më të mirë, nuk mund të themi se kemi mbuluar dhe trajtuar njësoj të gjithë termat”, - thotë ai.

Botimi i terminologjisë arkeologjike, i cili pritet të promovohet dhe të hidhet në treg së shpejti, shoqërohet po ashtu edhe me figura e tabela që ndajnë periudhat historike nga njëra-tjetra për ta bërë rrjedhën e ngjarjeve më të qartë e lehtësisht të kuptueshme.

“Kemi parë të domosdoshme që disa zëra të pasqyrohen në imazhe, pra janë 172 figura. Po ashtu edhe në dy tabela, ku njëra u përket periudhave historike, e cila prezanton periodizimin në territorin e Shqipërisë, përkrah atij të territoreve të Greqisë, Maqedonisë, Kosovës, Ballkanit dhe Evropës qendrore e perëndimore, ndërsa tjetra paraqet periodizimin gjeologjik të rruzullit tokësor”, - tregojnë autorët.

Të dyja këto tabela janë paraqitur në shkallë, në tabelën e periudhave historike duke filluar nga eneoliti 1mm. që është i barabartë me 20 vjet, ndërsa në atë të periudhave gjeologjike shkalla varion nga 1mm i barabartë me 6000000 vjet, 1mm i barabartë me 2000000 vjet deri në 1 mm të barabartë me 160000 vjet për të dhënë idenë e shtrirjes së periudhave, kulturave dhe qendrave arkeologjike në hapësirë dhe kohë.

Libri i ri u shërben shtresave të ndryshme shoqërore, pasi sipas autorëve, arkeologjia nuk është vetëm një disiplinë profesionale që zhvillohet në rang akademik duke qenë pjesë e rretheve shkencore dhe auditorëve universitare, por edhe si një subjekt me karakter publik që përfshin administratën vendore dhe atë qendrore, institucionet që merren me trashëgiminë kulturore si dhe komunitetin lokal.

Fjalori vjen si vullnet i fondacionit “E Ardhmja e Trashëgimisë Shqiptare”, në varësi të “Packard”. Për paraqitjen e termave në fjalor janë ndjekur disa kritere në funksion të përdorimit. Në rastet kur zëri është një emër i përveçëm, fillon me gërmë të madhe si p.sh. Iliria dhe në rastet kur ai është një emër i përgjithshëm fillon me germë të vogël si p.sh. kapitel.

Në rastet kur përdorimi i termit është i shpeshtë në gjuhën e arkeologëve, pavarësisht mosnjohjes së tij në fjalorin e gjuhës shqipe, është vendosur në shkrim normal, i shoqëruar brenda kllapave të harkuara me formën e shkurtuar të gjuhës së prejardhjes së tij, si p.sh. as (lat.); damiorg (greq.), etj., ndërsa kur përdorimi është më i rrallë dhe jo gjithmonë i shqipëruar në tekste, brenda kllapave katrore vendoset varianti nga gjuha e origjinës, si p.sh. kaneforë [greq. kaneforos], hiposkenë [lat. hyposcenium] etj.

Terma, të cilët mendojmë se ende duhet të ruajnë trajtën origjinale, janë vendosur në shkrim kursiv dhe sigurisht pas tyre në kllapa të harkuara është vendosur forma e shkurtuar e gjuhës së prejardhjes së tij si p.sh. labrum (lat.); oikos (greq.).

Zërat që kanë të bëjnë me biografitë e personaliteteve antike apo modernë të huaj, paraqiten në variantin e shqipëruar, të shoqëruar me emrin dhe mbiemrin origjinal brenda kllapave të harkuara p.sh. Teodoriku i Madh (Flavius Theodoricus, v. 454–526 m.Kr.), Kaban, Pierr (Pierre Cabanes v. 1930) etj.

Emrat e personaliteteve të huaja, të cilët nuk paraqesin zëra më vete në fjalor, janë shqipëruar dhe në shfaqjen e parë të tyre në tekst shoqërohen me emrin origjinal brenda kllapave të harkuara, si p.sh. Pol Treger (Paul Träger).

http://standard-al.com/tekst.php?idt=20580

15.10.2009, 11:20

Citim:

Përdorimi i termave arkeologjike, publikohet fjalori

“Amfiteatri i Butrintit” apo “Teatri i Butrintit”? Sipas arkeologëve termi i duhur për këtë zbulim të trashëgimisë është Teatri i Butrintit, ndaj dhe mbishkrimi në kartmonedhën 2 mijë lekëshe është i gabuar.

Në ndihmë të arkeologëve dhe specialistëve të trashëgimisë kulturore për njohjen e termave dhe shkruar ata siç duhet vjen tashme Fjalori i terminologjisë në lëmin e arkeologjisë, i pari i këtij lloji në shqip i hartuar nga arkeologët e rinj Ardit Miti dhe Eglantina Serjani. Një manual i nevojshëm edhe për industrinë e turizmit në Shqipëri.

Fjalori i Arkeologjisë, botimi i Fondacionit të Trashëgimisë shqiptare, me mbështetjen e Institutit Pakard, përmban 1983 fjalëterma që variojne nga periudhat historike e ato gjeologjike, neolitit, qendrat arkeologjike, kulturat, monumentet, shtetet, institucionet dhe arkitektura, disa syresh të prezantuara për herë të parë për lexuesin shqiptar.

Fjalori nuk ka vetëm natyrë përshkruese por rreket që me një frymë interpretuese të na japë një tabllo më të qartë të trashëgimise sonë arkeologjike dhe kulturore.

http://www.tvklan.tv/lajmi.php?id=7511

29.1.2010, 18:39

Citim:

“Fjalori arkeologjik” prezantohet në Kosovë

Në Prishtinë është promovuar dje “Fjalori Arkeologjik”, një vepër e rëndësishme për arkeologjinë shqiptare, i cili përkthen terma të panjohur të kësaj fushe.

Në ambientet e Muzeut Kombëtar të Kosovës, është bërë dje promovimi i librit “Fjalori arkeologjik”, i autorëve nga Shqipëria Ardit Miti dhe Eglantina Serjani.

Fjalori është fryt i punës së këtyre dy arkeologeve te rinj dhe është i pari botim ne Shqipëri i këtij lloji. Redaktimi e tij e ka realizuar arkeologu Neritan Ceka.

Lidhur me këtë botim autorët janë shprehur se fjalori do të jetë një instrument i vlefshëm si për studentët dhe profesionistët, të cilëve u jepet hyrje e shpejtë dhe referues (nëpërmjet bibliografisë) për terma të njohur apo të panjohur për ta, gjithashtu edhe për të interesuarit në fushën e arkeologjisë dhe trashëgimisë kulturore, që do të kenë lehtësi në të kuptuarin dhe njohjen e terminologjisë.

"Është një libër i cili pretendon të ofrojë kulturë, të njihen afro dhjetë artikuj të profesor Kerkutit, që thotë ky është ndryshimi midis teatrit dhe amfiteatrit, është botuar 100 herë kjo histori, dhe çdo enciklopedi e ofron këtë shërbim, duke filluar që nga enciklopedia shqiptare" u tha në promovimin e këtij fjalori.

Ndërkaq autori Ardit Miti ka shtuar se si arkeolog dhe specialist i ri , ishte e rëndësishme të kuptonte konceptin, praktikën dhe metodën në arkeologji dhe trashëgimi.

Libri është vlerësuar edhe si shumë i vlefshëm për specialistët që punojnë në aspektet tjera, si industrinë e turizmit që mund t’i referohen atij për të saktësuar terminologjinë në guidat e tyre kudo në qendrat e trashëgimisë kulturore.

Botimi i këtij libri është vlerësuar nga studiues dhe arkeologë të njohur, të cilët merrnin pjesë në promovimin, që u zhvillua në ambientet e Muzeut Kombëtar.

http://www.botasot.info/?gjuha=0&category=15&id=45343

demetra · 29.1.2010, 19:23

Në Prishtinë osht promovu sot, 29.01.

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar

29.1.2010, 19:23	#4
demetra pretare Anëtarësuar: 7.2007	Në Prishtinë osht promovu sot, 29.01.