Kthehu   Kreu > D1 > Punishte
Tituj tė ngjashėm

 
Pėrdorimi i ēėshtjes
I vjetėr 16.10.2012, 20:33   1
rrėqebull
anėtar/e
 
rrėqebull
 
Anėtarėsuar: 2.2012

Punim Fjalėhetim: Nuk jan tė gjitha huazime nga latinishtja


Kėtu mund tė shkruhet pėr tė gjitha ato fjalė qė jodrejtėsisht/dyshimisht/kotėsisht radhiten me tė ngjeshur tek dosari huazime nga latinishtja.

Po e nis me pėrmirėsimin e njė shkrimi tjetėr ku bėhet fjalė pėr kėshtjellė dhe castellum.

Citim:
Thėnė nga Brikentaur

Nuk shoh, dhe deri mė sot nuk kam lexuar askund sikur edhe njė arsye tė vlefshme nė mbėshtetje tė epėrsisė sė shpjegimit ēabeist (gati)tė-gjitha-huazime-nga-latinishtja
dhe nuk kuptoj pse duhet marrė pėr e vėrtet njė gjė e tillė, duke anashkaluar pa njė pa dy mundėsinė qė castellum tė vijė nga kėshtjellė[si rrjedhim tingullor pėrshtatės]. Kjo vlen pėr shum e shumė fjalė tė tjera, sepse latinishtja ka jo pak lėndė nga ilirishtja(sidomos dialektet alban[i Alba Longės], liburn[gjith bregu adriatik qė nga Venedi deri nė (Mes)Apulja] dhe brygo-"tosk"[etrusk-osk(sanit-..)])

Citim:
Thėnė nga Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (J. Pokorny)

Ilirishtja dhe Shqipja vėrtetojnė qė vened. Mal-ont-īna, jugilir. Malontum, etj.; kan tė bėjnė me lat. *mal-ont-īna, montis, mons, m. qė domethėn mal, pirg, gur i madh.

Illyrian and Albanian prove that venet. FlN Mal-ont-īna `Maltein' (Körnten), södillyr. PN Malontum, etc. (Krahe, Wörzburger Jahrb. 1, 214); are related to lat. *mal-ont-īna, montis, mons, m. a mountain; a mass; a great rock.
Citim:
Thėnė nga Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (J. Pokorny)


Vesta 'hyjnesha e vatrës dhe e flakës së shenjtë' ishte një hyjneshë ilire, qartësisht ka një origjinë të përbashkët midis fisit ilir Albanë dhe themelusve të Alba Longës (Romës)

Vesta `goddess of hearth and its sacred fire' was an Illyrian goddess, clearly there was a common origin of Illyr. Albanoi tribe and the founders of Alba Longa (Rome)
Prandaj sipas mua kėshtjellė=kė+shtjellė :
  • Citim:
    Thėnė nga Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (J. Pokorny)



    alb. kė-= lat. co(m)-
    ose dhe cum/con
    Citim:
    Thėnė nga Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (J. Pokorny)


    alb. has, alb. (Calabria) (*kė-hasem) kėyasem `encounter'
    folja qasem, si shėmbull i ndėrtimit tė mundshėm nė shqip me sindajshtesėn -
  • Citim:
    Thėnė nga FGJSSH


    SHTJELL kal.
    1. Hedh tej me fuqi. Shtolli gurin (heshtėn).
    2. Shkrif, shprish, shtie (lesh etj; ). Shtjell lesh.
    3. Shtrij diēka tė mbėshtjellė a tė palosur, ēmbėshtjell; kund. mbėshtjell.
    Shtjell pėlhurėn (flamurin). Shtjell lėmshin.
    4. Mbush masurėt me fill nė ēikrik, duke zbledhur shkulin me anė tė qerthullit.
    5. Shtjelloj, zhvilloj. Shtjell njė ēėshtje.


Pra tek kuptimi 1, mund tė gjegjmė ngjyrimin e ndėrtimit, hedhjen e themelit.
Tek kuptimi 3, mė i pėrafėrti me tė lashtin sipas mua, gjejmė ngjyrimin e strehimit, e shtjellimit tė strehėve(pikėrisht nė lidhje me kuptimin mė tė lashtė tė castrum: "kė-strehė", bashkė-strehim, vendosja e ushtrisė nė njė log tė pėrbashkėt tė mbuluar me rroba ose lėkurė.

Citim:
Castra in the plural refers to a collection of structures. Considering that the earliest structures were tents, which were cut out of hide or cloth, one castrum may well be a tent, with the plural meaning tents.
Nga e gjithė kjo rrjedhon edhe njė diēka tjetėr:
pasqyrimi i plotė i kuptimit tė kė+shtjellė ėshtė co(n)+struere qė sot domethėn me ndėrtu por atėhere donte tė thoshte "me kė-stru" qė me metatezė ka dhėn stru-kė


Citim:
Thėnė nga FGJSSH

STRUKĖ* f.
Vend i mėnjanuar, rrėzė ku mund tė futemi pėr t'u mbrojtur nga njė e keqe; strehė.
Zuri njė strukė.
Prandaj castellum ėsht latinizim (ndoshta shum) i mėvonshėm "me tė dėgjuar" (porsi rasti Shkumbin-Scampinus) dhe jo pėrvogėlimori(diminutivi) i castrum siē shpjegohet nėpėr gjith librat e fjalhetimeve(etimologjive) qė kam lexuar.
Tė gjith ksaj dua me i shtu edhe fjalėt shtrof-kė/strof-kė, qė kan tė njėjtėn ndėrtim tė kė-shtjellė, por me foljen shtroj qė gjithsesi ka njė pjesė pėrputhjeje kuptimore me shtjell.
*Ndoshta ēelės i fjalės strukturė, nė rrathin kuptimor tė ndėrtimit a tė ndėrtuarit.
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 24.10.2012, 01:37   2
rrėqebull
anėtar/e
 
rrėqebull
 
Anėtarėsuar: 2.2012
Disa tė dhėna mbi pse-nė dhe si-nė e ndikimit ilir mbi latinishten, dhe jo anasjelltas:

Citim:
  • Jo vetėm qė shqipja ėshtė rrjedha e drejtėpėrdrejtė e ilirishtes, por Albanėt ilirė prurėn nė Alba Longa recetėn e tyre tė birrės nga Ilirikumi
  • Shqipja ėshtė gjuha e vetme indeuropiane ku 'i glatė' nė shtrirje [long nė angl.] domethėn edhe 'i gjatė nė lartėsi' [tall, high nė angl.], prandaj emri Alba Longa, kryeqytet i tė qėndruarve Etrusk, ėshtė njė koncept arbėror i tė ndėrtuarit tė kalave nė majėkodėr, qė do pėrdoret nė Romėn e mėpasme.
  • Alba Longa (Romė) kryeqytet iliro-etrusk
  • [...]Vesta, hyjnesha e vatrės dhe e flakės sė shenjtė, ishte njė hyjneshė ilire, qartėsisht ka njė origjinė tė pėrbashkėt midis fisit ilir Albanė dhe themelusve tė Alba Longės (Romė)
Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (J. Pokorny) f. 392, 577, 578, 937





Shto edhe Albula, emrin e mėparshėm tė lumit Tevere:
Citim:
Thėnė nga Tit Livi

Pax ita convenerat ut Etruscis Latinisque fluvius Albula, quem nunc Tiberim vocant, finis esset.

Ab Urbe condita I, 3
  Pėrgjigju duke cituar
I vjetėr 4.5.2014, 21:38   3
rrėqebull
anėtar/e
 
rrėqebull
 
Anėtarėsuar: 2.2012
Shtyp mbi foto pėr pėrmasat origjinale

Emri:	folja shtejllė nga ku vjen fjala Shqipe 'kėshtjellė', dhe jo huazim nga latinishtja.JPG
Shikimet:	141
Madhėsia:	49,4 KB
NNJ:	7285


Ky kuptim i foljes me shtjellė, i ruajtur nė fjalorin e B. Demės, them se e vėrteton qė `kėshtjellė` ėshtė fjalė e Shqipes dhe nė asnjė mėnyrė nuk ėshtė e huazuar nga latinishtja (nė tė kundėrt!).

Ėshtė njė fjalėndėrtim i llojit +/folje/ njėsoj si /qyr/.

Citim:
Thėnė nga FGJSH

QYR kal.
shih KĖQYR.

Pra fjala kėshtjellė ka pas treguar ngritjen e mureve rrethuese tė njė vendbanimi, tė njė strehimi ushtarak a ngritjen e njė ndėrtese.
◈◈◈
Pėr sa i pėrket fjalės "castrum/castra", edhe kjo fare mirė mund tė ketė qenė *kashtėr (shumės: *kashtra), domethėnė: strehime tė pėrkohshme ushtarake tė ndėrtuara me kashtė, siē tregon edhe trajta:

Citim:
Thėnė nga FGJSH

KASHTORE f. sh.
1. Kasolle e mbuluar me kashtė, kasolle kashte.
Lagja e kashtoreve.
  Pėrgjigju duke cituar
Merr pjesė nė diskutim





Ora nė Shqipėri ėshtė 11:22.

Pajtim RSS
Vargmal © 2001 - 2019
Dijeni · Prektora · Pyetje · Kreu

Redaksia: kontakt@vargmal.org
Drejtbotimi: Lėnda e hasur kėtu mund tė pėrdoret nė ēdo mjet pėrcjellės, me kusht qė tė pėrmendet se ėshtė marrė nga faqja vargmal.org ose qė tė jepet vendndodhja e saktė e plotė brenda kėsaj faqeje. Nėse lėnda e hasur nė kėtė faqe dėshirohet tė pėrdoret pėr arsye qė tejkalojnė drejtpėrdorimin dhe drejtbotimin, kėrkohet leje e posaēme pas marrėveshjeje me mbarėvajtėsit dhe/ose krijuesit.
Drejtpėrdorimi: Veē tė tjerash, nė kėtė faqe paraqitet lėndė me tė drejta krijuesi, pėrdorimi i sė cilės nuk ėshtė miratuar gjithnjė gjegjėsisht prej mbajtėsit tė tė drejtave. Megjithatė lėnda shtjellohet nė pėrpjekjen tonė pėr njohjen, kuptimin, bashkėfjalimin e arsimimin rreth ēėshtjeve qė kanė tė bėjnė me mjedisin, botėkuptimin, shkencėn, shoqėrinė njerėzore nė pėrgjithėsi dhe shoqėrinė shqiptare nė veēanti. Mendojmė se ky pėrbėn pėrdorim tė drejtė sipas ligjit nr. 9380, dt. 28.4.2005, nenet 9, 26, 27. Nė lidhje me ēka pararendi, paraqitja kryhet pa pėrfitim tregtar ndaj atyre qė kanė shprehur interes paraprak pėr marrje njohurish pėr arsye kėrkimore, arsimore a pėrdorimi vetjak nė pėrputhje ligjin.