Ulpianë: Vazhdojnë gërmimet dhe restaurimi i gjetjeve

8.2.2010, 00:06

Citim:

Ulpiana antike, margaritar i Kosovës

Duke parë rëndësinë dhe pasurinë e Ulpianës antike, institucionet tona shtetërore e kulturore i kanë kushtuar rëndësi dhe vazhdimisht kanë bërë gërmime që gradualisht ky qytet të dalë në sipërfaqe.

Që nga paslufta janë zhvilluar shumë gërmime në këtë lokalitet. Ndërsa intensifikimin më të madh këto gërmime njohën gjatë vitit 2009, gjë që rezultoi edhe me incizimin e një pjese të mirë të hapësirës së këtij lokaliteti me metoda moderne, e cila do të ndihmojë shumë në gërmimet e ardhshme.

Enver Rexha, drejtor i Institutit Arkeologjik të Kosovës, i cili ka kryer edhe një pjesë të mirë të gërmimeve në Ulpianë, është shprehur se në të ardhmen ky lokalitet do të jetë një vend mjaft atraktiv dhe i përshtatshëm për zhvillimin e turizmit kulturor.

Por, për këtë duhet kohë. Andaj, sipas tij, Instituti i Arkeologjisë gjatë këtij viti do të fillojë me realizimin e projektit për zbulimin e një pjese të mirë të këtij lokaliteti, dhe më pas restaurimin dhe rregullimin e tij për vizitorët. Por, sigurisht se një projekt i tillë do të marrë kohë dhe vite.

“Muajt e ardhshëm ne do të vazhdojmë gërmimet në këtë lokalitet. Ne planifikojmë që krahas gërmimeve gradualisht të përgatisim edhe infrastrukturën e nevojshme që mbetjet nga Ulpiana antike të shijohen edhe nga vizitorët”, ka thënë Rexha, duke shtuar se instituti që ai drejton, në bashkëpunim edhe me institucionet gjegjëse vendore dhe ndërkombëtare, ka bërë shumë hapa përpara drejt realizimit të projekteve që e gjithë hapësira e shtrirjes së Ulpianës antike të dalë mbi tokë.

“Ne planifikojmë që në pjesët që do të gërmojmë, për këtë qëllim t’i restaurojmë dhe t’i bëjmë gati për vizitorë, duke rregulluar rrugët dhe ndriçimin”, ka thënë drejtori Rexha.

Sipas Enver Rexhës, Ulpiana antike është ndër vendbanimet më të njohura në Ilirinë antike, andaj edhe zbulimi i saj në tërësi do të paraqiste një rëndësi jo vetëm për shkencën e arkeologjisë, por në radhë të parë për vetë historinë e popullit tonë.

Vitin e kaluar, falë një memorandumi të bashkëpunimit mes MKRS-së dhe Institutit Arkeologjik Gjerman, Instituti Arkeologjik i Kosovës, së bashku me Muzeun e Kosovës, kanë qenë bashkëpjesëmarrës në incizimet gjeofizike me metodën Fluxgate Magnetometër, Gradiometër, Gjeoradar të ndërlidhura me GIS, në Ulpianë.

Deri më tani me këtë metodë janë incizuar 24 hektarë. Ndërsa incizimi i shtrirjes së Ulpianës antike me këto metoda do të vazhdojë edhe gjatë këtij viti.

Gërmimet arkeologjike

Për Milot Berishën, Ulpiana antike është pa mëdyshje njëra nga qendrat më interesante arkeologjike në Kosovë dhe rajonin e gjerë të Gadishullit Ilirik, duke qenë kështu gjithnjë një vend tërheqës për gërmime arkeologjike. Ai ka thënë se që nga gjysma e dytë e shekullit të kaluar e këtej, qyteti antik i Ulpianës ka qenë në vazhdimësi areal studimi nën llupën dhe kazmën e arkeologëve vendës dhe të huaj.

“Deri më tani janë zbuluar disa monumente kulti dhe objekte sakrale, pjesë të mureve rrethuese së bashku me kullat mbrojtëse, kastrumi apo garnizoni ushtarak romak, qindra fragmente të gjetjeve/artefakteve të llojllojshme si në formë, material e destinim, pastaj mbetje njerëzore, struktura dhe elemente arkitekturale”, ka thënë Berisha.

Të gjitha këto dëshmi të kulturës materiale, shumë të rëndësishme për fushën e arkeologjisë, janë studiuar dhe, sipas arkeologut Berisha, do të studiohen sistematikisht në të ardhmen edhe nga specialistë të disiplinave të ndryshme shkencore që i kontribuojnë shkencës së arkeologjisë.

Ai ka thënë se gjatë vitit të kaluar janë realizuar hulumtime dhe gërmime me rëndësi për këtë lokalitet, si projekti “Gërmime arkeologjike në Ulpianë’’, hulumtime këto të zhvilluara nga arkeologët e Institutit Arkeologjik të Kosovës, atyre të Muzeut të Kosovës në bashkëpunim me arkeologë dhe specialistë nga Gjermania.

Po ashtu, sipas tij, në Ulpianë, që nga muaji shtator e deri në muajin tetor 2009, u realizua projekti ‘’Hulumtime-gërmime arkeologjike dhe punë konservuese/restauruese në Memorien Veriore të Ulpianës’’.

“Ky projekt u realizua në bashkëpunim me Institutin Arkeologjik, Institutin për Mbrojtjen e Monumenteve dhe Muzeun Rajonal të Prishtinës”, ka thënë Milot Berisha.

Ajo çfarë është me rëndësi për gërmimet në Ulpianën antike, sipas Berishës, është edhe se gjatë vitit që shkoi Ulpiana antike i është nënshtruar një studimi të elaboruar me mjete shumë të sofistikuara hulumtuese.

“Falë një memorandumi të bashkëpunimit mes MKRS-së dhe Institutit Arkeologjik Gjerman, IAK-u, së bashku me Muzeun e Kosovës kane qenë bashkëpjesëmarrës në incizimet gjeofizike me metodën e Fluxgate Magnetometër, Gradiometër, Gjeoradar të ndërlidhura me GIS, në Ulpianë”, ka thënë Berisha.

Ai ka thënë se deri më tani janë incizuar 24 hektarë, një sipërfaqe mjaft e konsideruar. Areali i ngushtë i Ulpianës përfshin rreth 53 hektarë, ndërsa areali i gjerë i saj përfshin rreth 120 hektarë.

Incizimi gjeofizik

Berisha ka potencuar se studimet gjeofizike do të ndihmojnë shumë në zvogëlimin e kostos financiare për hulumtimet dhe gërmimet arkeologjike, në zvogëlimin e faktorit kohë, sepse, sipas tij, për një periudhë relativisht të shkurtër, mund të studiohen sipërfaqe të mëdha prej disa hektarësh.

“Gjithashtu, e mira e këtij surveu/incizimi gjeofizik është se ato janë tërësisht jointrusive ose jondërhyrëse, duke mos dëmtuar asgjë nga nëntoka e pasur arkeologjike”, është shprehur arkeologu Berisha.

E mirë tjetër nga studimi gjeofizik, për Milot Berishën, arkeolog i IAK-së, është se do të ndihmojë në identifikimin e shtrirjes, përcaktimin e karakterit arkeologjik dhe natyrës së lokalitetit shumëfazor të Ulpianës.

Incizimet e ngjashme gjeofizike do të vazhdojnë në Ulpianë gjatë fundit të muajit shkurt, fillimi i muajit mars 2010.

“Pas kësaj do të pasojnë edhe hulumtimet-gërmimet arkeologjike 6-javore, që janë paraparë për verën e këtij viti”, ka thënë arkeologu Berisha. Luan Gashi, arkeolog-antropolog në IAK, ka thënë se Ulpiana antike është një vend shumë i rëndësishëm arkeologjik në Kosovë, duke potencuar edhe rëndësinë antropologjike që ka ky lokalitet.

“Me një punë të përkushtuar këtë lokalitet ne mund ta shndërrojmë në një vend shumë tërheqës për zhvillimin e turizmit kulturor”, ka thënë antropologu Gashi. Në anën tjetër, zyrtarë të Ministrisë së Kulturës janë shprehur se do të ndihmojnë në realizimin e projekteve për gërmimet në qytetin antik të Ulpianës.

Arbërore Riza, këshilltare dhe zëdhënëse e ministrit të Kulturës, Valton Beqiri, ka thënë se në përgjithësi trashëgimia kulturore është prioritet i MKRS-së. “Edhe këtë vit, MKRS-ja do ta ketë si prioritet trashëgiminë kulturore, në këtë rast atë arkeologjike”, ka thënë Arbërore Riza.

http://www.kosova-sot.info/?p=61159

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar