Letër e hapur i përndershëm papa Thanas, në Pogradec

vlug · 27.12.2007, 21:34

Citim:

Nuk dëftehet me gojë sa keq qi më erdh, or bashkqytetar i dashun, kur këndova këtu në këtë fletë të ndershme, N.6¹ se shënjtëria e jote paska fillumun me forc’ e me fuqi e me dëshirë të rrebtë nji politikë sheshit anmiksore si me thanë kundër shqiptarëve kombëtarë në Pogradec. Sikurse na lajmëron i ndershmi zot Lek Dukagjini, paskeshi dhënë urdhër ndër çunat e mësonjëtores të mos e dunë shqipen, të mos këndojnë shqip, se ndryshe janë të mallkum e kur të vdesin, nuk vorrohen prej kishës së shenjtë.

Sa keq qi më vjen e sa ju mjeroj, shpirtkeqësitë të paanshme, kur ve ndër mend këto fjalë, ose ma mirë me thanë nji mosgjykim, të cilin as për kurrë s’besoje me e pasun shënjtëria e jote. Nuk më thoni, vallë, ju lutem, or bashkëqytetar i dashun, përse i frikësoni djemtë e nuk i lini të këndojnë at’ gjuhë të bukur, qi na mësoj ama çë në sisët? Përse të jen të mallkumun e përse të mos varrosen, nuk më përgjigjeni, në qoftë se i thojnë vehtes shqipëtar? Mos e kini gjetun gjëkundi me nonji krye të ungjillit të shenjtë të thotë themeltar’ i krishtnimit: shqiptarët të mos e këndojnë gjuhën e atyneve, se kanë mallkim të fortë prej së nalti? Flitni uratë! A keni pamun nji kësi gjaje? Un kujtoj se jo. E si mos këndojnë shqipen, vallë ç’farë gjuhe duhet të mësojnë? Padyshim at’ gjuhë të bukur që ju ka mbushë dhamët me bukë, at’ gjuhë të shkëlqyeshme, me të cilën lidhen dordhanjet (enteresat) e shenjtëris’ sate. Ne të mjerët! Me çfar’ shkalle qi kemi arritun! Përdorim mallkimet pa kursim e pa na lodhun goja asfare, përse? Për kët’ politikë a për at’ politikë të ndyrë! Harrojmë detyrat e vërteta qi kemi, mohojmë komb e kombësië për dordhanjet e përvetëshme, nximë ballin e fëlliqim vetëdijën me at’njollë të skëterrëshme qi bota e pagëzon: “kryetradhëtisë”, e marrosemi përpara zotit e përpara njerëzvet! I përndershëm! S’keni frikë nga Perëndia? Nuk vini dorën në zemër e nuk ju rref ndërgjegjia për kët’ udhë, qi keni marrë? Nuk asht turp për juve, nuk asht mëkat e madhe, qi jeni shqiptar bir’ shqiptari, t’i bini me shkelm kombësis’ së jujë e të përpiqeni të forconi fuqin’e anmiqvet ndërmjet nesh? Nuk ju dridhet zemra e nuk ju merr të keq shpirti, kur t’ju thërresin: tradhtar! Keni lemun në Shqipëni; Shqipnija ju rriti. Më epni lejë të flas, ju lutem, sot me thërrimet e shqiptarvet po mbaheni, sepse pogradecarët shqiptarë janë e jo grekë sikurse ju ka rrokë marria t’i bani, e kur të vijë puna punës të mos kujtoni zotni po, me nji paturpësi të përqënshme (me qiniqin çdridhian)², të përdorni mënyrat ma të poshtra për me ndalumun çdrivillimin kombëtar të shqipëtarëve të mjerëj! Më vjen keq shumë ene ca ma tepër për juve qi jeni me ungjill tek dora. Po kët’ gja duhet ta dini. Se kur mundimet e Sisifit3 të mirrni mi kurris të jujë, se kur mallëkimet e skëterrës të zbrazni mi krye të jonë, se kur detin kos ta bani, sikurse themi neve këtu në Elbasan, se s’keni me mujtin të fitoni gjasendi.

Shqiptari nuk ka frikë përpara mallëkimeve. Këtë rrugë qi ka marrë, do ta ndjeki i patundun e asgja s’ka me e prapsun! Do të përpiqet me mish e me shpirtë, tye pasun ndihmojë perëndinë, të mbrothësojë e të vejë përpara, kombësia e gjuha kombëtare. Fara qi u mullë do të api pemë i përndershëm! Po mjert’ju qi rreheni kot e kot e shkoni kohën me mallkime, kur? Në shekull të njizetë, kur njeriu s’rron ma me ato përralla qi doni të na këndoni Ju! Meqënëqi ju kam bashkatdhetar, detyra ma kërkon t’ju themi ene nji herë tye marumun: Hiqni dorë nga politika!

N'Elbasan më 8.3.909

^{"Korça", Korçë, nr. 9, 31 mars 1909. Autori: Ur' e Shkumbinit.}

________________________
^{1. Në gazetën “Korça”, nr. 6, 18 shkurt është një letër e dërguar nga Pogradeci (Starova), e nënshkruar Lek Dukagjini, në të cilën shkruhet: “ Meqënëse në atë qytet u përgatit çelje e shkollës shqipe, mësonjësi i shkollës greqishte i pyetke çunat (nxënësit): Kush nga juve do të vejë në shkollë shqipe? Dhe çunat që kuxuanë e thanë që do të venë, i rrahu. Turp të madh që na dëgjojnë veshët! Z. Dhaskal, meqënëse është shqiptar dhe i vëllaii një zoti që është nermjet pleqnis’ së klubit të Korçës, na vjen keq.
I dyti mësonjës’ i asaj shkolle, i cili është një uratë nga Elbasani, Thanas, këshillon çunat dyke thënë se: po të venë në shqipen, do të jenë të mallëkuarë, dhe se as të vdekur nuk do t’i varrojë, dhe shumë gjepura të tjera, të cilat janë turp t’i shkruajmë, po le t’u shkruajë perëndia mi kokë. Nuk kanë turp nga hoçallarët?! Nuku shëkojnë që shkuan kohët e para?

2. përk. Paturpësi cinike.}