Kthehu   Kreu > D1 > Punishte
Tituj tė ngjashėm

 
Pėrdorimi i ēėshtjes
I vjetėr 28.11.2007, 03:12   1
evisar
 

Artikull Etimologji: Makedonia


Desha tė hap njė diskutim tė vogėl rreth burimit tė emrit "Μακεδονία" (Makedonia).

Me sa duket tė dyja fjala ka kuptimin e njėjtė me Albania por janė nė gjuhė tė ndryshme latinishtė, gjegjėsishtė greqishtė antike.

Kuptimi ėshtė "male" nė shqip, "highlands" nė anglisht (wiki).

Ju lutem nėse dikush di mė tepėr le tė shkruaj (pa emocione).


- Pa Kosovė nuk ka Shqipėri.

Urrime 28 Nėntori tė gjithėve kudo qė tė jeni.

Ndryshuar sė fundmi nga evisar : 28.11.2007 nė 03:18.

  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 28.11.2007, 10:24   2
Kandhaon
anėtar/e
 
Kandhaon
 
Anėtarėsuar: 8.2006
Vendndodhja: Nė breshta, mes bredhave,
Ka teori tė ndryshme.

Pėr Albania:

1. Nga alpe pėr shkak tė bjeshkėve ku shtrihej fisi alban.
2. Nga pėrkthimi i emrit tė fisit parthin qė dmth i bardhė, nė emrin alban
3. Nga arban qė dmth arė-bėrės qė bėn apo punon arat

Pėr Maqedonia:
1. Makedhe => Makdhe => Madhe, fjalė shqipe. Kėshtu quhej ky fis, si tė thuash nė tė folurėn e sotme Div, I madh, Drangue etj.
2. Ky emėr pėrfundon me -don qė e kanė edhe ca emra fisesh thrake, si Mygdonia, Edonia, etj

Tjerat ja lė juve.
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 28.11.2007, 11:33   3
mesdimr
MBARĖVAJTJA
 
mesdimr
 
Anėtarėsuar: 6.2001
Me ē'mbaj mend "μακεδνός" (makedhn-os) ėshtė njė mbiemėr dor pėr "i madh" ose "hyjnor" (pra, madhni, madhėni).

Dorėt janė tė zbritur nga viset e Dardanisė me ē'tregohet nė historinė e vjetėr. Emri yll tek ta pėrdorej gjerė e gjatė, njė degėzim i tėrė i tyre ishte fisi i yllėve qė mbajti nė dorė Korfuzin.

Fjala μακεδνός me sa shihet ka lidhje tė drejtpėrdrejtė me fjalėn madh, math, madhni, i madh, e madhe, i math dhe e mathe. Gjithashtu Maqedonia quhej dhe Emathia, madje shi Emathia quhej nga vendasit, ndėrsa Makedhonia nga dorėt. Tė dy emrat i ruajti dhe greqishtja. Sot krahina e Matit ėshtė tkurrja jonė e Emathisė sė vjetėr, pra, e Maqedonisė.

Shkurtimisht, mund tė nxjerrėsh disa pėrfundime prej kėtu. Nqs duhet zbėrthim i plotė i fjalės, duhet me hap noi libėr, po me ē'mbaj mend ėshtė e pagjurmuar nė greqisht, sepse njihet vetėm si mbiemėr tek dorėt dhe u la nė harresė, pra ishte import qė nuk gjeti pėrdorim. Greqishja klasike pėrdorte μέγας.
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 17.1.2009, 12:59   4
mesdimr
MBARĖVAJTJA
 
mesdimr
 
Anėtarėsuar: 6.2001
Mund tė shtoj nė lidhje me sa mė lart se mes shqipes e greqishtes vihet re se nė disa raste gama (γ) pėrkon me shqipen dh. Pra n.q.s. kemi meg/as (μέγ/ας, i madh) ėshtė medh (madh) (dhe lat. magn/us, maj/or), n.q.s. kemi gala (γάλα, qumėsht) ėshtė dhala (dhallė), n.q.s. kemi γη (tokė) ėshtė dhé etj.

Rastin Gea (Γαία) = Dhea qė e kish hedhur si hipotezė Aristidh Kola, duket se qėndron sepse shihet se ka fjalė tė tjera ku γ ėshtė dh nė shqip.

Problemi qėndron nė atė se ēfarė funksioni ka pasur gama (γ) nė fjalė tė ndryshme apo nė vendosjen me zanore e bashkėtingėllore, e qė sot vazhdon nė greqisht tė pėrdoret dhe pėr simulimin e dubėlvėsė (w) anglosaksone (William, Γουιλιαμ; Wilhelm, Gullielm etj. vėrejmė dhe kėtu w=g), qė nė vetvete w ėshtė e paqartė si shqiptim por qė ruhet rėndom tek v-ja. Pra γ mund tė jetė pėrdorur pėr tė shėnuar njė v qė nė rastin tonė simulon dh-nė, siē ndodh ende brenda shqipes. Nė kėtė rast do tė kishim i mav, ve, vallė pėr i madh, dhe, dhallė ku μεγας, γη, γαλα etj.

Nė kėt kuadėr dorja make-dhn/os ėshtė dialekt pėr i madh dhe ėshtė me shumė interes tė shihet dhe ngjashmėria e dukshme me latinen mag-n/us, e cila nė letra ėshtė e mėvonshme.
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 18.12.2009, 11:06   5
mesdimr
MBARĖVAJTJA
 
mesdimr
 
Anėtarėsuar: 6.2001
Nė shtesė tė sa mė lart kemi dhe Lekėn e Math, qė gjasat janė se ka qenė Leka i Mathit (Matit, Emathisė), ku "Mathi" ėshtė emri i krahinės dhe "i Mathit" tregon pėrkatėsi krahinore dhe jo "madhėsi" tė Lekės.

Nė librarishte Αλέξανδρος ο Μακεδών, qė nė shqip ka vetėm kuptimin Leka i Mathit (nė vulgarizim Lekė Matiani), u bė nga pedantėt Αλέξανδρος ο Μέγας dhe Μέγας Αλέξανδρος (Aleksandri i Madh); e mė vonė, pėr tė treguar patologjinė inherente tė librarizmit, nė ο Μέγας Αλέξανδρος ο Μακεδών (Aleksandri i Madh Maqedon) ku pėrfundojmė nė pleonazėm.
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 18.12.2009, 17:21   6
Paion
 
Citim:
Thėnė nga mesdimr

Me ē'mbaj mend "μακεδνός" (makedhn-os) ėshtė njė mbiemėr dor pėr "i madh" ose "hyjnor" (pra, madhni, madhėni).

Dorėt janė tė zbritur nga viset e Dardanisė me ē'tregohet nė historinė e vjetėr. Emri yll tek ta pėrdorej gjerė e gjatė, njė degėzim i tėrė i tyre ishte fisi i yllėve qė mbajti nė dorė Korfuzin.

Fjala μακεδνός me sa shihet ka lidhje tė drejtpėrdrejtė me fjalėn madh, math, madhni, i madh, e madhe, i math dhe e mathe. Gjithashtu Maqedonia quhej dhe Emathia, madje shi Emathia quhej nga vendasit, ndėrsa Makedhonia nga dorėt. Tė dy emrat i ruajti dhe greqishtja. Sot krahina e Matit ėshtė tkurrja jonė e Emathisė sė vjetėr, pra, e Maqedonisė.

Shkurtimisht, mund tė nxjerrėsh disa pėrfundime prej kėtu. Nqs duhet zbėrthim i plotė i fjalės, duhet me hap noi libėr, po me ē'mbaj mend ėshtė e pagjurmuar nė greqisht, sepse njihet vetėm si mbiemėr tek dorėt dhe u la nė harresė, pra ishte import qė nuk gjeti pėrdorim. Greqishja klasike pėrdorte μέγας.
Ky shpjegim eshte sikur ta kem thene une, poende me bukur e me koherent i formuluar. Edhe une ndaj te njejten mendje sa i perket zberthimit te emrit te sterlashteEmathia Ἠμαθία dhe pasrendesit Maqedonia. Shpjegimi zyrtar (shpjegim i thencin) eshte qesharak per shkak se emrin Emathia orvatet ta lidhe me 'amathos', 'źmathoessa', ose me gjeresisht:

Citim:
PIE *samadh ; the coastal, swampy land around Axius river, in contrast to mountainous Macedonia
. Pra, Emathine e lidhin krejt palogjikshem me Zall, Rere, Ranishte per shkak se tokat perreth Emathise lageshin nga 4 lumenj te Maqedonise. Mirepo, nje shpjegim i tille sidomos nderlidhja me PIE fantastiko-shkencore eshte per cdo keqardhje, sepse kesisoj varros mundesine e gjetjes se etimologjise se vertete te Emathise.

Mirepo, referimet e bera nga Justini pahetojne kuptimin dhe burimin shqip te fjales, sepse referncojne nej Madhesi:
1) Rritja Territoriale e vendit (Maqedonise)
2) Madheshtia e mbreterve Maqedonasqe nenkupton trimerine e tyre

Emathus , Emathius ose Amathus (Greek:Ἥμαθος, Ἠμάθιος, Ἄμαθος) eshte 100% i aferm me Emathian ose Emathius i cili:

Citim:
in Latin is a frequently used name by Latin poets for Alexander the Great.
Autoret e lashte greke per te shenjuar personin mbinjerezor te Lekes perkthyen mbiemrin e tij (ose te lokalitetit) duke e greqizuar ne Μέγας Ἀλέξανδρος.

Kete teori e kam parashtruar me gjeresisht ne:

http://www.arberiaonline.com/viewtopic.php?f=42&t=893

P.S: Do te ishte mire sikur te krijonim nje bashkepunim midis dy mjediseve tona per te hartuar nje studim koherent i cili do te perkthehet ne gjuhen angleze. Cfare mendoni per kete?
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 28.1.2013, 21:36   7
rrėqebull
anėtar/e
 
rrėqebull
 
Anėtarėsuar: 2.2012
Makedonia/Mygdonia

unė tė lashtėn e shkruaj gjithnjė -Mahėdhonia- si ndėrmjetėse e ndryshimit
g > g(d) > (h)d > dh
k > k(t) > (h)t > th

domethėnė nė zbutje e sipėr tė g/k-ės

Citim:
Thėnė nga mesdimr

nė disa raste gama (γ) pėrkon me shqipen dh. Pra n.q.s. kemi meg/as (μέγ/ας, i madh) ėshtė medh (madh) (dhe lat. magn/us, maj/or), n.q.s. kemi gala (γάλα, qumėsht) ėshtė dhala (dhallė), n.q.s. kemi γη (tokė) ėshtė dhé etj.

Rastin Gea (Γαία) = Dhea qė e kish hedhur si hipotezė Aristidh Kola, duket se qėndron sepse shihet se ka fjalė tė tjera ku γ ėshtė dh nė shqip.
Tė gjitha tė vėrtetuara edhe nga Pokorni si ndryshime tingullore tė natyrshme tė ilir-shqipes.

Citim:
Thėnė nga Pokorni

« common alb. -ĝ > -dh shift
[...]
only alb. displays the common -k > -th, -t shift found in illyr.
[...]
common alb. -k, -g > -th, -dh shift
[...]
common alb. -g > -th shift

Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (JPokorny)
Citim:
Root / lemma: magh- : māgh-
English meaning: to be able; to help; power

alb. (*magh-) math `big, powerful' [common alb. -g > -dh; -k > -th shift]


[...]

alb. (*rūga) rudha `wrinkle' common alb. -g > -dh phonetic mutation in the middle of the word.

[...]

Illyr. VN Βρεῦνοι : Breones (from *Breu̯ones) evolved according to alb. phonetic laws -t > -nt > -n hence *Breu̯ones < *Breu̯ontes. But only alb. displays the common -k > -th, -t shift found in illyr. VN Breuci : illyr. VN Βρεῦνοι (from *Breu̯ones), hence alb. is a dialect of illyr. Both alb. and older illyr. display centum and satem characteristics.

Finally gall. PN B ρευκό - μαγος, today Brumath (Alsace); has evolved according to illyr. alb. phonetic laws -g > -th as alb. (mag-) math `big'.

[...]

Root / lemma: bhrūg-
English meaning: fruit

Maybe alb. (*frūg-) fruth `measles, breaking of the skin (disease of fruit and humansö)', frut `fruit' [common alb. -k, -g > -th, -dh shift]

[...]

Root / lemma: leig-4, leiĝ-
English meaning: to bind, *vow, make an oath

alb. lidh besėn `vow, make a sacred oath' is identical with hitt. li-in-ga-in Akk. `oath'; alb. common phonetic mutation g > dh, k > th.

[...]

alb. bathë f. `broad bean' (*bhak̂ā).
common alb. shift -kh > -th also -gh > -dh

[...]

Root / lemma: ar(e)-ĝ- (arĝ-ö), r̥ĝi- (*her-(e)-ĝ-)
English meaning: glittering, white, fast

illyr. Ardiaei common alb. - illyr. -ĝ- > -d- phonetic mutation

[...]

[...]Root / lemma: ĝhei-2 : ĝhi- : ĝhei-men-, *ĝheimn- : `winter; snow'. But the ĝh > d phonetic mutation has been recorded in illyr. alb. alone. This makes proto illyr. the oldest IE branch.


Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (JPokorny)
g > d e hasim edhe tek barbaēėt(arvanitėt) qė thonė vėzhdonjė nga vėzhgonjė
  Pėrgjigju duke cituar
Merr pjesė nė diskutim





Ora nė Shqipėri ėshtė 16:50.

Pajtim RSS
Vargmal © 2001 - 2019
Dijeni · Prektora · Pyetje · Kreu

Redaksia: kontakt@vargmal.org
Drejtbotimi: Lėnda e hasur kėtu mund tė pėrdoret nė ēdo mjet pėrcjellės, me kusht qė tė pėrmendet se ėshtė marrė nga faqja vargmal.org ose qė tė jepet vendndodhja e saktė e plotė brenda kėsaj faqeje. Nėse lėnda e hasur nė kėtė faqe dėshirohet tė pėrdoret pėr arsye qė tejkalojnė drejtpėrdorimin dhe drejtbotimin, kėrkohet leje e posaēme pas marrėveshjeje me mbarėvajtėsit dhe/ose krijuesit.
Drejtpėrdorimi: Veē tė tjerash, nė kėtė faqe paraqitet lėndė me tė drejta krijuesi, pėrdorimi i sė cilės nuk ėshtė miratuar gjithnjė gjegjėsisht prej mbajtėsit tė tė drejtave. Megjithatė lėnda shtjellohet nė pėrpjekjen tonė pėr njohjen, kuptimin, bashkėfjalimin e arsimimin rreth ēėshtjeve qė kanė tė bėjnė me mjedisin, botėkuptimin, shkencėn, shoqėrinė njerėzore nė pėrgjithėsi dhe shoqėrinė shqiptare nė veēanti. Mendojmė se ky pėrbėn pėrdorim tė drejtė sipas ligjit nr. 9380, dt. 28.4.2005, nenet 9, 26, 27. Nė lidhje me ēka pararendi, paraqitja kryhet pa pėrfitim tregtar ndaj atyre qė kanė shprehur interes paraprak pėr marrje njohurish pėr arsye kėrkimore, arsimore a pėrdorimi vetjak nė pėrputhje ligjin.