Objekte të grabitura në shtetin Perëndimor

vlug · 25.3.2007, 13:37

Citim:

Listë e objekteve kryesore të grabitura të përmendura në libër e të shpërndara sipas muzeumeve

Muzeu i Luvrit

1. Tors i Bakut fëmijë, mermer, Apoloni.
Është një kryevepër, dalë nga dora e skulptorit të madh të lashtësisë, Prakistelit. Është hequr nga muret e manastirit të Pojanit, në vitin 1859 dhe është dërguar në Luvër nga M. Goltier de Klabri. Qëndron në sallën Tibre, nr. 665. “Mission...”, f. 395; “Das Sand. Berat...”, f. 154; Leon Rey, “Albania”, 1, f. 11, shënim 9.

2. Fragment i një statuje të Vitories, mermer, Apoloni.
Kjo është dërguar në Luvër disa kohë më parë se Torsi i Prakistelit nga A. Grase, konsulli i Francës në Korfuz. “Mission...”, f. 395; Leon Rey. “Albania...”. 1. f. 11, shënim 9.

3. Mbishkrim i ujësjellësit të Durrësit, mermer.
Mbishkrimi tregon për riparimin e ujësjellësit të Durrësit në kohën e Aleksandër Severit së bashku me rrugën në një gjatësi prej katër mijë hapash, që ishte dëmtuar nga përrejnjtë. Ujësjellësi ishte ndërtuar gjatë sundimit të perandorit Adrian. “Mission..”, f. 387, nr. 172; “Rev. Arche”. VI, 1862, f. 318; “Alb Stud.”, f. 119, etj.
Ndodhet në fondet e muzeumit të Luvrit.

4. Dy figura në altoreliev të Demetrës dhe Kores., gur. Durrës.
“Mission...”, f. 378, 460, tab. 27, fig. 2; f. 377, 460; tab. 27; fig. 3. Leon Rey, “Albania...”, 4, f. 102. Në inventarin e muzeut figurojnë me numrat 2291 dhe 2292. Për mbishkrimin shih dhe “Rev. Arch.” VI, 1862, f. 321.

5. Kokë kau me kurorë dhe lule, fragment frizi, Durrës.
Hëzej e mori pranë xhamisë te Porta e Madhe e qytetit. “Mission...”, f. 382, 383, tab. 27, fig. 4; “Cat. Somm”. Nr. 1427, f. 82; Po aty, botim i vitit 1918, nr. 1427, f. 88; Leon Rey. “Albania...”, 4, f. 103.

6. Kokë e Demetrës, mermer, Apoloni, madhësi natyrore.
Dallohet për linjat e holla, ëmbëlsinë dhe psikologjinë. Pjesa e sipërme e kokës pak e thyer. “Mission...”, f. 460, tab. 32.

7. Anfifeks, kërcimtare me palmete, Apoloni.
“Mission...”, f. 460.

8. Stelë e kalorësit, Apoloni.
“Mission...”, f. 400. 460. Kalorësi është veshur me klamys dhe në të djathtë të tij ka një shtizë të gjatë. Ndodhet në sallën greke, nr. 837, “Das San. Berat...”, f. 174.

9. Kapitel i vogël jonik, mermer, Apoloni.
“Mission...”, f. 388, 460.

10. Kapitel i vogël dorik, gur, Apoloni.
“Mission...”, f. 398-460.

11. Maskë luani, mermer, Apoloni.
“Mission...”, f. 398; “Das San. Berat...”, f. 190; Leon Rey, “Albania...” 1, f. 24, shënim 54.

12. Kokë gruaje, mermer, Apoloni, madhësi natyrore.
“Mission...”, f. 395-396.

13. Friz me figura të vogla që paraqesin luftë amazonash, Apoloni.
“Mission...”, f.398.

14. Figurinë gruaje, bronz, Apoloni, dimensione të vogla.
Gjetur në janar të vitit 1881, ndodhet në sallën e bronzit, nr. 2855. Leon Rey, “Albania...”, 3, f. 35. Rey boton fotografinë e saj.

15. Dama antike shqiptare, Gur i Zi, bronz.
Lartësia 0,28, koka 0,038 m. Shekulli VI-V p.e.s. Leon Rey, “Albania...”, 3, f. 56. Ai tregon se kjo skulpturë arkaike është botuar nga Dymond në “Rev. Arch. Nouvelle”, XXIV, 1872 me tre vizatime nga M. Chaplain, idem planshe XV. Këtë artikull me disa modifikime dhe shënime Dymond e botoi në “Melanges d’Arch”., më preçedencë; “Repertoire...”, II, nr. 7, f. 422-423, 552, në dy kataloge të bronzeve me dy ilustrime dhe një fotografi nga Ugolini, “Albania Antica”, 1, f. 15, fig. 14, etj.

Hasan Ulqini, "Grabitës të Monumenteve".

vijon...

vlug · 25.3.2007, 13:41

Kujdes pra kur vizitoni Luvrin e "famshëm". Gënjejnë kur flasin për pasuritë kulturore të frankëve. Me grabitje e mashtrime kanë ngritur muzeume. Me qytetërimin tonë antik ndërtuan atë që quhet sot qytetërim perëndimor me kredenciale të tjera.

mesdimr · 25.3.2007, 16:49

Më kujton këtë artikullin http://www.cleveland.com/entertainme...780.xml&coll=2 (dhe 1, 2) ku flitet për Apollonin e Klivelandit që "nuk dihet se nga është plaçkitur", po megjithatë Greqia e do për vete. Interesante, si vjedhjet vidhen e rividhen edhe mes vjedhësve, rëndësi ka turizmi...

vlug · 27.3.2007, 19:32

Citim:

Muzeu, San Zhermen, Paris

1. Objekte nga varreza e Kalasë së Dalmaces:
14 rrathë të mëdhenj qafe, bronz, 400 rruaza, 8 byzylykë, 38 vathë e rrathë vathësh, argjend dhe bronz, 6 zbukurime vathësh, argjend, 27 zbukurime, bronz, 10 unaza, bronz, një unazë, argjend, 17 fibula, bronz, një broshe e rrumbullakët, 2 sopata hekuri, një shpatë hekuri, 16 thika, maja heshtash, fibula, unaza, hekur.
“Souvenirs.,”, f. 262; Sollomon Reinach, “Une necropole...” në “L’Antropologie..”, 1901, f. 662-670., thotë se në muzeun Sen Zhermen ndodhen gjithsej 89 objektesh me numër inventari 53842-53930, kurse në të vërtetë lista që e paraqet vetë Dërgani është shumë më e madhe. Leon Rey, “Albania...” 3, f. 52. Ndërsa në Muzeumin Antropologjik të Parisit ndodhen dhe dy kafka nga kjo varrezë.

Muzeu Arkeologjik i Berlinit

1. Dy fibula, bronz, një aplike, bronz, një byzylyk, bronz, dy rrathë dore, bronz, një fragment spiraleje, bronz, një fibul hekuri, një latushe hekuri, 23 rruaza qelqi të tipeve të ndryshme, një qafore, bronz, me varëse në trajtë trapezi të ngushtuar dhe në pjesën e poshtme në trajtë ylli, një paftë e veçuar e këtij tipi vathi, një thikë hekuri. Të gjitha objekte nga varreza e Kalasë së Dalmacies.
Traeger, “Mitteilungen...” f. 43-51, “Begrabniss...”, f. 43-47.

Muzeu Historik i Artit, Vjenë

1. Stela e Parmeniskut.
Në reliev paraqitet një skenë me një betejë amazonash. Ajo ka edhe shenja të tjera të veçanta që e bëjnë të dallohet menjëherë si e artit apolonian. Ashtu si edhe tek stela e Falakres dallojmë pëllumbat duke pirë ujë, një enë të madhe, dy luanë që shqyejnë një dre. Steleja ka formën e një ndërtese, në mes të kolonave dallohet një kurorë lisi, dy trëndafilë; elemente të tjera të saj janë sirenat me krahë, grifonët.
“B.Y.SH.T.” 4, 1958, f. 213, 243.

2. Portret gruaje, mermer, nga Durrësi.
Skulptori ka ditur të evidentojë me mjeshtëri buzët e holla, ballin e tendosur, vetullat e harkuara, hundën e drejtë, që i japin portretit një shprehje të bukur. Gruaja ëshët e menduar. Ky portret është marrë në vitet e Luftës së Parë Botërore nga arkeologët Prashniker dhe Shober.
“Ylli”, 8, 1977, f. 35.

Po aty.

vijon...

vlug · 31.3.2007, 22:47

Citim:

Muzeu Nacional i Beogradit

1. Kokë djaloshi, mermer i bardhë, Durrës.
Lartësia 0,24 m, sipër në krye i mungon një tufë flokësh. Qepallat, hunda e goja janë të dëmtuara. Koka është përkulur disi nga e djathta. Fytyra është punuar mjaft hollë. Me anën e cepit të buzës së rënë si dhe vetullave të fryra dhe të syve të vendosur pjerrët jepet një shprehje habie. “Archeologische forschungen...”, f. 43, fig. 52, a, b. Balduin Sara, “Jareschefte...”, f. 240-246 njofton se në vitin 1926 kjo kokë është zhdukur për fat të keq. Leon Rey. “Albania...”, 4, f. 100.

2. Maskë komike prej guri të verdhë, Durrës.
Lartësia 0,40 m, gjerësia 0,30. Në të shihen shenja llaçi. Pranë gojës dhe në faqe dallohen gjurma ngjyrash të kuqe dhe të verdhë. Tipi i hundës së gjerë dhe t ë zgjatur me një gojë të zgjeruar të bën të mendosh se i përkiste komedisë nautike. Katër të përdredhura të mjekrës të stilizuara janë kthyer në të njëjtën mënyrë në relievin e komedisë së Napolit në maskën e Meneandrit në relievin berlinez nga Akuilea. “Archeologische forschungen...” f. 43, fig. 53.

3. Dy relieve gladiatorësh ose luftëtarësh dalmatë.
“Mission...”, f. 383, tabela 30; “Souvenirs...” f. 180, foto po në f. 180; “Archeologische forschungen...”, f. 44, fig. 54-55, etj.
Gladiatori i parë: 1.28 lartësia, 0,62 gjerësia, 0,25 trashësia . Gladiatori i dytë: 1.07 lartësia, 0,59 gjerësia, 0,24 trashësia.

4. Stele me mbishkrim, gur gëlqeror, Durrës.
Lartësia 0,78, gjerësia 0,43, trashësia 0,14. Steleja ka formën e një porte me dy doreza në formë rrethi. Mbishkrimi ndodhet sipër. një stelë e ngjashme me të është zbuluar përsëri kohët e fundit në qytetin e Durrësit.
“Archeologische forschungen...”, f. 44-45, figurë 56.

5. Fragment nga sarkofagu me mbishkrim dhe anije, gur, Durrës.
Kjo stele ka rëndësi sepse jep pamjen e një anije të lashtë të ankoruar në port me vel dhe njëkohësisht dhe rrema. Veli ka formën e një tabele shahu. Meqë fragmenti është i thyer duket vetëm pjesa e përparme e anijes.
“Archeologische forschungen...”, f. 45, fig. 57, 57a (vizatim).

6. Altar me mbishkrim, mermer, Durrës.
Lartësia 1.34, gjerësia 0.64, trashësia 0.60. Fusha e mbishkrimit është e rrethuar me dekoracione, ornamente dhe ndërmjet tyre ka të gdhendura gjethe akanthi. Mbishkrimin e këtij altari e kopjon për herë të parë Kiriaku i Ankonës. “C.I.L.” III, 616, i cili jep vendodhjen: Durrës, porta lindore e kalasë, nga Balduin Sara, “Antiken...” f. 240-246, viz. 39, Hequard, “Historie...”, f. 265, etj.

7. Pllakë mermeri e bardhë me mbishkrim, Durrës.
Balduin Sara, “Antiken...” , f. 240-246, viz. 41.

8. Reliev i Panit me tri nimfat, gur gëlqeror, Durrës.
Lartësia 0,47, gjerësia 0,42, trashësia 0,14. Relievi është i dëmtuar në anën e djathtë. Gjithashtu edhe pjesa e sipërme është mjaft e ngrënë. Në reliev duken gjurmë gëlqereje. Nga e majta është dëmtuar gjithashtu gjysma e poshtme e figurës së Panit. Gëzofit i tij i ka mbetur vet një pjesë. Për tek ai me hap vallëzimi vijnë dy nimfa të kapura dorë për dorë. Midis Panit dhe nimfës së parë ndodhet e gdhendur një enë, ndërsa midis dy këmbëve të nimfës një send i pacaktuar. Koka e nimfës së parë mungon, ndërsa të dytës i është dëmtuar rëndë, por ajo duhet të ketë pasur një zbukurim koke. Sipas lëvizjes së dorës së nimfës së dytë dhe përfytyrimeve analoge (Pani me tri nimfat, kult i përhapur gjerësisht në Durrës) duhet të ketë qenë dhe një nimfë e tretë.
Balduin Sara, “Antiken...”, f. 240-246, fig. 40, Leon Rey, “Albania...”, 4, f. 102.

Po aty.

vijon...

vlug · 26.4.2007, 13:19

Citim:

Muzeu Britanik

1. Shpatë bronzi nga Shkodra.
Gjatësia 48 cm.
“Walters, Catalogue...” numri 2754; Ugolini, “Albania Antica”, 1, f. 15, fig. 14; Leon Rei, “Albania...”, 3, f. 48.

2. Figurinë bronzi nga Shqipëria Veriore.
Është botuar në një kartolinë të nxjerrë nga Muzeu Britanik. Prapa ka të shkruar: Spartania ose vajza që vrapon, fondi nga Shqipëria nr. 208, viti 1976.

3. Diana, bronzinë nga Shqipëria.
“Drini”, nr. 4., 1 prill 1942, f. 19.

Muzeu Arkeologjik i Stambollit

1. Kokë femre nga Apolonia.
G. Mendel. “Catalogue..”, II, nr. 330, f. 88. Leon Rei, “Albania...”, 1, f. 24, shënim 55.

2. Sarkofagu i Dyrrahut.
G. Mendel, “Catalogue...”, II, nr. 4, faqe 5-12; Mac Ridi Bey, “Jarbuh...”, f. 143, nr. 1; “Drini”, nr. 4: prill 1942, f. 9.

3. Fragment sarkofagu, Durrës.
G. Mendel, “Catalogue...”, I, f. 12-14, Leon Rei, “Albania...”, 4, f. 104.

Muzeu i Termave, Romë

1. Koka e Deas së Butrintit, mermer.
Luixhi Ugolini, duke u nisur nga vlerat e saj të mëdha artistike, si një kryevepër e artit antik, e krijuar nga dora e Prakistelit, bëri çmos dhe e grabiti.
Ugolini, “Albania Antica”, III, f. 87.

Po aty.

Të gjitha veprat e autorëve të huaj që janë përdorur si referenca sipër janë të shkurtuara. Nëse dikush dëshiron titullin e plotë të ndonjë vepre, vetëm ta kërkojë.

mesdimr · 29.6.2009, 07:05

Citim:

Në “gjurmë” të arkeologjisë së humbur

Mungesa e objekteve me vlera arkeologjike- kulturore dhe “humbja” e tyre e menjëhershme, duket se nuk përbën diçka të re për vendin tonë nëse fokusohemi pas viteve ‘90-të. Janë me mijëra këto objekte të deklaruara të humbura, shumica prej të cilave ka marrë udhët e botës. Pjesa dërrmuese e tyre nuk janë kthyer.

Vetëm sipas katalogut të humbjeve në Qendrën Kombëtare të Inventarizimit të Pasurive Kulturore në Tiranë këto objekte të deklaruara të humbura kapin shifrën 2030. Por ndërkohë numri i tyre është pa frikë disa herë më i madh, vetëm se këto humbje (apo vjedhje) nuk janë deklaruar.

Sipas shefit të sektorit të katalogimit në Qendrën Kombëtare të Inventarizimit të Pasurive Kulturore, Dervish Zaimi, katalogu i humbjeve që përfshin gjithë objektet e deklaruar si të humbur nga institucionet, muzetë, galeritë e artit etj., numëron deklarime nga 24 institucione.

“Këto humbje i përkasin më së shumti periudhës së viteve ‘91 dhe ‘97. Pjesa dërrmuese e objekteve kanë humbur para 2000-it dhe janë 1875 objekte të tilla. Ndërsa pas 2000-it kanë humbur 155 objekte”, nënvizon Zaimi.

Siç vërehet edhe nga të dhënat, pjesa dërrmuese e objekteve të humbur i përkasin Muzeut Historik të Matit. Ky është një muze i shkatërruar me objekte tërësisht të humbur që kapin numrin 513. Por edhe muzetë të tjerë, si ai i Gjirokastrës apo i Tepelenës e kështu me radhë nuk janë në gjendje të mirë.

Humbjet pas 2000-it

Pas vitit 2000 vërehet një numër më i vogël i objekteve të humbur. Çuditërisht, një nga institucionet ku kanë “humbur” më shumë objekte me vlera, është Instituti i Kulturës Popullore. Janë plot 129 objekte të fondit të IKP-së, të dalë nga inventari në vitin 2006 e që kapin një vlerë qesharake monetare, rreth 109 mijë lekë.

Pikërisht këtu duhet parë edhe një pikë kyçe për zgjidhjen e problemit: te rivlerësimi i këtyre objekteve të trashëgimisë, që vazhdojnë ende të kenë të njëjtin çmim si në periudhën e komunizmit. Rrjedhimisht, kjo sjell edhe një mungesë përgjegjshmërie te punonjësit që kanë në varësi objektet.

“Mosvlerësimi monetar i objekteve muzeale bën që punonjësit të mos tregojnë interes. Po ashtu, pak interes tregojnë edhe organet e pushtetit vendor. Në disa vende ka edhe mungesë dokumentacioni. Abuzohet në inventar dhe nuk ruhen regjistrat themeltarë të objekteve” vijëzon specialisti i QKIPK-së, Zaimi, i cili megjithatë nuk ngurron të sjellë dhe kundërshembuj për të treguar se kur ka përgjegjshmëri dhe dëshirë të mirë, objektet nuk humbasin dhe ruhen më së miri.

Model në këtë drejtim, sipas tij, janë Kolonja, Lezha, Tepelena, Vlora, Lushnja. Por problemi, ashtu si mund të kuptohet, nuk shtrihet vetëm në muzeume, por edhe në galeri arti. Kështu, edhe pse ka galeri që i kanë ruajtur mirë këto objekte, si ajo e Korçës, ka galeri që janë vjedhur komplet, si galeria e artit në Berat, apo në Pogradec. E njëjta gjë ka ndodhur edhe me Pallatet e Kulturës dhe kostumet që ata dispononin. Sot, pallati i Kulturës në Burrel nuk ka asnjë kostum popullor.

Ambientet e munguara

“Ngërç” tjetër është se në disa raste edhe pse shumë objekte, nuk ka vend ku ato të ruhen dhe nuk ekzistojnë muzetë përkatës. Me këtë problem haset Lezha (pa muze), apo Shkodra, e cila i ruan objektet në fond dhe nuk i ekspozon për mungesë të hapësirës. Elbasani gjithashtu nuk ka fare muze. Ai u prish në kohën e trazirave të ‘97-s. Ndërsa në Sarandë, vetëm tani ka filluar ringritja e muzeut me rikonstruksionin e godinës dhe objektet e mbledhura rishtas arrijnë në 200. Krejt i shkatërruar është edhe muzeu i Bajram Currit.

Përballë këtyre humbjeve, pyetja që shtrohet është nëse do të mundet ndonjëherë që këto objekte të kthehen?! (duke menduar se do të ketë më tepër përgjegjësi për ruajtjen e pjesës së monumenteve brenda institucioneve apo muzeve). “Kemi bërë shkresë për objektet e humbura në të gjithë rrethet, por ka shumë vështirësi në gjetjen e tyre, pasi ka mungesë fotosh”, shpjegon Zaimi. Një “dritë jeshile” lidhet me kthimin e disa objekteve të humbura nga Instituti i Kulturës Popullore, për shkak se janë sjellë disa foto prej tyre.

Lista e objekteve të humbura (vjedhura) arkeologjike dhe etnografike të institucioneve në vartësi të Qendrës së Studimeve Albanologjike

- Instituti i Antropologjisë dhe Studimit të Artit (ish Instituti I Kulturës Popullore) - 248 objekte
- Muzeu Arkeologjik, Tiranë- 85 objekte
- Muzeu Arkeologjik, Durrës- 57 objekte
- Muzeu Arkeologjik i Apolonisë- 29 objekte
- Muzeu Arkeologjik i Butrintit- 2 objekte

Gjithsej - 421 objekte (arkeologji dhe etnografi)

Deri para vitit 2003 kanë qenë 10 objekte. Janë kthyer 7 objekte dhe së fundi dhe koka e Zeusit, Ascleptus.

Lista e objekteve të humbura

- Dega e Monumenteve të Kulturës, Berat - 11 objekte
- Instituti i Monumenteve të Kulturës, Tiranë - 2 objekte
- Muzeu Historik, Kolonjë- 34 objekte
- Muzeu Historik, Fier- 1 objekt
- Muzeu Historik, Gramsh- 21 objekte
- Muzeu Historik, Lushnjë- 4 objekte
- Muzeu Historik, Shkodër- 30 objekte
- Muzeu Historik, Tepelenë- 147 objekte
- Muzeu Etnografik, Vlorë- 8 objekte
- Muzeu Arkeologjik, Durrës- 57 objekte
- Muzeu I Armëve, Gjirokastër- 163 objekte
- Muzeu Etnografik, Gjirokastër- 373 objekte
- Muzeu Historik, Librazhd- 42 objekte
- Muzeu Historik, Mat- 513 objekte
- Muzeu Historik, Peshkopi- 11 objekte
- Muzeu Historik, Pogradec- 87 objekte
- Muzeu Arkeologjik, Tiranë- 85 objekte
- Instituti I Kulturës Popullore, Tiranë- 248 objekte
- Muzeu Historik, Vlorë- 10 objekte
- Muzeu Arkeologjik, Apoloni- 29 objekte
- Muzeu Etnografik, Elbasan- 35 objekte
- Dega e Monumenteve Gjirokastër- 18 objekte
- Galeria e Arteve, Berat- 7 objekte
- Muzeu Etnografik, Vlorë- 8 objekte

Objekte të kthyera

(Arkeologji, skulptura. Të gjitha në posedimin e Muzeut Arkeologjik të Butrintit)

- Portreti i Herkulianës
- Portret vajze
- Portreti i Agripës (Germanikut)
- Shtat Artemisi
- Shtat djali (Apoloni)
- Statujë vajze
- Pa kokë (Afërdita?)
- Koka e Zeusit të Ascleptus
- Portreti i Livias

Është në proces, edhe pse ende nuk është gjetur një statujë vajze e zbuluar në Finiq, vjedhur më 2002-in. Nga shtypi grek ka të dhëna se është ekspozuar në Janinë.

http://www.gazeta-agon.com/mat.php?idm=8669&l=a

mesdimr · 16.7.2009, 11:44

Citim:

Shqipërisë i janë grabitur 2159 objekte

Edhe pas një kohe rreth 20-vjeçare, institucionet e kulturës që merren me trashëgiminë ende nuk kanë ngritur një sistem funksional parandalues. Rastet e grabitjeve të shumta të objekteve kulturore me qëllim trafikimin, veçanërisht në vitet e trazirave 1991-‘92 dhe 1997 duhet të kishin qenë kambana të forta për mbrojtjen e kësaj pasurie shekullore.

Por edhe sot në Qendrën Kombëtare të Inventarizimit të Pasurive Kulturore mungon inventarizimi dhe katalogimi i objekteve në muzetë arkeologjikë, etnografikë apo për institucione të tjera të kulturës siç janë galeritë e arteve. Të paktën, ekzistenca e kësaj pasaporte do ta bënte më të vështirë kalimin e këtyre objekteve në mënyrë të jashtëligjshme në kufi dhe do të ndihmonte në procesin e kërkimit në rastet kur kanë kaluar në tregun ndërkombëtar.

Në statistika, që pas viteve ‘90 rezultojnë 2159 objekte të trashëgimisë kulturore të humbura. Nga këto 280 janë objekte arkeologjike, ku 57 objekte janë grabitur nga Muzeu Arkeologjik i Durrësit. Janë kryesisht amfora, togëza, kanë, terakota, skulptura guri gëlqeror etj.

Lista e humbjeve vazhdon me 85 objekte në Muzeun Arkeologjik të Tiranës, 29 në Muzeun Arkeologjik të Apolonisë, 10 në Muzeun Arkeologjik të Butrintit. Ky i fundit bën përjashtim pasi ndër vite, statujat e marra në Butrint janë identifikuar dhe janë kthyer. Më e fundit ishte Koka e Zeusit, e kthyer nga Italia. Mbetet ende e paidentifikuar një statujë vajze.

Nga kjo shifër totale, shumë pak janë kthyer. Mungesa e pasaportave me të gjitha të dhënat e tyre e bën gati të pamundur gjetjen e më pas rikthimin. Por kësaj liste mund t‘i shtohen të tjera objekte të grabitura në një kohë që nuk ka një katologim për këto pasuri.

Rasti i vjedhjes së njëpasnjëshme të kishave, ku janë grabitur ikona origjinale apo pjesë ikonostasi është një dëshmi e këtij rreziku. Pothuajse në asnjë rast nuk janë kapur autorët.

Muzetë arkeologjikë të Butrintit, Durrësit, Apolonisë, Lezhës kanë shumë pak objekte të kataloguara. Bën përjashtim Muzeu Arkeologjik i Korçës ku është inventarizuar dhe kataloguar një pasuri prej më shumë se 1200 objektesh, që përfshijnë një periudhë të gjerë që nga prehistoria deri në Mesjetën e vonë. Gjithçka është përmbyllur në dy muaj.

Drejtori i Qendrës Kombëtare të Inventarizimit të Pasurive Kulturore, Izet Duraku, shprehet se po "përpiqemi të plotësojmë dokumentacionin. Edhe dy javë më parë u kemi dërguar shkresa zyrtare Institutit të Studimeve Albanologjike, Institutit të Arkeologjisë, të Antropologjisë dhe Studimit të Veprave të Artit.

Ata na janë përgjigjur me disa të dhëna, që u përkasin edhe objekteve të humbura, të cilat ne po i hedhim në mënyrë që të shtojmë bashkëpunimin me organet ligjore përkatëse, siç është sektori i antitrafikut në Ministrinë e Rendit dhe atë të Brendshme. Ende procesi mbetet i bllokuar për muzetë arkeologjikë, sepse po bëhet kalimi i fondeve nën varësinë e Ministrisë së Kulturës.

Në periudha të vërshimeve turistike, hapjesh dhe lëvizjesh të shumta, gjithnjë shtohet rreziku për vlerat tona kulturore nga njerëz që duan të përfitojnë nga pamundësia për të kontrolluar situatën".

Nëse e pyet se përse nuk është bërë inventarizimi dhe katologimi deri më tani, drejtori përgjigjet se këtej e tutje vullneti nuk do të mungojë. Por nëse kjo do të lihet në dëshirën e drejtuesve, ka gjasa që situata të vazhdojë e njëjtë edhe për disa vjet.

Ngërçi tjetër, që u hap rrugën abuzimeve me këto objekte është vlera me të cilën ato janë regjistruar. Ende në regjistrat e inventarit, shuma që vihet si garanci për to, edhe në raste të lëvizjes jashtë shtetit me ekspozita kombëtare është qesharake. Ato mbajnë ende vlerën e kohës së diktaturës.

Në një përqasje me logjikën e tregut të sotëm në botë, një relike vlerësohet me mijëra euro. Përveç dëmit që i është bërë trashëgimisë kulturore përmes grabitjes së këtyre vlerave të papërsëritshme, është shumë i lartë edhe dëmi ekonomik.

Zbatimi i ligjit çalon edhe për humbjet brenda muzeve, kur objektet kanë dalë të mangëta në inventarë. Një sy është mbyllur, ndërsa faji ka mbetur jetim. Vjedhjet më të vrullshme kanë ndodhur në periudha trazirash, atëherë kur ekzistenca e institucioneve shtetërore është vënë në dyshim. Janë vitet 1991-‘92, por edhe viti 1997.

Jo rrallë janë grabitur objekte me vlera të mëdha, gjë që ka çuar në diskutimin dhe hamendësimin se në këtë trafik kanë vepruar edhe profesionistë.

Deri më tani në QKIPK janë kataloguar rreth 49-50 mijë objekte të trashëgimisë kulturore ku përfshihen monumente, site arkeologjike, objekte arkeologjike dhe etnografike.

"Ne po përpiqemi të krijojmë një dokumentacion më të plotë, në mënyrë që përmes marrëveshjes të nënshkruar me pikat doganore, ku ata kanë mundësi të kontrollojnë online çdo pasaportë objektesh, duke frenuar kështu kalimin e jashtëligjshëm", shprehet Duraku. Derisa ky sistem të kompletohet, puna kryesore i takon ruajtjes fizike të këtyre muzeve apo parqeve arkeologjike si masë parandaluese për grabitjet.

http://www.gazeta-shqip.com/artikull.php?id=67996

9.1.2010, 17:11

Citim:

Grabiten varret e lashta të Apolonisë, objektet “pre” e tregut ndërkombëtar

Kultura historike shqiptare dëmtohet për interesat e të huajve
Vidhet një pjesë e varreve të lashtë 2 mijë vjeçarë në Nekropolin e qytetit antik të Apolonisë në Fier.

Ka qenë pikërisht nata e së dielës, ajo që ka shënuar dëmtimin e varreve të vjetër e grabitjen e tyre, duke shkaktuar një dëm ekonomik e kulturor të konsiderueshëm. Përgjegjës të parkut të Apolonisë janë shprehur se një gjë e tillë bëhet për përfitime materiale, duke shitur objektet e vjedhura.

Sipas kreut të parkut të Apolonisë, Marin Haxhimihali mendohet dhe dyshohet se ky veprim ka lidhje me trafikun ndërkombëtar të objekteve arkeologjike.

“Nuk është hera e parë që ndodhin tentativa të tilla për grabitje. Dyshojmë se ky veprim është kryer për trafik ndërkombëtar të objekteve arkeologjike. Duhet thënë se tentativat më të shumta të grabitjeve kanë ndodhur pothuajse në të njëjtën periudhë që përkon me ardhjen e turistëve në Shqipëri dhe në Fier” ka vijuar Haxhimihali.

E ndërsa ka filluar puna për gjetjen e autorëve të kësaj ngjarjeje, edhe arkeologët e ndodhur në vendin e ngjarjes janë shprehur të shqetësuar për një fakt të tillë, i cili dëmton më së tepërmi kulturën e lashtë të vendit tonë.

Të përfshirë në një situatë të tillë, tepër shqetësuese, arkeologët kanë kërkuar në të gjithë zonën për të rikuperuar ndonjë pjesë të mbetur të këtyre relikeve shumëvjeçare, të cilat përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të kulturës sonë.

Edhe pse kërkimet kanë vijuar, madje deri në pjesët më të sipërme të parkut arkeologjik të Apolonisë, grabitësit janë treguar tepër të kujdesshëm duke mos lënë asnjë shenjë e gjurmë të asaj çka kanë grabitur.

Dëmi kulturor

Fatkeqësisht, shumë varre janë dëmtuar e disa objekte janë nxjerrë prej tyre, duke u zhdukur nga vendqëndrimi i tyre mijëravjeçar.

“Qëllimi kryesor i personave që kanë kryer gërmime në këtë zonë ka qenë dhe mbetet ai i përfitimit të objekteve të ndryshme për ti tregtuar më pas në tregjet vendase dhe ato të huaja për të fituar lekë nga këto objekte të rëndësishme të trashëgimisë sonë kulturore. Duhet kuptuar fillimisht se këto janë pasuri që nuk i përkasin vetëm Apolonisë dhe Fierit por të gjithë vendit. Ata që kanë kryer këtë grabitje ndoshta kanë menduar se brenda varreve kishte sende të vyera, ashtu sikurse ndodh në varret e Egjiptit, pasi quhen ndryshe edhe varret e Faraonëve. E njëjta metodë varrosjeje ekziston edhe në disa vende të tjera, por në krahasim me këto vende, varret në Shqipëri kanë qenë thjeshtë varre, dhe brenda tyre nuk ka sende me vlerë. E vetmja vlerë që mbartin këto objekte, është ajo e pasurisë së kombëtare, dhe një pasuri e tillë duhet ruajtur në maksimum”.

Vetë arkeologu Arjan Dimo ka deklaruar se në të gjithë zonën janë vënë re gërmime të reja në pjesë të ndryshme, por tashmë ka filluar puna për gjetjen e aturëve.

Njoftimi i menjëhershëm i uniformave blu ka bërë që në Apoloni të mbërrijnë policë të shumtë për të identifikuar dhe personat që kanë kryer një vepër të tillë.

Por, megjithëse ky rast është bërë publik, specialist të parkut arkeologjik janë shprehur se kjo nuk është hera e parë që zona e nekropolit bëhet arenë e grabitjeve të varreve e objekteve të tjera të trashëguara nga lashtësia.

http://www.sot.com.al/index.php?opti...ticle&id=14753

Përdorimi i çështjes
Shfaq pamjen për shtyp Dërgoje faqen me postë
Paraqitja
Vijore E ndërthurur E shkallëzuar

25.3.2007, 13:41	#2
vlug 6.000 Anëtarësuar: 8.2006	Kujdes pra kur vizitoni Luvrin e "famshëm". Gënjejnë kur flasin për pasuritë kulturore të frankëve. Me grabitje e mashtrime kanë ngritur muzeume. Me qytetërimin tonë antik ndërtuan atë që quhet sot qytetërim perëndimor me kredenciale të tjera.

25.3.2007, 16:49	#3
mesdimr Anëtarësuar: 8.2006	Më kujton këtë artikullin http://www.cleveland.com/entertainme...780.xml&coll=2 (dhe 1, 2) ku flitet për Apollonin e Klivelandit që "nuk dihet se nga është plaçkitur", po megjithatë Greqia e do për vete. Interesante, si vjedhjet vidhen e rividhen edhe mes vjedhësve, rëndësi ka turizmi...